# Bursa'nın Orhangazi ilçesinde ABD menşeili bir şirketin ruhsatlarının iptal edilmesine rağmen faaliyetlerini sürdürmesi durumunun araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/732) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/732 - **Tarih:** 4 Aralık 2023 - **İlk imza:** Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6e7bdb07-5309-477a-9d20-018c3e000c62 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-732-bursa-nin-orhangazi-ilcesinde-abd-menseili-bir-sirketin-ruhsatlarinin-iptal-edilmesine-rag > 10/732 esas numaralı meclis araştırması önergesi 4 Aralık 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Ülkemizde yatırım yapan yabancı şirketlerin uyması gereken kuralları, 4875 Sayılı "Doğrudan Yabancı Yatırımcılar Kanunu" belirlemiş ve gerekli düzenlemeler bu temel kanunla açıklanmıştır. Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde faaliyet göstermek isteyen gerçek ve tüzel kişiliğe haiz yabancı yatırımcılar, bu yasanın ilgili hükümlerine harfiyen uymakla yükümlüdürler. Yatırımları sırasında veya sonrasında da yine ülkemiz kanunları çerçevesinde sorumludurlar. Yasaların ihlali halinde de Türk mahkemelerinin verecekleri yaptırım kararlarına uyma zorunlulukları aşikardır. Yatırım aşamalarında da, öncelikle Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından verilen uygunluk belgelerine sahip olmalıdırlar, özellikle ÇED raporu başta olmak üzere devletin ve yerel yönetimlerin ilgili birimlerinden temin etmekle yükümlü oldukları çalışma belgeleri, yapı kullanma izinleri ve faaliyet ruhsatları söz konusudur. Bütün bu gerekli belgelerden herhangi biri ile ilgili olarak ilerleyen süreçte verilecek bir iptal kararı, doğal olarak çeşitli cezalar ile faaliyetten men edilme ve gerektiğinde ilgili sanayi tesisinin yıkım kararına kadar gidecek bir süreci beraberinde getirir. Bursa'nın Orhangazi ilçesinde kurulu bulunan ABD menşeili CARGİLL adlı kuruluş ile ilgili olarak, aşağıdaki gerekçemizde belirtildiği üzere ruhsatlarının mahkeme kararıyla iptal edildiği, buna rağmen faaliyetini sürdürmeye devam ettiği tespit edilmiştir. Bu nedenle kamu yararı bakımından, konunun Meclis Genel Kurulu'nda görüşmeye açılması elzemdir. GEREKÇE Bursa'nın Orhangazi ilçesinde; birinci sınıf tarım arazisinde kurulu olan ve çok sayıda meslek odasının, STK'ların, çevreci kuruluşlarının tüm itirazlarına ve açtıkları davalara rağmen, 27 'yıldır faaliyetine devam eden CARGİLL adlı bir mısır işleme tesisi bulunuyor. Söz konusu sanayi kuruluşu hakkında açılan bütün davaları kaybetti, son olarak 3 ruhsatı birden iptal edildi. Ne var ki, Şubat 2023'ten bu yana da devletin bütün birimlerinin bilgisi dahilinde ruhsatsız olarak faaliyetine devam ediyor. Bu kanunsuzluk, kamuoyunda çok ciddi bir rahatsızlık yaratıyor, yargıya olan güveni daha da sarsıyor, toplumdaki adalet duygusunu erozyona uğratıyor. CARGİLL'in bir Amerikan şirketi olması; bu tesise, "Bir nevi dokunulmazlık mı sağlıyor"? sorusunu gündeme getiriyor. Ülkemizin terörle mücadelesinde, Kuzey Irak'ta üsleneri bölücü örgüte para, silah ve mühimmat desteği bilinen, bugünlerde İsrail'de yaşanan Gazze katliamının arkasında da olduğu uluslararası boyutta da kabul edilen ABD'nin, CARGİLL'in ruhsatsız konuma düşmesi halinde bile halen daha koruyan bir güç olarak görülmesi, bölge halkında ve konuya duyarlı tüm kesimlerde rahatsızlık yaratıyor. Dahası; Bursa Orhangazi Belediyesi"nde, alelacele bir imar planı değişikliği hazırlanması ve Cargill'i yeniden ruhsatlandırabilmek için Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin onayına gönderilmesi de kamuoyundaki rahatsızlığın boyutlarını arttırıyor. Bu amaçla Orhangazi Belediye Meclisi, bölgede özel bir plan değişikliği yaptı, 16.10.2023 tarih, 50 sayılı Meclis kararını, Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi?ne gönderdi. Oysa tam 27 yıldır devam eden dava sürecinin sonunda, son olarak Bursa 2. İdare Mahkemesi'nin, bu tesisin ruhsatına dayanak oluşturan imar planlarını iptal ettiği biliniyor. Hemen ardından bu mücadelede başı çeken Bursa Barosu ve beraberindeki davacılar da bu karar gereği "kaçak işletme"? durumuna düşen CARGİLL"in yıkılması için başvuru yapıyorlar. Bugün itibarı ile CARGİLL'e ait üç ayrı ruhsatın iptal edildiği biliniyor. Bu durum da fabrikanın artık hiçbir yasal gerekçesi kalmadığı anlamına geliyor. Çünkü Orhangazi Belediyesi'nden verilen yapı kullanım ve çalışma izni ile ruhsatların iptal edilmesiyle, hukuki dayanakların tamamı ortadan kalkmış oluyor. Bu kapsamda, söz konusu sanayi tesisini derhal mühürlemesi ve faaliyetini durdurması gereken ilgili devlet kurumlarının ve son tahlilde de Bursa Valiliği'nin, sessizliğini koruması manidar bir durum yaratıyor. Bu arada CARGİLL ile ilgili olarak AİHM kararında da sürecin tamamının hukuka aykırı olduğu, yargı kararlarının uygulanmadığı, bunun da hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu tespitinin yapıldığı da konu ile ilgili somut verilerin arasında yer alıyor. Ruhsat iptali kararının gereğinin yapılmaması, ülkemizin imza koyduğu uluslararası hukuk sözleşmeleri uyarınca, AİHM tarafından, Türkiye hakkında ""ihlal*" prosedürü uygulamasının gündeme geleceği de biliniyor. Daha da düşündürücü olanı; DSİ verilerine göre CARGİLL yılda tam 1.458.000 m3 su kullanıyor ve bu suyu da 120 ile 155 metre derinlikten, yani yeraltı sularından çekiyor. İşte o yeraltı suları da bölgedeki İznik golünü beslediği için doğa ve çevre yönünden de büyük tehlike oluşturuyor. Bütün bu bilgi ve gelişmelerin ışığında ortaya çıkan soru işaretlerinin giderilmesi, kamuoyundaki rahatsızlığın bir an önce ortadan kaldırılması, hepsinden önemlisi daha fazla kamu zararına yol açılmaması açısından Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını talep ediyoruz. ABD menşeili CARGİLL adlı sa nayi kuruluşunun Bursa ilimizde ruhsatsız faaliyet göstermesi Gb la, resif Kora AT Aş asan" şer Mahmek O lalır Eline L |) lan İnen Çöng. Zelca malul FAZ Maya AYAZ 7 sikş ağa --- **Kaynak gösterme:** Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa). “Bursa'nın Orhangazi ilçesinde ABD menşeili bir şirketin ruhsatlarının iptal edilmesine rağmen faaliyetlerini sürdürmesi durumunun araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/732, 4 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-732-bursa-nin-orhangazi-ilcesinde-abd-menseili-bir-sirketin-ruhsatlarinin-iptal-edilmesine-rag (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6e7bdb07-5309-477a-9d20-018c3e000c62 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.