# Özel gereksinimli bireylerin karşılaştıkları sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/748)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/748
- **Tarih:** 7 Aralık 2023
- **İlk imza:** Kürşad Zorlu (İYİ Parti, Ankara)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/5a195b48-b9a0-4262-a34e-018c5ceb06fb
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-748-ozel-gereksinimli-bireylerin-karsilastiklari-sorunlarin-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik

> 10/748 esas numaralı meclis araştırması önergesi 7 Aralık 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Kürşad Zorlu (İYİ Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Özel gereksinimli bireylerin erken çocukluğundan yetişkinlik dönemine kadar temel hak ve imkanlardan eşit ve tam yararlandırılması; eğitim ve rehabilitasyon sürecinin tamamlanması ile istihdam edilmesi; toplumsal yaşamda karşılaştıkları sorunların tespit edilmesi ve çözüme kavuşturulması amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ederiz.

GEREKÇE

Özel gereksinimli bireylerin doğumundan yetişkinliğine kadar fiziksel, sosyal, maddi ve psikolojik sorunlarla karşılaştıkları, kendilerini topluma kabul ettirmeleri ve diğer bireylerle eşit imkan ve hakları kullanma konusunda olumsuzluklar yaşadıkları bilinmektedir. Erken yaşta okulda başlayan, çalışma hayatında ve toplumsal alanda devam eden ayrıştırmanın önlenmesi gerekmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü rakamlarına göre dünya nüfusunun 15'i, Türkiye nüfusunun ise %12'si bir tür engel ile yaşamını sürdürmektedir. Bu rakam, engelliler ve ailelerinin toplam nüfusun büyük bir kısmını teşkil ettiğini gözler önüne sermektedir.

Özel gereksinimli bireylerin toplumsal yaşama katılmaları, birilerine bağımlı olmaktan kurtulmaları, engellerine uygun şekilde yeteneklerini kullanma fırsatı elde edebilmeleri ise eğitim ve çalışma hakkından yararlanabilmeleri ve bunlara eşit katılmaları ile mümkün olacaktır. Ancak eğitim hakkına erişim sağlanmaması başlı başına bir sorun teşkil etmekle birlikte dolaylı olarak özel gereksinimli bireylerin işgücüne katılım oranlarını da düşürmektedir.

Özel gereksinimli bireylerin erken çocukluk eğitiminin yeterli düzeyde sağlanamaması, zihinsel ve bedensel eğitimin dezavantajlı bireyler üzerinde en etkili olduğu yaş aralığı olan 72 ay aralığında özel rehabilitasyon merkezlerinden aldığı eğitimin en fazla 8 saat bireysel ve 4 saat grup eğitim olmak üzere toplamda en fazla 12 saatlik eğitim maliyeti devlet tarafından karşılanması; ancak eğitim ihtiyacı daha fazla olan özel gereksinimli bireylerin eğitim maliyetlerinin aileler için ödeme güçlüğü oluşturması, özel gereksinimli çocukları en verimli çağlarında gerekli ve yeterli eğitimi almaktan mahrum bırakmakta, özel gerekinimli bireylerin rehabilitasyon ve işgücüne katılma fırsatları elinden alınmaktadır.

Özel gereksinimli bireylerin bir kısmı engelinden dolayı eğitim olanağından dahi yoksundur. Bazı engel türleri engelli öğrencilerin engelsiz öğrencilerle aynı ortamda eğitimine olanak verirken, bazılarının özel eğitim merkezlerinde eğitim almaları gerekmektedir. Bu ayrımın doğru yapılması, engelli öğrencilerin engelsiz öğrencilerle eğitim alma noktasında kaynaştırılarak toplumsal yaşamın bir parçası haline getirilmesi ve başka bireylere bağımlılığının azaltılması gerekmektedir.

Özel gereksinimli bireylerin erken çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde toplumsal kabul görmesinin ve fiziksel, psikolojik ve ekonomik iyileşmelerinin sağlanması ve ayrıca yetişkinliklerinde istihdamın arttırılması için öncelikle eğitim ve tedavi olanaklarına her özel gereksinimli bireyin yeterince erişebilmesi sağlanmalıdır.

Özel gereksinimli bireylerin eğitim, sağlık, ulaşım, istihdam gibi temel sorunlarının çözülmesi için en başta TBMM olmak üzere ülkemizin tüm kamu kurumlarının üstüne düşen görevi ivedilikle ifa etmesi gerekir. Bu bağlamda ülkemizde yaşayan özel gereksinimli bireylerin temel haklardan ve imkanlardan eşit ve eksiksiz yararlandırılmasının sağlanması ve çözüm eylem planı oluşturulması amacıyla Meclis Araştırması açılmasını teklif ederiz.

---

**Kaynak gösterme:** Kürşad Zorlu (İYİ Parti, Ankara). “Özel gereksinimli bireylerin karşılaştıkları sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/748, 7 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-748-ozel-gereksinimli-bireylerin-karsilastiklari-sorunlarin-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/5a195b48-b9a0-4262-a34e-018c5ceb06fb

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.