# Bingöl'de bulunan kum ocaklarının doğal yaşam alanlarına ve Murat Nehri'ne verdiği zararların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/757)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/757
- **Tarih:** 8 Aralık 2023
- **İlk imza:** Ömer Faruk Hülakü (DEM Parti, Bingöl)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6e1736c4-b866-46be-9123-018c5e1629ff
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-757-bingol-de-bulunan-kum-ocaklarinin-dogal-yasam-alanlarina-ve-murat-nehri-ne-verdigi-zararla

> 10/757 esas numaralı meclis araştırması önergesi 8 Aralık 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Ömer Faruk Hülakü (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

• - 6g, HALKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ 10/ 797 GRUP BAŞKANLIĞI Yi " Sayı: 2215.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞP'NA

Bingöl'de daha önce faaliyet göstermiş veya halihazırda faal durumda olan kum ocakları, Bingöl'ün doğasına, yaban hayatına ve biyoçeşitliliğine ciddi anlamda zarar vermektedir. Kum ocakları, akarsu yataklarının doğal seyrini değiştirmekte, suyun miktarı ve kalitesini düşürmektedir. Akarsuların akış rejimini bozan kum ocakları, verimli tarım alanlarını da tahrip etmektedir.

Bingöl'deki kum ocaklarının; doğal yaşam alanlarına, endemik türlere, tarım alanlarına ve su kaynaklarına verdiği zararın ve Murat Nehri'nde yarattığı tahribatın tüm boyutlarıyla araştırılarak tespit edilmesi ve kum ocaklarının faaliyetlerinin durdurulması amacıyla Anayasanın 98. İç Tüzüğün 104. ve 105. Maddeleri gereğince, Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ederim.

GEREKÇE

Kumun, endüstriyel kullanımı için faaliyet gösteren kum ocakları, bitki örtüsünün ve doğal habitatın yok olmasına alan açmaktadır. Kum madenciliği sürecinde kullanılan kimyasallar ve atıklar toprağın ve su kaynaklarının kirlenmesine neden olmaktadır. Kum ocakları işletmeleri, erozyonun oluşmasını sağlayarak doğal peyzajı ve toprak kalitesini bozmaktadır. Yeraltı su seviyelerinde azalma ve su kaynaklarının tahrip olması gibi durumlara da neden olmaktadır. Fauna ve flora üzerinde olumsuz etkiler göstererek yerel ekosistemin bozulmasına sebebiyet vermektedir.

Kum ocakları işletmelerinin faaliyetlerinden dolayı, yerel bitki örtüsü ciddi anlamda tahribata uğramakta ve bu durum, birçok canlının ve bitki türünün yaşam alanlarının kaybına yol açarak yerel ekosistemi bozmaktadır. Yerel ekosistemin bozulmasından en çok etkilenen bir başka grup ise endemik türlerdir. Endemik türlerin yok olması, biyoçeşitlilik üzerinde olumsuz bir etki yaratmakta ve ekosistemi dengede tutan işlevleri sekteye uğratmaktadır. Kum ocaklarının faaliyetleri sırasında kullanılan kimyasallar, su kaynaklarını kirlettiği için sucul yaşam olumsuz etkilenmektedir. Kum ocaklarının neden olduğu doğal tahribatın bedelini, doğada bulunan canlı cansız tüm varlıklar ödemek zorunda bırakılmaktadır.

Bingöl'de de özellikle Murat Nehri çevresinde birçok kum ocağı faaliyet göstermektedir. Faaliyet gösteren kum ocakları nedeniyle yeraltı suları ve yüzeysel suların miktarı azalıp kalitesi düşmektedir. Verimli tarım alanları zarar görmekte veya yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Murat Nehri çevresinde bulunan yerleşim yerleri ve ulaşım ağları da kum ocaklarının verdiği zarar ve tahribattan etkilenmektedir. Kum ocaklarının faaliyetleri nedeniyle nehrin akış yönünün değişmesi, nehrin doğal seyrini bozmaktadır.

Bu bilgiler doğrultusunda, Bingöl'deki kum ocaklarının; doğal yaşam alanlarına, endemik türlere, tarım alanlarına ve su kaynaklarına verdiği zararın ve Murat Nehri'nde yarattığı tahribatın tüm boyutlarıyla araştırılarak tespit edilmesi ve Bingöl il genelinde bulunan tüm kum ocaklarının faaliyetlerinin durdurulması amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gerekmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Ömer Faruk Hülakü (DEM Parti, Bingöl). “Bingöl'de bulunan kum ocaklarının doğal yaşam alanlarına ve Murat Nehri'ne verdiği zararların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/757, 8 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-757-bingol-de-bulunan-kum-ocaklarinin-dogal-yasam-alanlarina-ve-murat-nehri-ne-verdigi-zararla (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6e1736c4-b866-46be-9123-018c5e1629ff

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.