# Narenciye üreticilerinin sorunlarının araştırılması ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/933) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/933 - **Tarih:** 30 Ocak 2024 - **İlk imza:** Erhan Usta (İYİ Parti, Samsun) - **İmza sayısı:** 1 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/84a20a5a-cd74-4f6f-a4fb-018d5a489d67 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-933-narenciye-ureticilerinin-sorunlarinin-arastirilmasi-ve-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirle > 10/933 esas numaralı meclis araştırması önergesi 30 Ocak 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Erhan Usta (İYİ Parti); 1 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Zarar eden, alın terinin ve emeğinin karşılığını alamayan narenciye üreticilerinin yaşadıkları sorunların araştırılarak, alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğün 104 ve 105. maddesi uyarınca Meclis araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederiz. GEREKÇE Ülkemizde uzun süredir izlenen yanlış tarım politikaları yüzünden çiftçiler üretim yapamaz, alın terinin ve emeklerinin karşılığını alamaz, zarar eder hale gelmiştir. Narenciye üreticileri çok zor günler yaşamaktadır. Limon ve mandalina dalında kalmış, portakal maliyetlerin çok altına düşmüştür. 2023 yılı üretim maliyetlerinin bir önceki yıla göre 3 kat artması ve 4 TL seviyesine kadar gelmesi mandalina ve limon hasadının İ, 1,5 TL'de seyretmesine yol açmıştır. Limon ve mandalina bahçede İ TL'ye bile alıcı bulamazken, marketlerde limonun kilosu 20-25 TL arasında, mandalinanın kilosu da 30-35 TL arasında fiyatlarla satılmaktadır. Maliyetlerin çok altına düşerek üreticide limon ve mandalina ile aynı kaderi paylaşan portakal da marketlerde kilosu 25-30 TL'den satılmaktadır. İzlenen yanlış tarım politikaları yüzünden narenciye üreticisi umduğunu bulamaz ve alın terinin karşılığını alamazken, tüketiciler de ortaya çıkan tekelleşme nedeniyle çok yüksek fiyatlara tüketmek zorunda kalmaktadır. Kayısı ve muz konusunda da benzer durum yaşanmıştır. Hükümetin tarım politikası tarlada zararına, adeta bedavaya tezgahlarda ise olabildiğince yüksek fiyata satış politikasına dönüşmüştür. Hükümet izlediği bu yanlış tarım politikaları, ülkemizin ve üreticilerin narenciye konusunda yıllardır çok Zor şartlarda ve bin bir emekle kazanılmış olan dış pazarların da kaybedilmesine neden olmuştur. Hükümet, limon üreticilerinin her türlü itirazlarına rağmen 2020 yılında pandemiyi bahane ederek limon ihracatını 4 ay süreyle yasaklamıştı. Bu yasak, limon ihraç etmiş olduğumuz ülkelerin başka pazarlara yönelmelerine yol açmış ve o yıl üreticilerimiz bir çok dış pazarını kaybetmişti. Ne yazık ki kaybedilen o pazarlar bugüne kadar geri kazanılamamıştır. Hükümet te zaten bu konuda hiçbir çaba göstermemiştir. Mersin'deki ve Çukurova'daki narenciye üreticileri kaybedilen o pazarların cezasını çekmekte ve zarar etmektedir. Buna karşılık üreticinin zararı hükümet tarafından karşılanmamış ve üretici artan borçlarıyla birlikte kaderine terkedilmiştir. Artan maliyetler, düşen fiyatlar ve kaybedilen pazarlar yüzünden narenciye üreticileri kan ağlamaktadır. Limonu ve mandalinayı dalından toplamak bile ayrı bir maliyetler gerektirmektedir. Toplama maliyetlerini bile karşılayamayacak duruma düşen üreticiler, bu şartlarda toplamak yerine, limon ağaçlarını sökmeyi tercih etmektedir. Üreticileri 22 yılda getirmiş olduğunuz nokta sefalet noktasıyla gurur duymalısınız. Geçen yıllara göre, üreticilerinin üretim maliyetleri yüzde 100'ün üzerinde artmıştır. Sadece mazotun litre fiyatı seçim öncesine göre yüzde 115 artmıştır. Seçimlerden önce litresi 18,63 TL olan mazotun bugün litresi 40,23 TI.'ye yükselmiştir. Gübre, ilaç ve işçi yevmiyelerinde de fiyat artışları mazotu aratmamıştır. 2020 yılında 1800 TL olan 50 kilogramlık üre gübrenin çuvalı 2023 yılında 14,500 TI.'ye çıkmıştır. Mantar ilacı fiyatı 550 TLden litresi 2000 TI."ye, kurt ilacı 300 TL'den litresi 1200 TL*ye yükselmiştir. Geçen yıl 200 TL civarında olan işçi yevmiyesi de bu yıl 550 TL'nin üstüne çıkmıştır. 2024 yılı için üretim maliyetleri çiftçilerin uykusunu kaçırmaya başlamıştır. Tarlada ve bahçede üretim maliyetleri sürekli olarak artmıştır. Buna karşılık artmayan tek şey narenciye ürünlerinin fiyatı olmuştur. Narenciye üreticisi bu yıl geçen yılkı ve daha önceki yıllarda sattıkları fiyatları dahi arar hale gelmiştir. Bu arada Narenciye üreticisi hükümetten dalda kalan ürününü toplamak ve bahçesini önümüz yıla hazırlamak için destek beklemektedir. Üretici ihracat teşvik primlerinin zamanında ve yeterli seviyede yapılmasını istemektedir. Üretim fazlası olan ikinci sınıf ürünlerin Tarım ve Orman bakanlığı tarafından yapılacak sanayi tesislerinde değerlendirilmesini talep etmektedir. Ayrıca üreticiler kullandıkları ilaç ve gübreyi üretim maliyetlere göre makul seviyelerle Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığı ile çiftçilere verilmesini istemektedir. Bu nedenle, limon üreticilerin yaşadıkları sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 105. maddesi uyarınca bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması yerinde olacaktır. --- **Kaynak gösterme:** Erhan Usta (İYİ Parti, Samsun). “Narenciye üreticilerinin sorunlarının araştırılması ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/933, 30 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-933-narenciye-ureticilerinin-sorunlarinin-arastirilmasi-ve-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirle (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/84a20a5a-cd74-4f6f-a4fb-018d5a489d67 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.