# 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen 11 ildeki tarımsal alan üzerindeki etkilerin belirlenmesi ve yaşanan olumsuz etkilerin çözümü amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/965) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/965 - **Tarih:** 7 Şubat 2024 - **İlk imza:** Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis) - **İmza sayısı:** 21 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/84e37a4f-d515-44f7-a25d-018d87a9e5f6 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-965-6-subat-2023-tarihli-depremlerden-etkilenen-11-ildeki-tarimsal-alan-uzerindeki-etkilerin-b > 10/965 esas numaralı meclis araştırması önergesi 7 Şubat 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan depremden etkilenen 10 ilde tarımsal alanların yok olması, gerek depremden önce tarım alanlarında yapılaşmaya izin verilmesinin can kayıplarını arttırması gerekse de depremden sonra moloz ve atıklar ile mutlak tarım alanlarının kirletilmesi ve yapılaşmanın önünün açılarak olası başka depremlerde can kayıplarına sebep olacağı ve tarımsal verimliliğe darbe vurabileceği konularında yaşanan eksikliklerin araştırılması ve çözüm yollarının tespit edilmesi amacıyla Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğünün 10'üncü ve 115 inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması gereğini arz ve teklif ederiz. 6 Şubat 2023 tarihinde Pazarcık merkezli depremler Maraş, Hatay, Adıyaman, Malatya, Antep, Diyarbakır, Adana, Urfa, Osmaniye ve Kilis illerinde etkili olmuş, on binlerce yurttaş yaşamını yitirmişti. Depremin vurduğu ve büyük can ve mal kayıplarının yaşandığı 10 il, tarımda önemli bir paya sahiptir. 4 milyon hektar tarım alanı bulunan deprem bölgesinde tarımsal üretiminin %15,3'ü gerçekleştiriliyordu. Ziraat Mühendisleri Odası'na göre ülkedeki büyükbaş varlığının %12'si, küçükbaş hayvan varlığının ise %16,3'ü bu bölgedeydi. Hayvansal hasılanın 901 1'i bu bölgeden sağlanıyordu. Tarımsal hasıladaki %15 pay ile deprem bölgesinden elde edilen tarımsal hasıla 85 milyar TI.'yi aşmıştı. Türkiye'nin toplam tarım ve ormancılık ürünleri ihracatının yaklaşık beşte birini depremzede 10 il gerçekleştiriyordu. Bu iller içerisinde ihracatın; Antep "011,8ini, Adana "2,S'ini, Hatay Y2,4"ünü, Malatya ise "ol?ini sağlamaktaydı. Bu 10 ilde yaş sebze-meyve, yer fıstığı, pamuk, buğday, mısır, üzüm, tütün, zeytin ve kayısının üretiminin yapıldığı bilinmektedir. Depremin yakıcı etkilerinden biri de tarım alanında yaşanmıştır. Depremden etkilenen çiftçiler iktidar tarafından yeterince desteklenmemiştir. Tarım Bakanlığı ve Ziraat Bankası Depremin yıkımını canı, sağlığı, evi, ahırı, ağılı ve hayvanı ve tarım alet ve makineleri üzerinden yaşayan çiftçinin, köylünün borçlarının silinmesi gerekirken borçları silinmemiş, sadece 1 yıl süre ile ertelenmiştir. Çiftçiye verilen sözler ya hiç tutulmamış ya da kısmen yerine getirilmiştir. Hayvancılıkla geçimini sağlayan köylülerin kayıplarının tamamı karşılanmamış, çiftçilerin yok olan mahsullerinin ise hiçbiri karşılanmamıştır. Verilen desteklerin çoğu zaten zorunlu ödemelerden oluşmasına rağmen bu bir lütuf gibi sunulmuştur. Ayrıca; deprem bölgesinde silinmesi gerekirken, 4 ay ertelenen elektrik faturalarının dördüncü ayın sonunda birikmiş olarak gönderilmesi, tarımsal üretime devam edilmesi için özel önlemler alınmaması, tarım kredi ve bankalara olan borçların silinmesi yerine ertelenmesi ve ödeme gününün gelmesi, girdiler üç kat artarken buğday, pamuk ve mısırda üç yıldır fiyatların yerinde sayması, acele kamulaştırma ile tarım alanları ve meraların imara açılması tarımsal üretime darbe vurmuştur. Depremden önce tarım alanlarının rant ve çıkar uğruna yapılaşmaya izin verilmesi can kayıplarının yüksek olmasının sebeplerinden biri idi. Örneğin Hatay ilinde alüvyonlu toprakların bulunduğu Amik Ovası'nda kurulan Hatay Havaalanı ve Hatay Devlet Hastanesi, ilk anda çökmüş, böyle bir durumda oldukça önemli olan bu iki kurumdaki yıkım can kayıplarının artmasının sebeplerinden biri olmuştur. Deprem sonrası enkaz kaldırma ve moloz dökümünde kurallara uygun davranılmaması sonucu tarım alanlarına kontrolsüzce dökülen molozlar, asbest tehlikesi ve başka birçok riski beraberinde getirmiştir. Atık ve molozların döküldüğü alanlarda su kaynaklarının, meyve bahçeleri, zeytinliklerin olup olmadığı, tarımsal alan olup olmadıkları dikkate alınmamıştır. Mutlak tarım arazilerine devlet tarafından kira karşılığı konteyner kentler yapılarak, ana yollara yakın tarım arazilerine molozlar dökülerek bu alanların yapılaşmaya açılmasına gerekçe hazırlanmıştır. Deprem sonucu ortaya çıkan ağır barınma krizi bahane edilerek tarım alanları, ormanlık alanlar, meralar ve zeytinlikler yapılaşmaya açıldı. Temmuz 2023'te TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan torba kanun ile ormanlık alanlar ve zeytinlikler imara açılmış oldu. Bu bağlamda; 6 Şubat Depremlerinin, deprem bölgesindeki tarımsal alan üzerine etkilerini değerlendirmek, yaşanan olumsuz etkilerin çözümü için yol haritası belirlemek ve tarım arazilerinin imara açılması konusunun her yönü ile araştırılması amacıyla TBMM bünyesinde meclis araştırma komisyonu kurulması gerekmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen 11 ildeki tarımsal alan üzerindeki etkilerin belirlenmesi ve yaşanan olumsuz etkilerin çözümü amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/965, 7 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-965-6-subat-2023-tarihli-depremlerden-etkilenen-11-ildeki-tarimsal-alan-uzerindeki-etkilerin-b (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/84e37a4f-d515-44f7-a25d-018d87a9e5f6 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.