# ABD-İsrail-İran arasında yaşanan savaşın insani boyutlarıyla ele alınması ve Türkiye'nin mevcut politikalarının değerlendirilmesi konusunda bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi (8/119)

- **Tür:** Genel görüşme önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 8/119
- **Tarih:** 1 Nisan 2026
- **İlk imza:** Birol Aydın (Yeni Yol, İstanbul); Bülent Kaya (Yeni Yol, İstanbul); Cemalettin Kani Torun (Yeni Yol, Bursa); Elif Esen (Yeni Yol, İstanbul); Ertuğrul Kaya (Yeni Yol, Gaziantep); Hasan Karal (Yeni Yol, İstanbul); İdris Şahin (Yeni Yol, Ankara); Medeni Yılmaz (Yeni Yol, İstanbul); Mehmet Atmaca (Yeni Yol, Bursa); Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin); Mehmet Karaman (Yeni Yol, Samsun); Mesut Doğan (Yeni Yol, Ankara); Mustafa Bilici (Yeni Yol, İzmir); Mustafa Kaya (Yeni Yol, İstanbul); Necmettin Çalışkan (Yeni Yol, Hatay); Sadullah Ergin (Yeni Yol, Ankara); Sadullah Kısacık (Yeni Yol, Adana); Selçuk Özdağ (Yeni Yol, Muğla); Sema Silkin Ün (Yeni Yol, Denizli); Şerafettin Kılıç (Yeni Yol, Antalya)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Genel-Gorusme-Onergesi-Detay/b7fc9c59-8abd-4918-91bd-019d8c4557b2
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/8-119-abd-israil-iran-arasinda-yasanan-savasin-insani-boyutlariyla-ele-alinmasi-ve-turkiye-nin-m

> 8/119 esas numaralı genel görüşme önergesi 1 Nisan 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Birol Aydın (Yeni Yol); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Soykırımcı İsrail ve ABD'nin, İran İslam Cumhuriyeti'ne saldırması neticesinde ortaya çıkan can kayıpları, yaralanmalar, kalıcı sakatlıklar ve geniş çaplı insani mağduriyetlerin; ülkemizin dış politika öncelikleri, STK'ların insani yardım kapasitesi, kamu diplomasisi araçları ve bölgesel sorumlulukları çerçevesinde kapsamlı biçimde ele alınması, ilgili tüm kurum ve kuruluşların faaliyetlerinin değerlendirilmesi ve Türkiye'nin bu süreçte üstlenmesi gereken rolün belirlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 102 ve 103'üncü maddeleri uyarınca Genel Görüşme açılmasını arz ve teklif ederiz. 01.04.2026

GEREKÇE

Soykırımcı İsrail ve ABD'nin, İran'a hukuksuz bir şekilde saldırmaları ile meydana gelen gelişmeler sonucunda, ulusal ve uluslararası kaynaklara yansıyan bilgilere göre çok sayıda insan hayatını kaybetmiş, binlerce kişi yaralanmış ve önemli bir kısmı kalıcı sakatlıklarla karşı karşıya kalmıştır. Bu durum, yalnızca İran sınırları içerisinde değerlendirilebilecek bir mesele olmaktan çıkmış, insani boyutu itibarıyla bölgesel ve küresel vicdanı ilgilendiren bir krize dönüşmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti, tarih boyunca kriz bölgelerine yönelik insani yardım, arabuluculuk ve kamu diplomasisi faaliyetlerinde öncü bir rol üstlenmiş; savaş, afet ve insani dramların yaşandığı coğrafyalarda hızlı ve etkin refleks gösterebilme kapasitesini defaatle ortaya koymuştur. Ancak kamuoyunda, özellikle Gazze başta olmak üzere farklı coğrafyalarda sergilenen yüksek hassasiyet ve güçlü toplumsal mobilizasyonun, İran'daki gelişmeler karşısında aynı ölçüde ortaya konulup konulmadığı hususunda ciddi soru işaretleri bulunmaktadır.

Bu bağlamda;

-Başta ilgili bakanlıklar olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarının, -Sivil toplum kuruluşlarının ve insani yardım organizasyonlarının, -Uluslararası iş birliği mekanizmalarının İran'daki mevcut insani ihtiyaçları ne ölçüde tespit ettiği, bu ihtiyaçlara yönelik nasıl bir planlama yaptığı ve hangi somut adımları attığı hususlarının şeffaf şekilde ortaya konulması gerekmektedir.

Özellikle;

-Yaralı ve sakat kalan bireyler için sağlık hizmetleri ve rehabilitasyon destekleri, -ilaç ve tıbbi malzeme temini, -Geçici barınma ihtiyacını karşılayacak çadır, konteyner vb. sevkiyatları, -Temel gıda ve insani yardım malzemelerinin ulaştırılması, -Lojistik ve koordinasyon altyapısının etkinliği gibi başlıklarda mevcut durumun bütün yönleriyle değerlendirilmesi zaruridir.

Diğer yandan, Türkiye'nin; dindaşlık, kültürdaşlık, soydaşlık ve bölgedaşlık gibi tarihsel bağlarının yanı sıra, evrensel insan hakları ve insani sorumluluk ilkeleri doğrultusunda hareket etmesi, hem ahlaki hem de stratejik bir zorunluluktur.

Bu çerçevede, kamuoyunda dile getirilen "neden yeterli düzeyde mitingler düzenlenmemekte, toplumsal farkındalık oluşturulmamaktadır?" sorusunun da açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir. Demokratik toplumlarda barışçıl gösteri ve farkındalık faaliyetleri, insani krizlere dikkat çekmek ve yardım ınobılizasyonunu artırmak açısından önemli araçlar arasında yer almaktadır.

Ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin denetim ve yönlendirme fonksiyonu kapsamında, başta İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu olmak üzere ilgili ihtisas komisyonlarının konuya ilişkin inceleme yapması, gerekirse bölgeye yönelik temaslarda bulunması ve kapsamlı raporlar hazırlaması büyük önem taşımaktadır. Sonuç itibarıyla, İran'da yaşanan insani durumun tüm boyutlarıyla ele alınması, Türkiye'nin mevcut politika ve uygulamalarının değerlendirilmesi, eksikliklerin tespit edilmesi ve daha etkin bir insani diplomasi stratejisinin oluşturulması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi nde bir Genel Görüşme açılması önem arz etmektedir.

YENİ YOL

---

**Kaynak gösterme:** Birol Aydın (Yeni Yol, İstanbul) ve diğerleri. “ABD-İsrail-İran arasında yaşanan savaşın insani boyutlarıyla ele alınması ve Türkiye'nin mevcut politikalarının değerlendirilmesi konusunda bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem genel görüşme önergesi 8/119, 1 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/8-119-abd-israil-iran-arasinda-yasanan-savasin-insani-boyutlariyla-ele-alinmasi-ve-turkiye-nin-m (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Genel-Gorusme-Onergesi-Detay/b7fc9c59-8abd-4918-91bd-019d8c4557b2

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.