# Srebrenitsa Soykırımının unutturulmaması, Filistin halkına yönelik benzer saldırıların ve bu türden insan hakları ihlallerinin önlenmesine yönelik tedbirlerin görüşülmesi amacıyla bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi (8/35) - **Tür:** Genel görüşme önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 8/35 - **Tarih:** 4 Temmuz 2024 - **İlk imza:** Abdulhamit Gül (AK Parti, Gaziantep); Abdulkadir Akgül (AK Parti, Yozgat); Abdullah Doğru (AK Parti, Adana); Abdullah Güler (AK Parti, Sivas); Abdurrahim Fırat (AK Parti, Erzurum); Abdürrahim Dusak (AK Parti, Şanlıurfa); Adem Korkmaz (AK Parti, Burdur); Adem Yeşildal (AK Parti, Hatay); Adem Yıldırım (AK Parti, İstanbul); Ahmet Büyükgümüş (AK Parti, Yalova); Ahmet Çolakoğlu (AK Parti, Zonguldak); Ahmet Fethan Baykoç (AK Parti, Ankara); Ahmet Kılıç (AK Parti, Bursa); Ahmet Zenbilci (AK Parti, Adana); Ali İnci (AK Parti, Sakarya); Ali Özkaya (AK Parti, Afyonkarahisar); Ali Şahin (AK Parti, Gaziantep); Ali Taylan Öztaylan (AK Parti, Balıkesir); Arslan Tatar (AK Parti, Şırnak); Asuman Erdoğan (AK Parti, Ankara); Atay Uslu (AK Parti, Antalya); Ayhan Salman (AK Parti, Bursa); Ayşe Böhürler (AK Parti, Kayseri); Azmi Ekinci (AK Parti, İstanbul); Bahadır Nahit Yenişehirlioğlu (AK Parti, Manisa); Bülent Tüfenkci (AK Parti, Malatya); Büşra Paker (AK Parti, İstanbul); Cantürk Alagöz (AK Parti, Iğdır); Cemil Yaman (AK Parti, Kocaeli); Cevahir Asuman Yazmacı (AK Parti, Şanlıurfa); Cüneyt Yüksel (AK Parti, İstanbul); Çiğdem Erdoğan (AK Parti, Sakarya); Çiğdem Koncagül (AK Parti, Tekirdağ); Ejder Açıkkapı (AK Parti, Elazığ); Emel Gözükara Durmaz (AK Parti, Bursa); Emine Yavuz Gözgeç (AK Parti, Bursa); Emre Çalışkan (AK Parti, Nevşehir); Ercan Öztürk (AK Parti, Düzce); Erol Keleş (AK Parti, Elazığ); Ersan Aksu (AK Parti, Samsun); Ertuğrul Kocacık (AK Parti, Sakarya); Faruk Kılıç (AK Parti, Mardin); Fatma Öncü (AK Parti, Erzurum); Fatma Serap Ekmekci (AK Parti, Kastamonu); Fehmi Alpay Özalan (AK Parti, İzmir); Ferhat Nasıroğlu (AK Parti, Batman); Feyzi Berdibek (AK Parti, Bingöl); Gökhan Diktaş (AK Parti, Tekirdağ); Halit Yerebakan (AK Parti, İstanbul); Harun Mertoğlu (AK Parti, Rize); Hasan Arslan (AK Parti, Afyonkarahisar); Hasan Turan (AK Parti, İstanbul); Hüseyin Altınsoy (AK Parti, Aksaray); Hüseyin Özhan (AK Parti, Adıyaman); Hüseyin Yayman (AK Parti, Hatay); İbrahim Ethem Taş (AK Parti, Antalya); İbrahim Eyyüpoğlu (AK Parti, Şanlıurfa); İbrahim Yurdunuseven (AK Parti, Afyonkarahisar); İshak Şan (AK Parti, Adıyaman); İsmail Çağlar Bayırcı (AK Parti, Kütahya); İsmail Erdem (AK Parti, İstanbul); İsmail Güneş (AK Parti, Uşak); İsmail Ok (AK Parti, Balıkesir); Kaan Koç (AK Parti, Ardahan); Kadem Mete (AK Parti, Muğla); Kayhan Türkmenoğlu (AK Parti, Van); Kemal Çelik (AK Parti, Antalya); Kemal Karahan (AK Parti, Hatay); Leyla Şahin Usta (AK Parti, Ankara); Lütfi Bayraktar (AK Parti, Sakarya); Lütfiye Selva Çam (AK Parti, Ankara); Mahmut Rıdvan Nazırlı (AK Parti, Elazığ); Mehmet Ali Cevheri (AK Parti, Şanlıurfa); Mehmet Ali Çelebi (AK Parti, İzmir); Mehmet Baykan (AK Parti, Konya); Mehmet Demir (AK Parti, Kütahya); Mehmet Emin Öz (AK Parti, Erzurum); Mehmet Faruk Pınarbaşı (AK Parti, Şanlıurfa); Mehmet Sait Yaz (AK Parti, Diyarbakır); Mehmet Uğur Gökgöz (AK Parti, Isparta); Meliha Akyol (AK Parti, Yalova); Mervan Gül (AK Parti, Siirt); Meryem Göka (AK Parti, Konya); Mestan Özcan (AK Parti, Tekirdağ); Mesut Bozatlı (AK Parti, Gaziantep); Muammer Avcı (AK Parti, Zonguldak); Muhammet Emin Akbaşoğlu (AK Parti, Çankırı); Muhammet Müfit Aydın (AK Parti, Bursa); Murat Baybatur (AK Parti, Manisa); Murat Cahid Cıngı (AK Parti, Kayseri); Murat Kaya (AK Parti, Sakarya); Mustafa Alkayış (AK Parti, Adıyaman); Mustafa Arslan (AK Parti, Tokat); Mustafa Canbey (AK Parti, Balıkesir); Mustafa Hakan Özer (AK Parti, Konya); Mustafa Köse (AK Parti, Antalya); Mustafa Oğuz (AK Parti, Burdur); Mustafa Yavuz (AK Parti, Bursa); Nazım Elmas (AK Parti, Giresun); Nazım Maviş (AK Parti, Sinop); Necmettin Erkan (AK Parti, Kırşehir); Nilgün Ök (AK Parti, Denizli); Nilhan Ayan (AK Parti, İstanbul); Orhan Ateş (AK Parti, Bayburt); Orhan Kırcalı (AK Parti, Samsun); Osman Mesten (AK Parti, Bursa); Osman Sağlam (AK Parti, Karaman); Ömer Oruç Bilal Debgici (AK Parti, Kahramanmaraş); Ömer Özmen (AK Parti, Aydın); Özlem Zengin (AK Parti, İstanbul); Refik Özen (AK Parti, Bursa); Resul Kurt (AK Parti, Adıyaman); Rukiye Toy (AK Parti, Sivas); Rümeysa Kadak (AK Parti, İstanbul); Sadettin Hülagü (AK Parti, Kocaeli); Saffet Bozkurt (AK Parti, Zonguldak); Sami Çakır (AK Parti, Kocaeli); Sayın Bayar Özsoy (AK Parti, Kayseri); Seda Gören (AK Parti, İstanbul); Seda Sarıbaş (AK Parti, Aydın); Selami Altınok (AK Parti, Erzurum); Selman Özboyacı (AK Parti, Konya); Sena Nur Çelik Kanat (AK Parti, İstanbul); Seydi Gülsoy (AK Parti, Osmaniye); Suna Kepolu Ataman (AK Parti, Diyarbakır); Süleyman Karaman (AK Parti, Erzincan); Süleyman Özgün (AK Parti, Nevşehir); Süleyman Şahan (AK Parti, Yozgat); Şahin Tin (AK Parti, Denizli); Şamil Ayrım (AK Parti, İstanbul); Şengül Karslı (AK Parti, İstanbul); Tahir Akyürek (AK Parti, Konya); Tuba Köksal (AK Parti, Kahramanmaraş); Tuğba Işık Ercan (AK Parti, İstanbul); Ümmügülşen Öztürk (AK Parti, İstanbul); Veysal Tipioğlu (AK Parti, Kocaeli); Yahya Çelik (AK Parti, İstanbul); Yaşar Kırkpınar (AK Parti, İzmir); Yıldız Konal Süslü (AK Parti, İstanbul); Yusuf Ahlatcı (AK Parti, Çorum); Yusuf Ziya Aldatmaz (AK Parti, Bartın); Zeki Korkutata (AK Parti, Bingöl) - **İmza sayısı:** 142 - **Son durum (TBMM):** Genel Görüşme Açılması Kabul Edildi - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Genel-Gorusme-Onergesi-Detay/0afd7967-4786-45b0-a914-01907dad44c8 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/8-35-srebrenitsa-soykiriminin-unutturulmamasi-filistin-halkina-yonelik-benzer-saldirilarin-ve > 8/35 esas numaralı genel görüşme önergesi 4 Temmuz 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Abdulhamit Gül (AK Parti); 142 imza. Son durum (TBMM): Genel Görüşme Açılması Kabul Edildi. ## Önerge metni Dünya tarihinin yakın geçmişinde en acımasız katliamının vuku bulduğu Srebrenitsa soykırımının anma etkinliklerinin gerçekleştirildiği 11 Temmuz günü Birleşmiş Milletler tarafından da "1995 Srebrenitsa Soykırımını Anma Uluslararası Günü" olarak kabul edilmiştir. Bu kapsamda Srebrenitsa Soykırımının unutturulmaması ile günümüzde İsrail'in Gazze'ye yönelik gerçekleştirdiği saldırıların bir an önce sonlandırılarak dost ve kardeş Filistin halkının ve dünyanın herhangi bir yerinde herhangi bir milletin vuku bulabilecek benzer soykırımlara maruz kalmaması ile benzer soykırımların önüne geçilmesi hususunda tüm insanlığın duyarlılığının artırılması amacıyla Anayasanın 98 inci maddesi ile TBMM İçtüzüğünün 101,102 ve 103 üncü maddeleri gereğince genel görüşme açılmasını arz ederim. [PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] [PDF s. 7: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] YAP burs [PDF s. 9: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] [PDF s. 11–12: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] [PDF s. 14: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] GEREKÇE Soykırım, insanlık tarihinin en karanlık ve en acımasız suçlarından biridir. Bir toplumun, milli, etnik, ırki veya dini bir grubunu yok etme amacı güden bu vahşet, sadece ölümlerle sınırlı kalmayan; aynı zamanda o grubun kültürel, sosyal ve psikolojik yapısını da yok etmeyi hedefleyen insan haklarına ve evrensel değerlere yönelik en büyük saldırıdır. Soykırım ve insanlık suçları yalnızca belirli bir toplumu değil tüm insanlığı hedef alan evrensel suçlardır. Yakın tarihimizin en vahşi soykırımı Avrupa'nın kalbinde Srebrenitsa"da yaşanmış ve bu olay kara bir leke olarak tarihe geçmiştir. Avrupa'da 2. Dünya Savaşından bu yana görülmemiş bir zulümle binlerce Boşnak soykırıma uğramıştır. 26 Şubat 2007 tarihli Uluslararası Adalet Divanı kararıyla bu katliamın soykırım olduğu kabul edilmiştir. Bosna-Hersek'in kurucu Cumhurbaşkanı bilge lider Aliya İzzetbegoviç'in "Ne yaparsanız yapın, soykırımı unutmayın. Çünkü unutulan soykırım tekrarlanır." sözündeki hikmet hiçbir zaman akıllardan çıkarılmamalıdır. Bu çerçevede bir daha benzer vahşetlerin yaşanmaması için Srebrenitsa'nın asla unutulmaması ve unutturulmaması hayati önem taşımaktadır. Ülkemizin geçmişten günümüze güçlü ilişkiler içinde olduğu coğrafyalarda yaşanan bu acıları anmak kadar benzer suçların yaşanmasını engellemek ve bu konuda adımlar atmak da Türkiye Büyük Millet Meclisinin gündeminde olmalıdır. Günümüzde Srebrenitsa'da yaşanan üzücü insanlık dramı ve vahşetin bir benzeri tüm dünyanın gözü önünde Filistin'de vuku bulmaktadır. BM ve uluslararası örgütler İsrail tarafından gerçekleştirilen vahşetin sözlü kınanmasından öteye geçememekte ve çoğunluğunu çocuk ve kadınların oluşturduğu masumların ölümlerine seyirci kalmaktadır. Gazze'de benzeri görülmemiş bir soykırıma imza atılmaktadır. Filistin kaynaklarına göre İsrail'in Gazze'ye yönelik devam eden saldırıları neticesinde 7 Ekim'den bu yana, 9070'i çocuklar ve kadınlar olmak üzere onbinlerce Filistinlinin yaşamını yitirdiği ve yaralandığı bildirilmiştir. İsrail ile Filistin arasında devam eden çatışmaların başından itibaren ülkemizce Gazze'ye yönelik saldırıların durdurulması, bölgeye kesintisiz insani yardımda bulunulması ve iki devletli çözüm temelinde barış sürecinin canlandırılması çağrısında bulunulmuştur. Ülkemiz tarafından her düzeyde savaşın durdurulmasına ve iki devletli çözüme güçlü destek verilmektedir. Bu çerçevede Srebrenitsa gibi Gazze'de yaşanan vahim olayların sona erdirilmesi ve bu konuda politikalar geliştirilmesi hususunda Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne de önemli bir sorumluluk düşmektedir. Bu tür acıların tekrar yaşanmaması için geçmişten ders çıkartmak ve geleceğe yönelik güçlü adımlar atmak insanlık adına zorunluluk kabul edilmelidir. Dünya tarihinin yakın geçmişinde en acımasız katliamının vuku bulduğu Srebrenitsa soykırımının anma etkinliklerinin gerçekleştirildiği 11 Temmuz günü Birleşmiş Milletler tarafından da "1995 Srebrenitsa Soykırımını Anma Uluslararası Günü" olarak kabul edilmiştir. Bu kapsamda Srebrenitsa Soykırımının unutturulmaması ile günümüzde İsrail'in Gazze'ye yönelik gerçekleştirdiği saldırıların bir an önce sonlandırılarak dost ve kardeş Filistin halkının ve dünyanın herhangi bir yerinde herhangi bir milletin vuku bulabilecek benzer soykırımlara maruz kalmaması ile benzer soykırımların önüne geçilmesi hususunda tüm insanlığın duyarlılığının artırılması amacıyla Anayasanın 98 inci maddesi ile TBMM İçtüzüğünün 101,102 ve 103 üncü maddeleri gereğince genel görüşme açılmasını arz ederim. Av. Sena Nur ÇELİK KANAT AK Parti Dış İlişkiler Başkan Yardımcısı Dışişleri Komisyonu Üyesi Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Türk Grubu Üyesi TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI'NA Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkanlığı tarafından 04/07/2024 tarihinde sunulan 61 sayılı Srebrenitsa Soykırımının unutturulmaması, israilin Gazze ye yönelik gerçekleştirdiği saldırıların bir an önce sonlandırılarak dost ve kardeş Filistin halkının ve dünyanın herhangi bir yerinde vuku bulacak benzer soykırımlara maruz kalmaması ve benzer soykırımların önüne geçilmesi hususunda tüm insanlığın duyarlılığının arttırılması amacıyla genel görüşme açılmasına ilişkin önergeye imza sahibi olarak katılmak ister, bilginize arz ederim. 05/07/2024 --- **Kaynak gösterme:** Abdulhamit Gül (AK Parti, Gaziantep) ve diğerleri. “Srebrenitsa Soykırımının unutturulmaması, Filistin halkına yönelik benzer saldırıların ve bu türden insan hakları ihlallerinin önlenmesine yönelik tedbirlerin görüşülmesi amacıyla bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem genel görüşme önergesi 8/35, 4 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/8-35-srebrenitsa-soykiriminin-unutturulmamasi-filistin-halkina-yonelik-benzer-saldirilarin-ve (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Genel-Gorusme-Onergesi-Detay/0afd7967-4786-45b0-a914-01907dad44c8 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.