# Hocalı Katliamı'nın hatırlanması ve bir daha benzer olayların yaşanmamasına yönelik tedbirlerin belirlenmesi konusunda bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi (8/66)

- **Tür:** Genel görüşme önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 8/66
- **Tarih:** 3 Mart 2025
- **İlk imza:** Ahmet Tuncay Özkan (CHP, İzmir); Ayhan Barut (CHP, Adana); Burhanettin Bulut (CHP, Adana); Evrim Karakoz (CHP, Aydın); Gizem Özcan (CHP, Muğla); Gürsel Erol (CHP, Elazığ); Jale Nur Süllü (CHP, Eskişehir); Mahir Polat (CHP, İzmir); Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa); Mehmet Güzelmansur (CHP, Hatay); Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır); Orhan Sarıbal (CHP, Bursa); Özgür Ceylan (CHP, Çanakkale); Özgür Erdem İncesu (CHP, Ardahan); Serkan Sarı (CHP, Balıkesir); Seyit Torun (CHP, Ordu); Şeref Arpacı (CHP, Denizli); Türker Ateş (CHP, Bolu); Ulaş Karasu (CHP, Sivas); Utku Çakırözer (CHP, Eskişehir); Vecdi Gündoğdu (CHP, Kırklareli); Veli Ağbaba (CHP, Malatya)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Genel-Gorusme-Onergesi-Detay/1cd32138-fad7-4ac4-b856-01955bf57f6c
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/8-66-hocali-katliami-nin-hatirlanmasi-ve-bir-daha-benzer-olaylarin-yasanmamasina-yonelik-tedbir

> 8/66 esas numaralı genel görüşme önergesi 3 Mart 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Ahmet Tuncay Özkan (CHP); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

1992 yılının 25 Şubat'ını 26 Şubat'a bağlayan gecesinde Azerbaycan Türklerinin zihnine ve kalbine derin bir şekilde kazınan Hocalı Katliamı'nın üzerinden tam 33 yıl geçmiştir. Ermeni güçleri 1991 yılının son günlerinde ablukaya aldıkları, bölgenin tek havaalanına sahip ve stratejik önem taşıyan Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesinde yer alan Hocalı kasabasını işgale başlamıştır.

Aylar süren saldırılarını 25 Şubat 1992'de yoğunlaştıran Ermeniler, Karabağ'ın başkenti Hankendi'yi ele geçirdikten sonra Hankendi'de yer alan Sovyet Rus ordusunun 366. motorize alayıyla birlikte Hocalı'ya üç taraftan saldırmıştır. Sadece işgalle yetinmeyen Ermeniler, sivilleri toplu şekilde öldürerek, esirlere acımasızsa işkence yaparak 20. yüzyılın en kanlı katliamlarından birini gerçekleştirmiştir.

Katliamın öncesinde 7 bin kişinin yaşadığı Dağlık Karabağ'ın gözde yerleşim merkezi Hocalı, 106'sı kadın, 70'i yaşlı, 63'ü çocuk olmak üzere 613 Azerbaycan vatandaşının hayatını kaybettiği bir vahşetle sarsılmıştır. 487 kişinin ağır yaralı kurtulduğu saldırılarda Ermeni güçleri bin 275 kişiyi esir almış ve bu esirlerin 150'sinden hala haber alınamamıştır. Katliamda 8 aile tamamen yok edilmiş, 25 çocuk her iki ebeveynini, 130 çocuk ise ebeveynlerinden birini kaybetmiştir. Hocalı Katliamı tarihe kara bir leke olarak geçmiştir. O dönemde çekilen görüntüler ve fotoğraflar, katliamın büyüklüğünü ortaya koyarken, adli tıp muayeneleri ve şahit ifadeleri de Hocalı sakinlerinin yaşlı ve çocuk ayrımı yapılmaksızın akıl almaz işkencelere maruz kaldığını açıkça kanıtlamaktadır.

Hocalı'da yaşana katliam 1949 Cenevre Sözleşmelerinin, Birleşmiş Milletlerin Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi, Sivil ve Siyasi Haklar Sözleşmesi, İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme, Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi çok sayıda sözleşmenin ciddi ihlali anlamını taşımaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde de 22 Nisan 2010 tarihli kararda Hocalı'da yaşananlar, savaş suçları veya insanlık aleyhine suçlarla eş değer eylemler olarak görülmüştür. Bugüne kadar 18 ülkenin parlamentosu ve ABD'nin 24 eyaletinin meç his{. Bocan da yaşananları kınayan ve soykırım olarak gören kararları kabul etmiştir.

Üzerinden 33 yıl geçmesine rağmen katliamın acısını hala kalplerimizdedediz. 2020'de 44 gün süren 2. Karabağ Savaşı'nda kazandıkları büyük zafer sırasında Hocalı'yı geri alan Azerbaycanın en büyük isti ği, Hocalı Katliamı'nın faillerinin yargı önüne çıkarılması ve adaletin yerini bulmasıdır.

33 yıl önce Hocalı'da yaşananları anmak kadar benzer suçların yaşanmasını önlemek ve bu konuda politikalar geliştirmek de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin sorumluluğudur. Bu bağlamda, Hocalı Katliamı'nın yıl dönümünde, tüm insanlık adına aynı acıların bir daha yaşanmaması, ortaya çıkabilecek bu ve benzeri insan hakları ihlallerinin ortadan kaldırılmasına yönelik tedbirlerin araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ve TBMM İçtüzüğü'nün 101, 102 ve 103'lncü maddeleri uyarınca Meclis Genel Görüşmesi açılmasını saygılarımızla arz ederiz.

Diy. Mr.

OPUP BASKANLE

---

**Kaynak gösterme:** Ahmet Tuncay Özkan (CHP, İzmir) ve diğerleri. “Hocalı Katliamı'nın hatırlanması ve bir daha benzer olayların yaşanmamasına yönelik tedbirlerin belirlenmesi konusunda bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem genel görüşme önergesi 8/66, 3 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/8-66-hocali-katliami-nin-hatirlanmasi-ve-bir-daha-benzer-olaylarin-yasanmamasina-yonelik-tedbir (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Genel-Gorusme-Onergesi-Detay/1cd32138-fad7-4ac4-b856-01955bf57f6c

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.