# Türkiye'nin İsrail ile olan ticari ve lojistik ilişkilerinin ve İsrail'in işlediği suçlara karşı tutumunun görüşülmesi amacıyla bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi (8/78)

- **Tür:** Genel görüşme önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 8/78
- **Tarih:** 30 Nisan 2025
- **İlk imza:** Birol Aydın (Yeni Yol, İstanbul); Bülent Kaya (Yeni Yol, İstanbul); Cem Avşar (Yeni Yol, Tekirdağ); Cemalettin Kani Torun (Yeni Yol, Bursa); Doğan Demir (Yeni Yol, İstanbul); Elif Esen (Yeni Yol, İstanbul); Ertuğrul Kaya (Yeni Yol, Gaziantep); Hasan Karal (Yeni Yol, İstanbul); İdris Şahin (Yeni Yol, Ankara); İrfan Karatutlu (Yeni Yol, Kahramanmaraş); Medeni Yılmaz (Yeni Yol, İstanbul); Mehmet Atmaca (Yeni Yol, Bursa); Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin); Mehmet Karaman (Yeni Yol, Samsun); Mesut Doğan (Yeni Yol, Ankara); Mustafa Bilici (Yeni Yol, İzmir); Necmettin Çalışkan (Yeni Yol, Hatay); Sadullah Ergin (Yeni Yol, Ankara); Sadullah Kısacık (Yeni Yol, Adana); Selçuk Özdağ (Yeni Yol, Muğla); Sema Silkin Ün (Yeni Yol, Denizli); Şerafettin Kılıç (Yeni Yol, Antalya)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Genel-Gorusme-Onergesi-Detay/87ccde1f-9b46-4444-9757-0196867027e4
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/8-78-turkiye-nin-israil-ile-olan-ticari-ve-lojistik-iliskilerinin-ve-israil-in-isledigi-suclara

> 8/78 esas numaralı genel görüşme önergesi 30 Nisan 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Birol Aydın (Yeni Yol); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

İsrail ordusu, Filistin Devleti'nin topraklarında 77 yıldır sürdürdüğü işgalde binlerce sivil Filistinliye yönelik bir soykırım suçu işlemektedir. Uluslararası Adalet Divanı (UAD), İsrail'in işlediği soykırım suçunu tespit ederek İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında soykırım ve savaş suçları nedeniyle tutuklama kararı. çıkarmıştır. İsrail'in söz konusu suçları işlemesinde uluslararası destek aldığı, akaryakıt, silah ve askerî malzemelerin çoğunu diğer ülkelerden temin ettiği bilinmektedir. Anayasanın 98'nci ve TBMM İçtüzüğünün 102. ve 103. maddeleri gereğince insanlığa karşı işlenen suçlara yönelik Türkiye'nin tutumunun ve İsrail ile ticari ve lojistik ilişkilerinin görüşülmesi maksadıyla Genel Görüşme yapılması hususunda gereğini arz ederiz. 30.04.2025

GEREKÇE

Siyonist İsrail ordusu, 1948'de Filistin topraklarının ilhak edilmesiyle başlayan işgal politikasıyla binlerce Filistinliyi öldürmüş, binlercesini topraklarından sürerek hukuksuz bir yerleşim politikası gütmeye başlamıştır. Uluslararası Ceza Mahkemesini kuran Roma Statüsü'nün 7'nci maddesinde yasaklanarak insanlığa karşı işlenen suçlar kategorisinde kabul edilen suçları işleyen İsrail, 77 yıllık süreçte Filistin topraklarının yaklaşık %85'ini işgal etmiş, Filistin halkını zorla tahliye edilen topraklarında 580 bin yerleşim yeri tesis etmiş, yaklaşık 150 bine yakın Filistinliyi katletmiştir. 7 Ekim 2023'ten bu yana Gazze'ye atılan bomba miktarının, 70 bin ila 100 bin ton arasında olduğuna ve bu miktarın Hiroşima'ya atılan atom bombasının yaklaşık 4.6 ila 6 katı bir etkiye sahip olduğuna ilişkin raporlar yayımlanmıştır. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) 2024 yılında, İsrail'in Filistin Devleti'nin topraklarında sürdürdüğü soykırım suçunu tespit ederek İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında tutuklama kararı çıkarmıştır.

İsrail'in soykırım ve diğer insanlığa karşı işlediği suçlarla ilgili uluslararası destek aldığı; başta akaryakıt, silah ve askerî malzeme olmak üzere yaptığı katliamlarda kullandığı malzemelerin çoğunu diğer ülkelerden temin ettiği bilinmektedir. Bu konuda ülkemizden de varil başına 1 dolar 27 cent karşılığında akaryakıt desteği aldığı TBMM Genel Kurulunda iktidar partisi yetkililerince itiraf edilmiştir.

Ülkemizin 2005'ten beri taraf olduğu Silah Ticaret Antlaşması, devletlerin sivil katliamlara yol açacak silah sevkiyatlarını engelleme yükümlülüğü getirmektedir. Buna rağmen başta ABD ve Ingiltere' den olmak üzere F-35 savaş uçağı parçaları ve çeşitli askerî teçhizatları taşıyan gemilerin dönem dönem Mersin Limanı'na yanaştığı ve buradan Hayfa'ya gittiği görülmektedir. İsrail'in soykırım ve işgal politikasına açıkça destek veren ABD, 7 Ekim 2023'ten bu yana 22 milyar doları aşan doğrudan askerî yardım ve silah sevkiyatı gerçekleştirmiştir. ABD tarafından yapılan yardımlar, İsrail'in füze savunma sistemlerinin geliştirilmesi, ağır silahların artırılması, tank ve top mermisi üretiminin desteklenmesi gibi çeşitli kalemlerden oluşmaktadır. Ayrıca, ABD Kongresi tarafından onaylanan 20 milyar dolarlık silah satış paketi kapsamında 50 adet yeni F-35 savaş uçağı, havadan havaya füze sistemleri, tank topu mermileri ve 120 milimetrelik havan mermileri gibi ileri teknolojiilahlar İsrail'e aktarılmaktadır. YENİ YOL

Uluslararası hukukun ve vicdanın gereği olarak ülkemizin benzeri yükler taşıyan gemileri durdurma ve bu gemilerin yüklerine el koyma yükümlülüğü vardır. Bu çerçevede Anayasanın 98'nci ve TBMM İçtüzüğünün 102. ve 103. maddeleri gereğince insanlığa karşı işlenen suçlara yönelik Türkiye'nin tutumunun ve İsrail ile ticari ve lojistik ilişkilerinin görüşülmesi maksadıyla Genel Görüşme yapılması hususunda gereğini arz ederiz.

---

**Kaynak gösterme:** Birol Aydın (Yeni Yol, İstanbul) ve diğerleri. “Türkiye'nin İsrail ile olan ticari ve lojistik ilişkilerinin ve İsrail'in işlediği suçlara karşı tutumunun görüşülmesi amacıyla bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem genel görüşme önergesi 8/78, 30 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/8-78-turkiye-nin-israil-ile-olan-ticari-ve-lojistik-iliskilerinin-ve-israil-in-isledigi-suclara (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Genel-Gorusme-Onergesi-Detay/87ccde1f-9b46-4444-9757-0196867027e4

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.