# Yabancıların gayrimenkul edinimi yoluyla vatandaşlık kazanmaları sürecinde usulsüzlük yapıldığı iddialarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/1064 - **Veren:** Uğur Poyraz (İYİ Parti, Antalya) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Mehmet Özhaseki) - **Veriliş tarihi:** 23 Haziran 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 17 Ağustos 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/83caba7e-ab68-4c0b-be8b-01891bd16719 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1064-yabancilarin-gayrimenkul-edinimi-yoluyla-vatandaslik-kazanmalari-surecinde-usulsuzluk-yapi > Uğur Poyraz (İYİ Parti), 23 Haziran 2023 tarihinde 7/1064 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 17 Ağustos 2023). ## Önerge metni N Aşağıdaki sorularımın Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Mehmet ÖZHASEKİ tarafından Anayasa'nın 96'ncı ve İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 22 Haziran 2023 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığının hangi hallerde kazanılacağını ve kaybedileceğini düzenlemektedir. İlgili kanunun 12. Maddesi'nde düzenlenen istisna halleri ve ilgili yönetmelik uyarınca en az dört yüz bin Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki taşınmazı satın alan ve bu taşınmazı üç yıl süreyle satmayacağını taahhüt eden kişiler Türk Vatandaşlığına hak kazanmaktadır. Taşınmaz satın alarak Türk vatandaşlığı edinme ilgili yasal düzenlemedeki bu koşul sebebiyle yabancı uyruklu kişilerce alınacak taşınmazların gerçeği yansıtır biçimde değerlenmesini önem kazanmaktadır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ("TKGM"), 2019/1 sayılı ve 2019/5 sayılı genelgeleri ile yabancılara yapılan taşınmaz satışlarında değerleme raporu alınmasını zorunlu kılmıştır. Bu kapsamda TKGM'nin 15 Eylül 2021 tarih ve 2021/6 tarihli genelgesiyle ülkemiz sınırları içinde yapılacak ve alıcısı yabancı olan tüm gayrimenkul satış işlemleri için E-devlet üzerinden erişim sağlanan Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) uygulaması Webtapu üzerinden değerleme raporu talebinin alınması, değerleme ücretinin takip işlemlerinin yapılması, talebin SPK tarafından yetkilendirilmiş değerleme kuruluşları arasında algoritma veya satıcı seçimi vasıtası ile dağıtılması, SPK Lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları tarafından raporun hazırlanması, imzalanması, sonuçlandırılması ve TKGM'ye iletilmesi amacıyla Taşınmaz Değerleme Bilgi Sistemi (TADEBİS) öngörülmüştür. TADEBİS'in işletmecisi MKK GAYRİMENKUL BİLGİ MERKEZİ ANONİM ŞİRKETİ (GABİMY'dir. 23 Şubat 2016 tarihinde Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği (TDUB)'un 20100 bağlı işletmesi olarak TDUB Gayrimenkul Bilgi Merkezi A.Ş. unvanı ile İstanbul'da kurulan şirketin tüm hisseleri 28 Eylül 2020 tarihinde nominal bedel karşılığında Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.'ye devredilmiş ve 05 Ocak 2021 tarihinde MKK GAYRİMENKUL BİLGİ MERKEZİ ANONİM ŞİRKETİ (GABİM) ünvanıyla İstanbul Ticaret Siciline tescil ve ilan olunmuştur. Cep Tel.: 05327952511 Adres: T.B.M.M. Yeni Halkla İlişkiler Binası E-411 Ankara/Türkiye GABİM, "0100 pay ile Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.'nin iştirakidir. Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.'nin Y064.9'u İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank)'ye, 9030.1*i Borsa İstanbul A.Ş. (BİAŞ)'ye ve 905.0'i Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPBY'ne aittir. Takasbank?ın en büyük pay sahibi "064.18 ile Borsa İstanbul A.Ş. (BİAŞ)'tır. GABİM"deki doğrudan ve dolaylı payları toplamı "071.75'e karşılık gelen Borsa İstanbul A.Ş. (BİAŞY'ın başlıca ortağı "480.60 pay oranıyla Türkiye Varlık Fonu (TVF) olup TVF doğrudan Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'na bağlıdır. 15/09/2021 tarih ve 2021/6 (1911) sayılı genelgede 20.04.2022 tarihinde Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından yapılan değişiklikle TADEBİS kapsamında aynı taşınmaza ait son 6 ay içerisinde birden fazla düzenlenen değerleme raporlarındaki değerler arasında ortaya çıkan £Y620'yi aşan farklılıklarda yoğun artış olması nedeniyle yeni bir değerleme raporu (Kontrol Değerleme Raporu) alınarak karşılaştırmalı inceleme yapılması kararlaştırılmıştır. Yurttaşlarımızın makamımıza ilettiği çeşitli şikayetlerde bazı kamu görevlileriyle işbirliği içinde Türk vatandaşlığı edinme amacıyla satın alınan taşınmazların değerlenmesi sürecinde suistimallerde bulunulduğunu ve değersiz taşınmazlar kanundaki asgari bedeli karşılanmış gibi gösterilerek haksız kazanç elde edildiğini ihbar etmektedirler. Bu bağlamda: 1. Yabancı uyruklu kimselerin Türk vatandaşlığı edinme amacıyla satın aldığı taşınmazların değerlendirilmesi konusunda yetkili firmalar kimlerdir? 2. TADEBİS uygulamasının hayata geçirilmesinden bu yana kaç adet değerleme raporu hazırlanmıştır? 3, GABİM"e bağlı çalışan uzman kadrosunun sayısı nedir? Bu kadronun ne kadar raporlama veya kontrol görevlerinde çalışmaktadır? Bu kişilerin işe alımında hangi süreçler izlenmiş ve hangi kriterler kullanılmıştır? 4. Yabancılara satılan gayrimenkul satışlarının sayısının aylık ortalamada beş bin adedin olduğu göz önüne alındığında GABİM"de çalışan uzman personelin ayda incelediği satış sayısı ortalamada kaç adede tekabül etmektedir? Bu kontrollerde kullanılan kalite ve kontrol kıstasları nelerdir? 5. Daha önce Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.'de Genel Müdür Yardımcısı ve Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.'de Yönetim Kurulu Üyesi çalışmış olan; halen Elektrik Piyasaları İşletme A.Ş'de Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev alan; bu çerçevede sektör deneyiminin neredeyse tamamen enerji sektöründen ibaret olduğu anlaşılan GABİM Genel Müdürü bu göreve hangi kıstaslara göre getirilmiştir? Gayrimenkul değerleme sektörü ve ilgili mevzuatları konusundaki deneyimleri nelerdir? edim GABİM'in uygulama esasları ve pratikleri ile Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği'nin Birlik Statüsü, Sermaye Piyasası Kurulu'nun gayrimenkul değerleme kuruluşları ve değerleme standartları hakkındaki tebliğleri ve benzeri diğer yasal mevzuat arasında bir uyuşmazlık olduğunda hangi mevzuat esas alınmaktadır? GABİM kaç defa karşılaştırılmalı inceleme talebinde bulunmuştur? GABİM'in denetimine tabi tutulan gayrimenkul değerlemelerinin SPK tarafından aldığı yetkilendirilmiş şirketlerce gerçekleştirildiği göz önüne bulunduğunda raporları onaya yeterli bulunmayan şirketlerin buna dair bir itiraz mekanizması veya bu şirketlere yönelik bir ceza veya disiplin yaptırımı söz konusu mudur? Karşılaştırmalı inceleme kapsamında hazırlatılan Kontrol Değerleme Raporları kurum içinde mi yoksa SPK lisanslı başka değerleme şirketleri tarafından mı hazırlanmaktadır? Eğer başka şirketler tarafından hazırlanıyorsa, bu şirketler hangi kıstaslarla seçilmektedir ve toplam sayının şirketlere orantısal dağılımı ne şekildedir? Tüm raporlar GABİM sistemine yüklenmekte midir? Raporlara erişimi ve raporları onaylama yetkisi olan personel kimlerdir ve hangi esaslarla belirlenmektedir? Raporlar GABİM dışında bir kişi, kurum ya da kuruluş tarafından onaylanabilir mi? Sözgelimi, TKGM tarafından GABİM sistemi bypass edilerek rapor onaylanması ve satış gerçekleştirilmesi mümkün müdür? GABİM başta olmak üzere ilgili kuruluşlara makamımıza iletilen türden şikayetler ulaşmış mıdır? Kendi uygulama esaslarını belirleyen GABİM olası ihmal ve suistimalleri engellemek adına nasıl önlemler almış veya almaktadırlar? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI SORULAR 1. Yabancı uyruklu kimselerin Türk vatandaşlığı edinme amacıyla satın aldığı taşınmazların değerlendirilmesi konusunda yetkili firmalar kimlerdir? 2. TADEBİS uygulamasının hayata geçirilmesinden bu yana kaç adet değerleme raporu hazırlanmıştır? 3. GABİM"e bağlı çalışan uzman kadrosunun sayısı nedir? Bu kadronun ne kadarı raporlama veya kontrol görevlerinde çalışmaktadır? Bu kişilerin işe alımında hangi süreçler izlenmiş ve hangi kriterler kullanılmıştır? 4. Yabancılara satılan gayrimenkul satışlarının sayısının. aylık ortalamada beş bin adet olduğu göz önüne alındığında GABİM'de çalışan uzman personelin ayda incelediği satış sayısı ortalamada kaç adede tekabül etmektedir? Bu kontrollerde kullanılan kalite ve kontrol kıstasları nelerdir? 5. Daha önce Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.'de Genel Müdür Yardımcısı ve Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.'de Yönetim Kurulu Üyesi olarak çalışmış olan; halen Elektrik Piyasaları İşletme A.Ş.'de Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev alan; bu çerçevede sektör deneyiminin neredeyse tamamen enerji sektöründen ibaret olduğu anlaşılan GABİM Genel Müdürü bu göreve hangi kıstaslara göre getirilmiştir? Gayrimenkul değerleme sektörü ve ilgili mevzuatları konusundaki deneyimleri nelerdir? 6. GABİM'in uygulama esasları ve pratikleri ile Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği'nin Birlik Statüsü, Sermaye Piyasası Kurulu'nun gayrimenkul değerleme kuruluşları ve değerleme standartları hakkındaki tebliğleri ve benzeri diğer yasal mevzuat arasında bir uyuşmazlık olduğunda hangi mevzuat esas alınmaktadır? 7. GABİM kaç defa karşılaştırmalı inceleme talebinde bulunmuştur? 8. GABİM'in denetimine tabi tutulan gayrimenkul değerlemelerinin SPK tarafından aldığı yetkilendirilmiş şirketlerce gerçekleştirildiği göz önüne alındığında raporları onaya yeterli bulunmayan şirketlerin buna dair bir itiraz mekanizması veya bu şirketlere yönelik bir ceza veya disiplin yaptırımı söz konusu mudur? 9. Karşılaştırmalı inceleme kapsamında hazırlatılan Kontrol Değerleme Raporları kurum içinde mi yoksa SPK lisanslı başka değerleme şirketleri tarafından mı hazırlanmaktadır? 10. Eğer başka şirketler tarafından hazırlanıyorsa, bu şirketler hangi kıstaslarla seçilmektedir ve toplam sayının şirketlere orantısal dağılımı ne şekildedir? 11. Tüm raporlar GABİM sistemine yüklenmekte midir? Raporlara erişimi ve raporları onaylama yetkisi olan personel kimlerdir ve hangi esaslarla belirlenmektedir? 12. Raporlar GABİM dışında bir kişi, kurum ya da kuruluş tarafından onaylanabilir mi? Sözgelimi, TKGM tarafından GABİM sistemi bypass edilerek rapor onaylanması ve satış gerçekleştirilmesi mümkün müdür? 13. GABİM başta olmak üzere ilgili kuruluşlara makamımıza iletilen türden şikayetler ulaşmış mıdır? 14. Kendi uygulama esaslarını belirleyen GABİM olası ihmal ve suistimalleri engellemek adına nasıl önlemler almış veya almaktadırlar? CEVAPLAR 1. GABİM ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğümüz arasında, yabancıya satış işlemlerinde yaptırılacak değerleme raporları ile ilgili olarak imzalanan protokol gereği yabancıya satış işlemlerinde raporlar, GABİM tarafından işletilen Taşınmaz Değerleme Bilgi Sistemi (TADEBİS) üzerinden atanmakta, hazırlanmakta ve kontrol edilmektedir. Anılan Protokol?de yabancıya satış işlemlerinde değerleme yapabilecek yetkili kuruluşlar "Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilerek "Sermaye Piyasasında Gayrimenkul Değerlemesi Yapmaya Yetkili Kuruluşlar Listesine" alınan TDUB üyesi gayrimenkul değerleme kuruluşunu... ifade eder" şeklinde tanımlanmıştır. GABİM Değerleme Sistemi Katılım Sözleşmesini imzalayan değerleme kuruluşları TADEBİS üzerinden rapor hazırlayabilir. Yabancıya değerleme raporu hazırlayabilecek yetkili kuruluşların listesi GABİM internet sitesinde "Katılımcılar" başlığı altında güncel olarak yayınlanmaktadır. Önerge tarihi itibarıyla 153 değerleme kuruluşu listede yer almaktadır. 2. Yabancıya satış işlemlerinde TADEBİS üzerinden değerleme raporlarının hazırlanması 2021 yılının Ağustos ayında, pilot uygulama olarak, Antalya ilinde hazırlanan raporlar ile başlamıştır. Yaklaşık bir ay sonra da tüm Türkiye'de hazırlanan raporlar için TADEBİS üzerinden yazılması uygulamasına geçilmiştir. Başlangıçta değerleme kuruluşlarının seçimi sadece otomatik algoritma marifetiyle yapılabilirken uygulamada yaşanılan bazı aksaklıklar nedeniyle değerleme kuruluşlarının seçimi otomatik veya elle seçme şeklinde tercih edilebilmesi başvuru sahibine bırakılmıştır. Nisan 2022 tarihinden itibaren TADEBİS üzerinden hazırlanan raporların kontrolü GABİM tarafından da yapılmaya başlanmıştır. TADEBİS'in kullanılmaya başlandığı 1 Ağustos 2021 tarihinden bugüne kadar toplam 218.587 rapor TADEBİS üzerinden hazırlanmıştır. 3. GABİM'in tamamı İş Kanunu'na göre sözleşme ile istihdam edilen 34 çalışanı bulunmaktadır. Değerleme Kontrol Müdürlüğü bünyesinde 1 müdür 6 kontrolör ve 4 kontrolör yardımcısı görev yapmaktadır. İstihdam edilen kontrolörlerin SPK Gayrimenkul Değerleme Lisansının bulunması, en az 5 yıllık değerleme sektör tecrübesi ve değerleme kuruluşlarında denetmen olarak çalışmış olmaları gerekmektedir. Bu şartları taşıyan kişiler arasından yapılan mülakatla işe alımları yapılmıştır. 4. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğümüz (TKGM) ve GABİM arasında yapılan 08.04.2022 tarihli protokol kapsamında TADEBİS üzerinden hazırlanan raporların kontrolü GABİM tarafından da yapılmakta olup, aylık ortalama 4500 rapor TADEBİS üzerinden yazılmaktadır. Rapor sistem üzerinden e-imza ile onaylandıktan sonra kontrole gelmekte ve yapay zekadan da faydalanarak birim metrekare bazında fiyat karşılaştırmalarını sistem otomatik olarak yapabilmektedir. Tüm veri girişleri elektronik ortamda yapılmakta ve TKGM'nin belirlediği veri seti üzerinden bir kısmı otomatik olarak TKGM sistemi tarafından doldurulmaktadır. Bu analiz sonucu kontrolörler hem maddi hataları çok daha rahat ve hızlı tespit edebilmekte hem de değerle ilgili analizlere rapor bazında erişebilmektedir. GABİM kontrolörü tarafından raporda takdir edilen değerin izah edilemeyecek şekilde emsallerinden aşırı düşük veya yüksek olduğu kanaati oluşursa kontrol raporu yaptırılmak üzere arasından taşınmazın bulunduğu bölgede kadrolu uzmanı olan muteber bir değerleme kuruluşuna ücreti GABİM tarafından karşılanmak üzere kontrol raporu yaptırılmaktadır. Değerleme raporlarının uluslararası değerleme standartlarına, SPK ve TDUB mevzuatına, TKGM tarafından talep edilen şartlara, TADEBİS içinde belirlenen veri setine uygun bir şekilde hazırlanması beklenmektedir. Yabancıya konut satışlarında fiyat manipülasyonlarını önlemek ana hedeftir. 5. GABİM"in genel müdürü bahse konu görevlerden önce Sermaye Piyasası Kurulu Denetleme Dairesinde yaklaşık 10 yıl süre ile uzman olarak görev yapmıştır. 14 yıllık Gayrimenkul Değerleme Uzmanı lisans belgesine sahiptir. Bilkent Üniversitesi (Tam Burslu) Ekonomi lisans, Leeds Üniversitesi Business School yüksek lisans, Ankara Üniversitesi Muhasebe ve Finans ABD doktora dereceleri bulunmaktadır. GABİM öncesinde enerji ve yapı işleri ile iştigal eden bir şirketler grubunda yaklaşık 9 yıl üst düzey yönetici olarak çalışmıştır. Enerji sektöründeki şirketlerdeki görevleri enerji uzmanlığı ile ilgili değil muhasebe, denetim, finans konularındaki uzmanlığı ile ilişkilidir. 6. Bilindiği üzere normlar hiyerarşisi gereği alt düzenlemelerin üst düzenlemeler ile çatışmaması gerekir. GABİM yönetim kurulunda SPK, BDDK, TDUB, TKGM. temsil edilmektedir. GABİM'in düzenlemeleri ile bu kurumlar tarafından yapılan düzenlemeler arasında bir çatışma bulunmamaktadır. 7. GABİM kontrole başladığı tarihten itibaren 46 farklı değerleme kuruluşuna 252 ayrı kontrol raporu yaptırılmıştır. Değerleme kuruluşlarından gelen her bir raporun karşılığı kontrol raporu hazırlatılmamaktadır. Bazı durumlarda tek bir kontrol raporu ile aynı yerde ve özelliklerde (örneğin aynı binada) olan taşınmazlara ilişkin birden fazla işlem yapılabilmektedir. 8. GABİM Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen ve Katılım sözleşmesi çerçevesinde değerleme kuruluşlarınca kabul edilen değerleme raporlarının hazırlanmasına ilişkin Usul ve Esaslara aykırı uygulamaları bulunan değerleme kuruluşlarına yine Usul ve Esaslar çerçevesinde aykırılığa bağlı olarak 5 ila 15 gün arasında iş yavaşlatma veya 3 ay ila 24 ay arasında durdurma uygulanmaktadır. Bu kuruluşlar bu süre zarfında TADEBİS üzerinden iş yapamamakta ancak başka alanlarda değerleme işi yapabilmektedir. Yavaşlatma ve durdurma kararları iç işleyişteki prosedür tamamlandıktan sonra genel müdür tarafından alınmaktadır. Alınan bu kararlara ilgili değerleme kuruluşu 30 gün içinde yönetim kurulu nezdinde itiraz edebilmektedir. Yazılı itirazları ile şahsen dinlenilmeyi talep eden kuruluşları yönetim kurulu dinlemekte ve itirazları karara bağlamaktadır. 9. Kontrol raporları SPK tarafından yetkilendirilmiş lisanslı değerleme kuruluşlarına hazırlatılmaktadır. Yukarıda da belirtildiği üzere şimdiye kadar 46 farklı değerleme kuruluşuna 252 ayrı kontrol raporu yaptırılmıştır. 10. SPK tarafından yetkilendirilmeyen kuruluşlara hazırlatılmamaktadır. 11. TADEBİS üzerinden hazırlanan bütün raporlar TADEBİS sisteminde kayıtlıdır. TADEBİS üzerinden hazırlanan raporlar GABİM kontrolörleri tarafından onaylanmakta veya beklemeye alınmaktadır. GABİM içerisinde onaylanan raporlara ilişkin iç kontrol mekanizması işletilmektedir. Onaylanan raporlara ilişkin bir hata yapıldığının daha sonra fark edilmesi halinde söz konusu raporlara ilişkin daha sonra da işlem yapılabilmektedir. 12. TADEBİS üzerinden hazırlanan raporlara dışarıdan müdahale edilmesi söz konusu değildir. TADEBİS üzerinden onaylanan raporlara GABİM tarafından barkod basılmaktadır. Bu barkod ile söz konusu raporun TADEBİS üzerinden hazırlanıp hazırlanmadığının teyidi üçüncü taraflarca yapılabilmektedir. Adli makamlara intikal etmiş bazı durumlarda TADEBİS üzerinden hazırlanmış gibi sahte raporlar üretildiği görülmüştür. Adli makamlara gerekli bilgilendirmeler yapılmıştır. 13. GABİM tarafından yapılan kontrollerden sonra yabancıya taşınmaz satışlarına ilişkin yapılan değer manipülasyonlarının çok azaldığı gözlemlenmektedir. Bu manipülasyonları yapan kişilerin gerçekle ilgilisi olmayan iddialar ile haksız kazançlarını önleyen ilgili kurum ve kuruluşları yıpratma gayreti içinde oldukları malumlarıdır. 14. GABİM Yönetim Kurulu'nun çeşitli kurumların bir araya gelmesi ile oluşturulan yapısı bu konuda alınmış en önemli tedbirdir. Gayrimenkul değerleme sektörü ile ilgisi olan SPK, BDDK, TKGM, TDUB, MKK yönetim kurulunda temsil edilmekte ve gerekli koordinasyonu sağlamaktadır. Bu kurumlara gelen iddia ve şikayetler yönetim kurulunda görüşülmekte ve gerekli önlemler alınmaktadır. --- **Kaynak gösterme:** Uğur Poyraz (İYİ Parti, Antalya). “Yabancıların gayrimenkul edinimi yoluyla vatandaşlık kazanmaları sürecinde usulsüzlük yapıldığı iddialarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1064, 23 Haziran 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1064-yabancilarin-gayrimenkul-edinimi-yoluyla-vatandaslik-kazanmalari-surecinde-usulsuzluk-yapi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/83caba7e-ab68-4c0b-be8b-01891bd16719 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.