# Otizm ve down sendromu tanısı konulan bireylerin eğitim hizmetlerine erişimine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/11005 - **Veren:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 3 Nisan 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 72 gün sonra, 14 Haziran 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/747a4990-3cff-4631-a54c-018ea8555a50 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11005-otizm-ve-down-sendromu-tanisi-konulan-bireylerin-egitim-hizmetlerine-erisimine-iliskin > Ayten Kordu (DEM Parti), 3 Nisan 2024 tarihinde 7/11005 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 72 gün sonra, 14 Haziran 2024). ## Önerge metni TBMM . HALKLARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ p GRUP BAŞKANLIĞI Say 4059 me TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞP'NA Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. da RDU Doğuştan gelen ve genellikle yaşamın ilk yıllarında fark edilen, karmaşık bir nöro-gelişimsel farklılık olarak tanımlanan otizm 1985 yılında her 2.500 çocuktan (inde görülürken, son araştırmalara göre bugün her 36 çocuktan I*inde görülmektedir. Son yıllarda dünyada otizmin bilinmesine ve farkındalık yaratılmasına dair önemli ilerlemeler kaydedilmiş olsa da otizmli bireyler temel hak ve özgürlüklerine erişimlerinde sosyal ve çevresel engellerle karşı karşıya kalmaya devam ediyorlar. Özellikle son yıllarda otizm, down sendromu ve diğer gelişimsel bozukluklarının yaygınlığının gittikçe arttığı, bu durumların pek çok ailenin ve bireylerin yaşamlarını doğrudan etkilediği, söz konusu bireylere ve ailelerine ilişkin sağlık, eğitim, sosyal yaşama katılım, sosyal haklar ve iş yaşamında önemli sorunların ve eksikliklerin bulunduğunu ve bunların sonucu bu bireylerin aşılması zor güçlüklerle karşılaşmaktadırlar. Engelsiz yaşam merkezleri ve okulların nicelik olarak yeterli olmadığı bu kurumlarda çalışanların önemli bir kısmının yeterli eğitim düzeyinde ve tecrübeye de sahip değildir. Ayrıca bu merkezlerde çalışan eğitimci, öğretmen, psikolog, bakıcı ve benzeri personellerin özlük ve ekonomik haklarına dair eşitsizlikler ve problemlerden dolayı iş verimi ve motivasyonlarını olumsuz etkilemektedir. Otizmin tedavisinin erken tanı ve sürekli eğitim ile mümkündür. Otizm tanısı konusunda Türkiye'de yaşanan önemli sorunlardan birinin de tanı geçerliğinin ve güvenilirliğinin artırılması ihtiyacı için ise farklı disiplinlerden profesyonellerin yer aldığı ekiplerin/merkezlerin kurulmasıdır. İlgili merkezlerde çocuk ve ergen ruh sağlığı birim sorumluluğunda pediatrist, çocuk gelişimci, psikolog, sosyal çalışmacı ve hemşireden oluşan çekirdek ekipler kurulması ve bu ekibin bir arada çalışabileceği, içerisinde aynalı gözlem odası da bulunan en az 4-5 odalı birimlerin oluşturulmasıdır. Erken tanı ile ilgili koşulların yaratılması ve bu özel bireylerin anne ve babalarını da eğitim, psikolojik destek ve sosyal hayata adaptasyonları konusunda tek elden çözüm sağlayacak kurumların devlet eliyle işleve geçirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde d NeoS büyük çoğunluğu kendini ifade edemeyen ve sürekli bakıma muhtaç, yetişkin bireylerden oluşan dezavantajlı bireyleri ile birlikte ailelerine telafisi mümkün olmayan maddi ve manevi yükler getirecektir. Milliği Eğitim Bakanlığı tarafından özel öğrencilerin eğitim sürecine dahil edilmesine yönelik düzenlemeler yapılmış olsa dahi aileler bu konuda ciddi zorluklarla karşılaşıyor. Hem okul yöneticileri hem de diğer öğrencilerin aileleri bu konuda ciddi zorluklar çıkarmaktadır. Örneğin, 2019 yılında Aksaray'da bir muhtar adayı, kaynaştırma eğitimi alan bu özel çocukları okuldan attıracağım' diyerek mahalleden oy istiyor ve kazanıyor. Üstelik okul müdürüyle birlikte özel çocuğun okuldan alınmasını sağlıyor. Kamuoyuna yansıma da bu ve benzeri yaklaşımlar birçok yerde yaşanmaya devam etmektedir. Oysa Otizmin bilinen en önemli tedavi yöntemi sürekliliği sağlanan eğitimdir. Bu özel çocukların hayatta tutunabilmesi için erken başlayan, yoğun, kesintisiz, haftada en az kırk saat süren nitelikli eğitim almaları gerekiyor. Ancak üzülerek ifade etmek gerekirse koşulları uygun olan özel öğrenciler aylık 8-12 saat eğitim alabilmektedir. Özellikle Dersim gibi ulaşımı zor olan köylerde ve kırsal alanda yaşayan özel bireyler neredeyse eğitim ve sağlık hizmetine erişememektedirler. Bu özel bireylerin çoğu özel eğitim kurumların insafına bırakılmış, devlet desteği alabilmek adına belge üzerinde eğitime erişmiş gibi gösterildiği iddia edilmektedir. Bu bağlamda; 1. Otizm, down sendromu tanısı konulan özel bireylerin eğitim görebileceği ve sosyalleşebilmelerini sağlayan Bakanlığınıza bağlı kaç kurum bulunmaktadır? Söz konusu kurumların illere dağılımı nedir? 2. Otizm, down sendromu tanısı konulan özel bireylerin eşit bir şekilde eğitim sürecine dahil olmalarına yönelik bir planlamanız var mıdır? 3. Köy ve kırsal alanlarda yaşayan özel bireylerin eğitimi nasıl sağlanmaktadır? Köy ve kırsalda yaşayan özel bireylerin eğitime erişebilmelerine yönelik hangi çalışmalar yürütülmektedir? Köy ve kırsal alanlarda yaşayan özel bireylerin sayısı kaçtır? 4. Dersimiil, ilçe ve köylerde Otizm farklılığı tanısı konulan özel bireylerin sayısı kaçtır? Bu bireylerden kaçı düzenli eğitim hizmetinden yararlanmaktadır? 5. 2024 yılı itibariyle özel eğitimli bireylerin eğitimi kaç sınıf mevcuttur, bu sınıflarda eğitim veren alan öğretmeni sayısı kaçtır? 6. 2024 yılında eğitime erişim talebinde bulunan özel bireylerin sayısı kaçtır? Bu talebin ne kadarı karşılanmıştır? 7. Özel eğitim kurumların devlet desteği alabilmek adına bel ge üzerinde özel öğrencilerin eğitime erişmiş gibi gösterildiği iddia doğru mudur? Bu konuda herhangi bir tespit yapılmış mıdır, tespitler sonucunda soruşturma açılmış mıdır veya şikâyet konusu olmuş mudur? ## Bakanlığın cevabı İlgi (:17.04.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1411080 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi'de kayıtlı yazıyla iletilen Tunceli Milletvekili Ayten KORDU'nun 7/11005 ve İstanbul Milletvekili Nimet ÖZDEMİR'in 7/11006 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Milli Eğitim Bakanı T.C. ?ooT MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Ge (39 Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ On İkinci Kalkınma Planı'nda (2024-2028) özel gereksinimli bireylerin eğitimi ile ilgili planlamalar "Nitelikli İnsan, Güçlü Aile, Sağlıklı Toplum" başlıklı maddesinin "3.3.1. Eğitim/b.Politika ve Tedbirler" alt başlığında; 662.1. "Özel eğitime gereksinim duyan bireylerin eğitimi için beşeri ve fiziki imkânlar artırılacaktır. 673.1. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde özel eğitim ihtiyacı olan bireylere verilen eğitimlerin etkin bir şekilde izlenmesi ve denetlenmesine yönelik sistem geliştirilecektir. 674. Özel eğitime erişim iyileştirilerek eğitimin niteliği ve niceliği artırılacak, rehberlik hizmeti standartları yükseltilecektir." hükümlerine yer verilmiştir. Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerini öncelikle kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla akranları ile birlikte aynı sınıfta tam zamanlı veya özel eğitim sınıflarında yarı zamanlı olarak sürdürmeleri esas olmakla birlikte bu bireylerin gelişim alanlarındaki özellikleri, eğitim ihtiyaçları ile yeterlikleri doğrultusunda hizmet sunulmak üzere Bakanlığımızca valiliklerden gelen talepler doğrultusunda özel eğitim okulları da açılmaktadır. Bunun yanında zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerden sağlık problemi nedeniyle örgün eğitim kurumlarından yararlanamayan öğrencilere evde eğitim hizmeti sunulmakla birlikte sağlık problemi nedeniyle sağlık kuruluşlarında yatarak tedavi gören öğrenciler için de hastane sınıflarında eğitim hizmeti verilmektedir. Ayrıca özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerimizin eğitimden en üst düzeyde yararlanmalarını sağlamak amacıyla öğretim programları ve eğitim materyalleri hazırlanmaktadır. Özel eğitim öğrencilerimiz için hazırlanan ve her yıl ücretsiz olarak öğrencilerimize gönderilen eğitim araçlarımızın yanı sıra yardımcı kaynak kitaplarımızda her yıl talep edilmesi halinde öğrencilerimize ücretsiz olarak gönderilmektedir. Ses Temelli Okuyorum Yazıyorum kitap seti, matematik, hayat bilgisi, fen bilgisi, Türkçe, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi dersleri kazanımlarıyla ilgili uyarlanmış etkinlikler seti ve Otizm Etkinlik Kitabı söz konusu yardımcı kitaplardır. OECD tarafından diğer ülkelere örnek gösterilen "ÖzelimEğitimdeyim" mobil uygulaması geliştirilmiştir. Söz konusu uygulama, cep telefonu ve tabletlerde kolaylıkla kullanılabilmektedir. "EKPSSMEBÖZEL" mobil uygulaması hayata geçirilerek engelli kamu personeli seçme sınavına giren bireylere zengin konu anlatımlarının yanı sıra mobil soru bankası erişimi sağlanmıştır. ği "Özel Çocuklara Özel Materyaller" projesi kapsamında hazırlanan materyaller illerimize her yıl dağıtılmaktadır. MEBBİS MEİS modülü üzerinden 22.04.2024 tarihinde alınan verilere göre 375633 kaynaştırma öğrencisi, 65002 özel eğitim okulları öğrencisi, 92244 özel eğitim sınıfları öğrencisi, 11199 evde eğitim alan öğrenci ve 584 hastanede eğitim alan öğrenci olmak üzere toplam 544682 özel eğitim öğrencisi eğitim hizmetlerinden yararlanmaktadır. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Bakanlığımıza bağlı özel bireylerin eğitim görebileceği ve sosyalleşebilmelerini sağlayan kurumların illere göre dağılımı ile özel bireylerin sayısı, (Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" adresinde yayımlanan 2022-2023 Eğitim Öğretim yılı Milli Eğitim Örgün Eğitim İstatistikleri Kitabının 1.15 ve 2.8.b tablolarında mevcuttur. 2023-2024 eğitim-öğretim yılı Milli Eğitim Örgün Eğitim İstatistikleri Kitabı Ulusal Veri Yayınlama takvimine göre aynı adreste yayımlanacaktır. Mevzuata aykırı eylemde bulunduğu iddiw/tespit edilen personel ve kurumlar hakkında; Bakanlık/Valilik Makamından alınan Olur'a istinaden müfettişler eliyle inceleme-soruşturma yapılmakta, sübut bulan eylemin niteliğine ve ağırlık derecesine göre ilgili personel hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125'inci maddesinde sıralanan yaptırımlar, ilgili kurumlar hakkında da Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3'üncü ve 7'nci maddelerinde yer alan idari para cezaları teklif edilmektedir. Tunceli Valiliğince konuya ilişkin olarak; Özel gereksinimli bireylerin, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'ne bağlı olarak Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurul üyeleri tarafından değerlendirilerek yerleştirilmelerinin plan dâhilinde yapıldığı, 49 öğrencinin otizm spektrum bozukluğu tanısı ile eğitim öğretime devam ettiği, 29 Özel Eğitim Öğretmeninin görev yaptığı bildirilmiştir. --- **Kaynak gösterme:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Otizm ve down sendromu tanısı konulan bireylerin eğitim hizmetlerine erişimine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/11005, 3 Nisan 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11005-otizm-ve-down-sendromu-tanisi-konulan-bireylerin-egitim-hizmetlerine-erisimine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/747a4990-3cff-4631-a54c-018ea8555a50 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.