# Çeşitli cezaevlerinde bulunan mahkumların hak ihlallerine uğradığı iddiasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/11037 - **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 18 Nisan 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 127 gün sonra, 23 Ağustos 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cf743c79-f82d-495a-918d-018ef192fec3 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11037-cesitli-cezaevlerinde-bulunan-mahkumlarin-hak-ihlallerine-ugradigi-iddiasina-iliskin > Serhat Eren (DEM Parti), 18 Nisan 2024 tarihinde 7/11037 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 127 gün sonra, 23 Ağustos 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. EN Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili Mesleki faaliyetleri nedeniyle yargılanan ve Edirne F tipi cezaevinde hükümlü bulunan Çağdaş Hukukçular Derneği üyesi Avukat Aytaç Ünsal, tarafıma gönderdiği mektubunda Şakran kadın cezaevinde tutuklu Grup Yorum üyesi Bahar Kurt'un koğuşta arama sırasında kolunun kırıldığını, Kırşehir YGC'de tutuklu Rezzan Şengül'ün hücre değişikliği sırasında parmağının çatladığını, 12 Şubat 2024'te hücresindeki kitaplara ve dergilere el konulduğunu, örneğin Güncel Hukuk Dergisi'nin bile toplandığını, 12 Eylül Devrimci Sol Ana Davası savunmalarına el koyduklarını ve sonradan bunu inkar ederek kaybettiklerini anlatmıştır. Bu bağlamda, I. Şakran kadın cezaevinde tutuklu Grup Yorum üyesi Bahar Kurt'un koğuşta arama sırasında kolunun kırılmasıyla ilgili idari ve cezai soruşturma başlatıldı mı? 2. Kırşehir YGC'de tutuklu Rezzan Şengül'ün hücre değişikliği sırasında parmağının çatlamasıyla ilgili idari ve cezai soruşturma başlatıldı mı? 3. Tutsaklara yönelik işkence ve kötü muamelede bulunan infaz koruma memurları görevden uzaklaştırıldı mı? 4. Aytaç Ünsal'ın kitap ve dergilerine el konulmasının gerekçesi nedir? 5. Aytaç Ünsal'ın kaybedilen eşyalarıyla ilgili Edirne F tipi cezaevinde idari tahkikat başlatıldı mı? ## Bakanlığın cevabı 1414268 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/11037 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. desi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) ADALET BAKANLIĞI a ömre Yiv Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-436-3695/5315 Konu : Yazılı soru önergesi 19 er) /2024 Sayın Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/11037 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Türk ceza mevzuatında "tutsak" kavramı yoktur. Ceza infaz kurumlarında, haklarında verilen mahkumiyet kararı kesinleşen "hükümlü"ler ve mahkumiyet kararı verilen ancak hükmü kesinleşmemiş "hükümözlü"ler ile mahkemeler ve sulh ceza hâkimliklerince tutuklama kararı verilen "tutuklular barındırılmaktadır. I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan Nai) ADALET BAKANLIĞI Mcv Mevzuat Genel Müdürlüğü soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. IN- Arama, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Arama" kenar başlıklı 36. ve 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin, "Arama, güvenlik tatbikatı ve sayım" kenar başlıklı 34. maddesinde düzenlenmiştir. Arama hükümlerini düzenleyen ceza infaz mevzuatımız, Ülkemizin taraf olduğu sözleşmeler ve uluslararası düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında REC (2006) 2 sayılı Tavsiye Kararının "Arama ve Kontroller" başlığını taşıyan 54. maddesinde, görevlilerin arama yaparken uyacakları detaylı prosedürlerin olması, arama yapılacak hallerin ve arama şekillerinin ulusal mevzuatta düzenlenmesi, aranan kişilerin küçük düşürülmemesi, aramanın hemcins olan görevliler tarafından yapılması gibi hususlara yer verilmiştir. Yönetmeliğin 34. maddesinde yer alan düzenleme de söz konusu Tavsiye Kararındaki hükümler ile paralellik arz etmektedir. Aramanın amacı, kurumda bulundurulması yasak olan eşya ve kanunla yasaklanan uyuşturucu maddelerin yanı sıra telefon ve sim kartı gibi haberleşme araçları ile bıçak ve jilet gibi kesici ve bereleyici aletlerin kuruma girişinin önüne geçmektir. Ayrıca, terör örgütlerinin ceza infaz kurumundaki hükümlü ve tutuklularla bağlantılarını kesmek için örgütsel iletişim niteliğinde değerlendirilebilecek haberleşme evrak ve belgelerinin kuruma girişinin engellenmesi hedeflenmektedir. Bu çerçevede insan onuru ve haysiyetine saygı ile utanma duygusunun ihlal edilmemesi esasları doğrultusunda yapılan aramalar, kurumların güvenliğinin sağlanabilmesi için tedbir amaçlı gerçekleştirilmekte olup, herhangi bir keyfi uygulama söz konusu değildir. IV- A) Süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı, 5275 sayılı Kanunun 62. maddesinde düzenlenmiş olup, maddenin birinci fıkrasında hükümlünün, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahip olduğu; ikinci fıkrasında resmi kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınların, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verileceği; eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplarının denetime tâbi tutulamayacağı; üçüncü fıkrasında kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayının hükümlüye verilmeyeceği; dördüncü fıkrasında ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâli dışında Basın İlân Kurumu aracılığıyla resmi ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazetelerin, ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceği, yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığının yetkili olduğu, B) 5275 sayılı Kanunun, "Kütüphaneden yararlanma" kenar başlıklı 61. maddesinin birinci fıkrasında, ceza infaz kurumlarında, kurumun büyüklüğüne göre, kütüphane veya kitaplık oluşturulacağı, kütüphanelerde veya kitaplıklarda verilen derslere kaynaklık edecek kitapların yanı sıra olanaklar ölçüsünde hükümlülerin boş zamanlarını değerlendirmelerini, Eken Eiki ADALET BAKANLIĞI TN GEN MM Mevzuat Genel Müdürlüğü okuma alışkanlığı edinmelerini ve kültür bakımından ufuklarını geliştirmelerini sağlayacak kitapların da bulundurulacağı, Hükümlerine yer verildiği malâmlarıdır. Hükümlü ve tutukluların odalarında bir defada bulundurabilecekleri kitap sayısıyla ilgili olarak, ceza infaz kurumu eğitim kurulları tarafından, 5275 sayılı Kanunun 35. maddesi, Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkındaki Yönetmeliğin 8. maddesi, Ceza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplık Yönergesinin 10, 11, 12 ve 30. maddeleri uyarınca uygulama yapılmakta olup, hükümlü ve tutukluların odalarında bulundurabilecekleri kitap sayısı ile ilgili herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Ancak, özellikle mevcudu kalabalık ceza infaz kurumlarında, odalardaki düzensizliğin, bulundurulması yasak eşyaların ve örgütsel dokümanların saklanmasının, aramalar sırasında yaşanabilecek olumsuzlukların ve oda yakma olaylarında kitap ve dokümanların kullanılmasının önlenmesi amacıyla Ceza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplık Yönergesinin 30. maddesinde yer alan "Verilecek yayın sayısı, kütüphane ve kitaplık hizmetlerini aksatmayacak, oda veya koğuş düzenini bozmayacak şekilde, oda veya koğuştaki hükümlü ve tutuklu mevcudu ile kütüphane veya kitaplıkta bulunan yayın sayısı dikkate alınarak eğitim kurulu kararıyla belirlenir." hükmü uyarınca eğitim kurulunca alınan kararla hükümlü ve tutukluların odalarında bulundurabilecekleri kitap sayısında sınırlamaya gidilebilmektedir. V- İşlendiği iddia edilen bir suçla ilgili delillerin takdiri ve olayın vasıflandırılması da dâhil olmak üzere, soruşturma başlatılması, koruma tedbirlerine başvurulması ve sonucuna göre kamu davası açılmasında tüm yetki ve sorumluluk yargı mercilerine aittir. Bununla birlikte açılan davalara ilişkin yapılan yargılamalar, Anayasanın 9. ve 138. maddelerindeki yetki ve teminata dayalı olarak görev yapan bağımsız ve tarafsız mahkemelerce sürdürülüp sonuçlandırılmaktadır. VI İzmir, Kırşehir ve Edirne Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmalara verilen 06/05/2024, 24/06/2024 ve 07/05/2024 tarihli cevaplarda; A) Soru önergesinde adı geçen tutuklulardan birinin Şakran Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, diğerinin Kırşehir Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, hükümlünün ise Edirne F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldığı, B) Şakran Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda 26/03/2024 tarihinde yapılan arama esnasında hükümlü ve tutukluların aramaya karşı çıktığı ve görevli personele fiziksel saldırıda bulundukları, personelin mevzuata uygun şekilde güç kullanarak olaya müdahale ettiği, anılan olayda yaralanan tutukluya karşı eyleminden dolayı görevli personel hakkında açılan adli ve idari soruşturmanın devam ettiği, Kırşehir Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan adı geçen tutuklunun oda değişikliği yapılacağının kendisine bildirilmesine rağmen direndiği, Kurum personeli tarafından kollarına girilerek odadan çıkarıldığı, yerleştirileceği odaya götürüldüğü sırada yüksek sesle slogan attığı ve yerleştirildiği odanın kapısını yumrukladığı, yaşanan olaylar nedeniyle adı geçen hakkında başlatılan idari soruşturmaların devam ettiği, olay nedeniyle parmağının ağrıdığını söylemesi üzerine 27/02/2024 tarihinde Kırşehir Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevkinin sağlandığı, raporunda Sol elinin ikinci parmağında şişlik olduğunun ve basit tıbbi müdahale ile giderilebileceğinin belirtildiği, Ekn ADALET BAKANLIĞI Yİ mv Mevzuat Genel Müdürlüğü Edirne F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, adı geçen hükümlünün barındırıldığı odada yapılan arama neticesinde mevzuata uygun olmayan yayınlara el konularak bu yayınların emanete alındığı, hükümlüye ait eşyaların kaybedildiğine ilişkin iddiaların gerçeği yansıtmadığı, C) Kurumlarda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan EMİ UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uvap.gov.tr adresinden IImO/CW - r58yvMEa - B/DVCXJ - /SCXYM- ileerisebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Çeşitli cezaevlerinde bulunan mahkumların hak ihlallerine uğradığı iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/11037, 18 Nisan 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11037-cesitli-cezaevlerinde-bulunan-mahkumlarin-hak-ihlallerine-ugradigi-iddiasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cf743c79-f82d-495a-918d-018ef192fec3 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.