# Mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan kadınların sorunlarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/11464 - **Veren:** Halide Türkoğlu (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş) - **Veriliş tarihi:** 6 Mayıs 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 53 gün sonra, 28 Haziran 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f8ccdb52-e3f2-4451-81a9-018f51c34996 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11464-mevsimlik-tarim-iscisi-olarak-calisan-kadinlarin-sorunlarina-iliskin > Halide Türkoğlu (DEM Parti), 6 Mayıs 2024 tarihinde 7/11464 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 53 gün sonra, 28 Haziran 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması konusunda gereğini arz ederim. halel Halide TÜRKOĞLU Diyarbakır Milletvekili Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin dayattığı roller bugün kadınları üretim alanlarının dışına itmekte, kamusal alandaki istihdam da eşitsizliğini derinleştirmektedir. Cinsiyet eşitsizliğinin dayattığı roller hasta, yaşlı, engelli ve çocuk bakımı yükleri kadınları kamusal alandan, üretim alanlarından tamamen uzaklaştırılmıştır. Ülkenin verimli toprakları tohum, tahıl, benzin, fide mazot vb. ürünlerin fiyatlarında ki artış kadınları da tarımsal üretimden de koparmıştır. Bugün Türkiye'de artan kadın işsizliği, yoksulluğundan kaynaklı kadınlar, yaşam alanlarını terk edip mevsimlik tarım işçisi olarak başka illere gitmek zorunda kalmaya devam etmektedir. Mevsimlik tarım işçisi olarak başka yerlere gitmek zorunda kalan kadınların yaşadığı şiddet ve sömürü can güvenliğinden yoksun bir şekilde yola çıktığı anda başlamaktadır. "Mevsimlik tarım işçilerini taşıyan minibüs, kamyonet devrildi" haberleriyle başlayan bu süreç şiddet ve sömürüyle sürmektedir. Erkeklerle aynı işi yapan tarlada, bağda, bahçede ürün toplayan kadınların aldığı ücret hiçbir zaman erkeklerle eşit olmamaktadır. Ücret eşitsizliği bir yana artan pahalılıktan kaynaklı beslenme ihtiyacı dahi giderilememektedir. Kadınlar bir günde kazandığı para bir kutu yağ alırsa salça alamayacak, salça alırsa yağ alamayacak boyuttadır. Kadınlar kişisel bakım ihtiyaçlarına ulaşmayı hayal dahi edemeyecek duruma gelmiştir. Çok az konteynırın olduğu yerler dışında aylarca çadırlarda yaşamanın verdiği zorluk kadınlar açısından daha fazla iş yükü anlamına gelmektedir. Günlük 9 saatin altına düşmeyen çalışmadan sonra da işleri bitmeyen kadınlar yemek, çamaşır, bulaşık, çocuk bakımı ve daha birçok iş yükünü üstlenmek zorunda kalmaktadır. Tuvalet ve banyolar ortak kullanım alanı olduğu için kadınlar hijyenik olmayan kısıtlı koşullarda kendi temizlik ihtiyaçlarını gidermek zorunda kalmaktadır. Hijyensiz ortamlar beraberinde birçok kadınlar açısından birçok sağlık sorununu da beraberinde getirirken bu alanlarda sağlığa erişim ya çok zor koşullarda ulaşılmakta ya da hastalıkla çalışmaya devam etmektedir. IlY&G Beraberinde birçok hastalığı getiren çadır alanlarında ki su ve elektrik sorunu kadınların iş yükünü derinleştirmektedir. Kilometrelerce uzaktan su taşımak, çamaşır, bulaşık yıkamak, yemek yapmak zorunda kalmaktadır. Yüzlerce genç kadın yaşadığı yoksulluktan kaynaklı eğitimini yarıda bırakarak mevsimlik tarım işçisi olarak çalışmak zorunda kalmaya devam ediyor. Yine aileleriyle beraber gitmek zorunda kalan çocuklarda eğitim hakkından uzaklaşmak durumunda bırakılmaktadır. Mevsimlik tarım işçisi kadınların çoğu sosyal güvenceden yoksun bir şekilde yaşamını sürdürmektedir. Çoğu zaman baba ve eş sigortası üzerinden yaşamlarını idame ettiren kadınlar yine iş güvenliğinden yoksun bir şekilde çalışmak zorunda kalmaktadır. Mevsimlik tarım işçisi olan kadınların sorunları derinleşerek artarken "Mevsimlik Tarım İşçileriyle ilgili 2024/5 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi" Resmi Gazete *de yayınlanmıştır. Genelge kapsamında "4ile ve sosyal hizmetler il müdürlüklerince sosyal hizmetler kapsamında mevsimlik tarım işçileri ve ailelerinin bilgilendirilmesini sağlamak bu kişiler, kadın, çocuk, engelli ve yaşlılar için sunulan hizmetlerden yararlanılacaktır" şeklinde bir başlığa yer verilmiştir. Bu kapsamda; 1, Mevsimlik tarım işçisi kadınların yaşadığı sorunların giderilmesine dönük Bakanlığınız hangi çalışmaları yapacaktır? 2. Mevsimlik tarım işçisi olarak yola çıkan kaç kadın yolda yaşanan "kazalarda" yaşamını yitirmiştir? 3. Ücret eşitliğini sağlamak ve ihtiyaçların karşılanabileceği şekilde ücretlerin düzenlenmesi için Bakanlığınızın bir girişimi olacak mıdır? 4. Kadınların çalışma saatlerinin pozitif ayrımcılık ilkesi ile düzenlenmesi ve ücretinin kesilmemesi için bir çalışma yapacak mısınız? 5. Yoksulluktan kaynaklı eğitimini yarıda bırakarak mevsimlik tarım işçisi genç kadınlara gerekli sosyal ve ekonomik destek sunularak eğitime devam edilmesini sağlayacak bir politikanız var mıdır? 6. Herhangi bir sağlık güvencesi olmayan mevsimlik tarım işçisi kadınların iş güvenliğini sağlamak amacıyla Bakanlığınızın bir girişimi olacak mıdır? 7. Aile ve sosyal hizmetler müdürlüklerince kadın, çocuk, yaşlı ve engelliler için sunulan hangi hizmetler mevsimlik tarım işçisi kadınlara sunulacaktır? Örneğin kadınların kişisel ihtiyaçları karşılanacak mıdır? Mevsimlik işçilerin kaldığı alanlar kadınların eşit bir şekilde yaşadığı alanlar olarak inşa edilecek midir? Çadırlar yerine konteynır hizmeti sağlanacak mıdır? Çamaşır ve bulaşık makinaları verilerek bu yük kadınların üzerinden alınacak mıdır? 8. Tüm bunlar yerine kadınların kendi yaşamlarında üretime dahil olmasının önündeki engeller kaldırılması, zorunlu mevsimlik tarım işçisi olmak durumunda kalan kadınlar için Bakanlığınızın bir çalışması olacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı : 10.05.2024 tarihli ve 1422624 sayılı yazınız. İlgi yazı ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Halide TÜRKOĞLU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/11464 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İlgi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur. Bilgilerinize arz ederim. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Diyarbakır Milletvekili Sayın Halide TÜRKOĞLU'na Ait 7/11464 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni Kadınların ekonomik hayata katılımlarına ilişkin politika düzenlemeleri kapsamında; 12. Kalkınma Planı'nın (2024-2028) kadın bölümünde, ailede merkezi role sahip kadınların hak ettiği üstün kıymeti görmesi ve kalkınmamıza ivme kazandırılması için kadınların başta eğitim ve istihdam olmak üzere hayatın tüm alanlarındaki fırsat ve imkanlardan eşit biçimde yararlanmalarının ve her tür şiddet ve ayrımcılıktan uzak şekilde yaşamalarının sağlanması, her alanda ve düzeyde temsil ve katılımın artırılması temel amaç olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, 2028 yılı sonuna kadar kadın işgücüne katılım oranının "440,1"e, kadın istihdam oranının "036,2'ye yükseltilmesi hedef olarak belirlenmiştir. 2024-2026 Orta Vadeli Program"da; Dijital ve yeşil dönüşümle değişen işgücü piyasasına kadınların tam, eşit, güvenceli ve etkin katılımlarının sağlanması ve bu kapsamda ihtiyaç duyulacak yeni beceri ve yeteneklerin kadınlara ve kız çocuklarına kazandırılması için özel programlar geliştirilecek ve kadınların işgücüne katılımlarını artıracak girişimcilik, finansal okuryazarlık, kooperatifçilik (Ogibi alanlarda programlar, kapsamları genişletilerek yaygınlaştırılacaktır hedefleri yer almaktadır. Bakanlık olarak; güçlü kadın, güçlü aile ve güçlü Türkiye'yi inşa etme hedefiyle hizmetlerin daha da ileriye taşınması için 2024-2028 yıllarını kapsayan "2. Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı" ise ilgili tüm kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri çerçevesinde "Türkiye Yüzyılı" vizyonuyla hazırlanarak 8 Mart 2024 tarihinde kamuoyuyla paylaşılmıştır. Söz konusu eylem planı kadın erkek eşitliği ilkesinin uygulamada gerçekleşmesi ve kadınlara karşı ayrımcılık içeren uygulamaların ortadan kaldırılmasını sağlayan politika ve tedbirler geliştirilmesi noktasında önemli bir belgedir. Yeni eylem planının temel politika eksenleri; Eğitim, Sağlık, Ekonomi, Liderlik ve Karar Alma Mekanizmalarına Katılım, Çevre ve İklim Değişikliği olarak belirlenmiştir. Planda; beş temel politika eksenine ilişkin "5 Temel Amaç", "20 Strateji", "83 Faaliyet" yer almaktadır. Bununla birlikte söz konusu eylem planında yer alan politika eksenleri altında ele alınmak üzere kesişen politika alanları belirlenmiş ve bunlar da "Özel Politika Gerektiren Gruplar" ile "Kesişen Çalışma Alanları" olarak iki alt başlıkta ele alınmıştır. Hem "Özel Politika Gerektiren Gruplar" hem de "Kesişen Çalışma Alanları" Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nın genelinde temel amaç, Strateji ve faaliyetlerin oluşturulmasında dikkate alınmıştır. Özel Politika Gerektiren Gruplar başlığında; e Kız çocukları, e Engelli kadınlar, e Yaşlı kadınlar, e Kırsal alanda yaşayan kadınlar, e Geçici koruma(GK Yuluslararası koruma (UK) başvurusu veya statüsü sahibi kadınlar, e Tutuklu ve hükümlü kadınlar, e Şiddet mağduru kadınlar, e Yoksul kadınlara yer verilmiştir. Diğer taraftan, Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda fazla sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli ve yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır. Bakanlığımızca yürütülen sosyal yardım programları, kadınların yoksulluktan daha fazla etkilendiği ve yoksulluk riski ile daha fazla karşılaştığı gerçeğinden hareketle özellikle düzenli yardım programlarında kadın hak sahipliğini destekler nitelik taşımaktadır. Nitekim düzenli sosyal yardım hak sahiplerinin 9660"ını kadınlar oluşturmaktadır. Hak sahiplerinin kadın olduğu Eşi Vefat Etmiş Kadınlara Yönelik Yardım, Şartlı Sağlık Yardımı, Doğum Yardımı, Asker Ailelerine Yönelik Yardım, Çoklu Doğum Yardımı gibi düzenli yardımlar ile Aile Destek Merkezi (ADEM) Projeleri ve Sosyal Dayanışma Merkezi (SODAM) Projeleri tüm yardım programları içerisinde önemli bir paya sahiptir. Söz konusu yardım programlarında ödemelerin kadınlara yapılması öncelenmektedir. Böylelikle kadınların ekonomik ve sosyal statülerinin güçlenmesi ile toplumsal hayata katılımlarının artması hedeflenmektedir. Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanı içerisinde bulunmadığından değerlendirilememiştir. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Halide Türkoğlu (DEM Parti, Diyarbakır). “Mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan kadınların sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/11464, 6 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11464-mevsimlik-tarim-iscisi-olarak-calisan-kadinlarin-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f8ccdb52-e3f2-4451-81a9-018f51c34996 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.