# Tokat'ın Günçalı, Killik ve Çayören köylerini kapsayan alan için verilen maden arama ruhsatının çevresel etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/1175 - **Veren:** Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 20 Haziran 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 14 Ağustos 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0442f64e-9b93-4822-a831-0188e251f7a6 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1175-tokat-in-guncali-killik-ve-cayoren-koylerini-kapsayan-alan-icin-verilen-maden-arama-ruhsa > Çiçek Otlu (DEM Parti), 20 Haziran 2023 tarihinde 7/1175 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 14 Ağustos 2023). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasanın 98'inci, İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Çiçek OTLU İstanbul Milletvekili 3213 sayılı Maden Kanunu'nda zaman içerisinde yirmiden fazla değişiklik yapılarak ormanlar, tarım alanları, su havzaları, milli parklar, korunması gereken hassas alanlar madencilik faaliyetlerine açılmıştır. Maden Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ( MAPEG) 2022 yılı verilerine göre, Tokat ve çevresinde toplam 937 adet IV. Grup maden ruhsatı bulunmaktadır. Orman alanlarının 9644'ü, tarım alanlarının 9627'si, meraların 9056'sı, büyük ovaların "13'ü ve iskân alanlarının 9632'si olmak üzere Tokat ve çevresinin yüzde 46'sı IV. Grup madenler için ruhsatlandırılmıştır. HLC Kıymetli Madenler ve Yatırım A.Ş'ye; Tokat Günçalı, Killik, Çayören köylerini kapsayan 1477 hektarlık alanda, 2029 yılına kadar geçerliliği olan, altın, gümüş, sodyum, bor tuzları, potasyum krom, titan ve alüminyum gibi çok sayıda maden ve endüstriyel hammaddeyi içeren IV. Grup maden kategorisinde maden arama ruhsatı verilmiştir. Ruhsat alanında, Günçalı köyünün sırtlarında Alevilerin inanç önderi olan Çal Baba adıyla anılan ve kutsal olarak kabul edilen Çal Tepe Ormanı bulunmaktadır. Anıtsal nitelikteki ardıç ve meşe ağaçlarıyla kaplı Çal Baba Ormanında yıllardır tek bir ağaç dahi kesilmemiştir. Yöre halkı, Alevilerin kutsal ziyaret merkezinin bulunduğu ormanlık alana maden arama ruhsatı verildiğini 14 Mayıs 2023 tarihinde firmanın sondaj çalışmalarına başlamasıyla öğrenmiştir. Tepkiler nedeniyle ara verilen sondaj çalışmaları Çal Baba İnanç merkezine, bölgenin ekosistemine, ormanlara, tarım alanlarına, yer altı ve üstü su varlıklarına, tarımsal sulamada kullanılan Güzelce Barajına ve yaşam alanlarına telafisi imkânsız zararlar verecektir. Bölgede yetişen şeker pancarı, domates, buğday ve birçok tarımsal ürün olumsuz etkilenecektir. Anayasa'nın 56'ncı Maddesi "Herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir." diyerek vatandaşın sağlıklı, temiz bir çevrede bozulmamış bir doğada yaşama hakkını, Anayasanın 63'üncü maddesi ise "Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar." diyerek, kültürel ve doğal miras alanlarının korunmasını güvence altına almıştır. Projenin iptaline ilişkin yöre halkının tepkilerinin dikkate alınması gerekmektedir. Bu bağlamda; 1. Tokat ili için verilmiş yüzlerce maden arama/işletme ruhsatına rağmen; Günçalı, Killik, Çayören köylerini kapsayan 1477 hektarlık alanda, IV. Grup maden kategorisinde maden arama ruhsatı verilmesinin gerekçesi nedir? 2. Tokat Günçalı, Killik, Çayören köylerini kapsayan alana maden arama ruhsat verilirken burada Alevilerin inanç merkezi olduğu bilinmekte midir? Bilinmekte ise, projenin Alevilerin inanç merkezlerine vereceği zararlar ve Alevilerin yaşayacakları hak ihlali neden dikkate alınmamıştır? 3. Alevilerin inanç merkezini de yok edecek proje için yöre halkının bilgilendirilmediği, firmanın çalışmalara başlaması ile haberdar oldukları iddiasına ilişkin açıklamanız var mıdır? 4. Çal Baba İnanç merkezini yok edecek proje için firmadan ne kadar ruhsat bedeli alınmıştır? Bu alanda ekonomik olarak hangi miktarda maden çıkartılacağı öngörülmektedir? 5. Tokat İlinde ve Türkiye genelinde, maden arama / işletme ruhsatı verilen başka hangi alanlarda kutsal sayılan inanç merkezleri vardır? 6. Maden arama faaliyetinin gerçekleşmesi halinde, proje alanı içerisindeki kaç ağacın kesileceği öngörülmektedir? Çal Baba inanç merkezinde yüz yıllardır tek bir ağacın dahi kesilmemiş olduğu bilginiz dâhilinde midir? 7. Bu alana maden arama ruhsatı verilirken bütüncül bir çevresel etki değerlendirmesi yapılmış mıdır? Bu konuda ilgili kurum ve kuruluşlar ile iş birliği yapılmakta mıdır? 8. Bu alanda madencilik faaliyetinin yeraltı ve üstü su varlıklarına, tarım alanlarına vereceği zararlar nasıl engellenecektir? Yöre halkının geçim kaynağı olan tarımsal üretime vereceği zararlar nasıl telafi edilecektir? 9. Yöre halkının, Anayasada tanımlanan sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkını; kültürel ve doğal miras alanlarının korunması hakkını gasp edecek olan bu projenin iptal edilmesi için girişimleriniz olacak mıdır? "İnanç merkezindeki maden aramasına hayır" diyerek kampanya başlatan yöre halkının talebi dikkate alınacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı Maden arama ruhsatları Bakanlığımız bağlı kuruluşu Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından mevzuatta belirlenen koşullara uygun olarak verilmektedir. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'inci maddesinde yer alan; "Özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, I inci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 1 inci derece sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafindan uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, petrol, doğalgaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım alanlarına ait koordinatlar ilgili kurumlar tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir." hükmü kapsamında, ilgili kurumlarca MAPEG'e bildirilen özel alanlar sisteme işlenmekte ve yeni ruhsat müracaatlarında bu alanlar dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte maden sahalarında madencilik faaliyetinin başlayabilmesi için ruhsat sahipleri tarafından izin alanına yönelik olarak Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatının ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir. Bahse konu izinlerin alınması sürecinde de yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkileri ilgili kurumlarca yerel halkla beraber etraflıca değerlendirilmekte olup bu izinlerini tamamlayamayan hiçbir ocağın açılmasına Bakanlığımızca müsaade edilmemektedir. Bu bağlamda madencilik faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel sorunlara ilişkin hususlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın görev alanına girdiğinden konuyla ilgili bu Bakanlıktan bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Alparşfan BAYRAKTAR Bakan --- **Kaynak gösterme:** Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul). “Tokat'ın Günçalı, Killik ve Çayören köylerini kapsayan alan için verilen maden arama ruhsatının çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1175, 20 Haziran 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1175-tokat-in-guncali-killik-ve-cayoren-koylerini-kapsayan-alan-icin-verilen-maden-arama-ruhsa (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0442f64e-9b93-4822-a831-0188e251f7a6 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.