# Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğünün Erzurum Bölge Müdürlüğüne bağlanmasına ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/11903
- **Veren:** Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti, Kars)
- **Muhatap:** Kültür ve Turizm Bakanlığı (Mehmet Nuri Ersoy)
- **Veriliş tarihi:** 14 Mayıs 2024
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 183 gün sonra, 13 Kasım 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/069b457a-09f9-41b7-a2b7-018f7b489ce8
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11903-kars-kultur-varliklarini-koruma-bolge-mudurlugunun-erzurum-bolge-mudurlugune-baglanmasina

> Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti), 14 Mayıs 2024 tarihinde 7/11903 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 183 gün sonra, 13 Kasım 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın

98. ve İçtüzüğün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

14.05.2024

Gülüstan Kılıç KOÇYİĞİT Kars Milletvekili DEM Parti Grup Başkanvekili

Son yıllarda, Kars zengin kültürel mirası ve tarihi dokusuyla dikkat çeken bir şehir haline gelmiştir. Eşsiz Baltık mimarisi ile öne çıkan kent, 1215 tescilli kültür varlığı ile yüz binlerce müze ziyaretçisine ev sahipliği yapmaktadır. Ancak, şehrin tarihi ve kültürel varlıklarını koruma adına önemli bir rol üstlenen Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nün Erzurum'a bağlanacağı haberleri şehirde büyük bir endişe yaratmıştır.

2011 yılından bu yana Kars ve çevresindeki Ardahan ve Iğdır illerinin tarihi dokusunu koruma amacıyla hizmet veren Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü, şehrin yapılaşmasında ve koruma planlarında önemli bir role sahiptir. Ancak Kültür Bakanlığı'nın almış olduğu kararla birlikte, bu müdürlük Erzurum Bölge Müdürlüğü'ne bağlanacaktır.

Bu değişiklik, sadece bir idari düzenleme gibi görünse de aslında Kars'ın kültürel mirasının geleceği açısından ciddi sorunlara neden olacaktır. Zira Kars, Erzurum'a kıyasla çok daha fazla tarihi ve kültürel yapıya sahip bir konumda bulunmasına rağmen, bu değişimle birlikte koruma ve yönetim açısından geri planda kalma riskiyle karşı karşıya olacaktır.

Turizm açısından da düşünüldüğünde, Kars'ın potansiyeli göz ardı edilmektedir. Bu son gelişmeler, şehrin turizm potansiyelini zayıflatma ve hatta imajını olumsuz etkileme riski taşımaktadır. Alınan kararın, Kars'ın kültür varlıklarının korunmasında ve geliştirilmesinde olduğu gibi, Kars'a turizm projelerinin yönlendirilmesinde ve ulusal-uluslararası etkinliklere dahil edilmesinde de olumsuz bir etki yaratacağı açıktır.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bu konuda daha duyarlı ve akılcı olması, kararını gözden geçirmesi ve Kars'ın potansiyelini göz ardı etmeden, şehrin tarihi ve kültürel mirasını korumaya yönelik adımlar atması zaruridir. Aksi takdirde, Kars'ın kaybedeceği sadece bir idari birim değil, aynı zamanda tarihsel ve kültürel birikimi ile turizm potansiyeli olacaktır.

Bu nedenle, Kars'ın koruma ve yönetiminde rol oynayan Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü gibi kurumların şehrin kültürel ve tarihi değerlerini koruma adına daha hassas ve etkili bir şekilde çalışmaları gerekmektedir. Aksi takdirde, şehrin zengin mirası, gelecek nesillere eksik ya da zarar görmüş bir şekilde aktarılmış olacaktır.

Bu bağlamda;

1. Kars'ın tarihi ve kültürel varlıklarını koruma adına önemli bir rol üstlenen Kars Kültür

Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü hangi gerekçe ile Erzurum'a bağlanacak?

2. Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nün Erzurum'a bağlanması şehrin kültürel mirasının geleceğini nasıl etkileyecek? Bakanlık, bu değişikliği yaparken hangi faktörleri göz önünde bulundurdu?

3. UNESCO Dünya Miras Listesi'ne kayıtlı Ani Arkeolojik Alanı'nın 'Türkiye Kültür Yolu Festivali' programından çıkarılmasının gerekçesi nedir? Bu kararın bölgenin kültür turizmi potansiyeline etkisi ne olacaktır?

4. Kars, Erzurum'a kıyaslanamayacak düzeyde tarihi ve kültürel yapıya sahip olduğu halde, turizm açısından geri planda kalma riskiyle karşı karşıyadır. Bakanlığınız, Kars'ın turizm potansiyelini artırmak ve kültürel mirasını korumak amacıyla hangi adımları atmayı planlamaktadır?

5. Kars'ın kültürel ve tarihi mirasının korunması ve tanıtılması için Bakanlık tarafından hangi önlemler alınmaktadır? Kars ve çevresindeki tarihi alanların korunması ve geliştirilmesi için gelecek planları nelerdir?

## Bakanlığın cevabı

Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca;

Bakanlığımız 2019 Yılı Yatırım Programı kapsamında yaptırılan Kars ili, Merkez ilçesi, 1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit ve Kentsel Sit Koruma Amaçlı İmar Planı 19.10.2021 tarihinde uygun bulunarak yürürlüğe girmiştir. Daha sonrasında, Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne yapılan başvuruların "060 oranında azalıp Kurulun ortalama 15-20 konu gündemiyle toplandığı tespit edilmiştir. Kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımının sağlanması amacı ile, Kars Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü görev alanında bulunan Ardahan, Iğdır ve Kars illerinin, Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü görev alanına alınması, Bakanlık Makamının 18.04.2024 tarihli onayı ile uygun bulunmuş olup 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında kalan bu illere yönelik iş ve işlemler kesintisiz ve eksiksiz olarak yürütülmektedir.

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yatım Programları kapsamında Kars ilinde yürütülen faaliyetler aşağıda yer almaktadır: e 2019 Yılı Yatırım Programı; "Kars Ani Katedrali Restorasyonu (Fethiye Camii) ve 1. Aşama Uygulama İşleri Acil ve Geçici Önlemler İşi"

" 2020 Yılı Yatırım Programı; "Kars Kalesi Güvenlik Sistemi İşi" e 2021 Yılı Yatırım Programı; "Kars Ani Örenyeri Ebu'l Menucheyr Camii Restorasyonu İşi", "Kars Müze Müdürlüğü Bakım Onarım Teşhir Tanzim ve Çevre Düzenlemesi İşi", "Kars Ani Örenyeri Kamera Yapım İşi" e 2022 Yılı Yatırım Programı; "Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü Kamera Yapımı İşi" e 2023 Yılı Yatırım Programı; "Kars Kalesi Güvenlik Amacıyla Geçici Korkuluk Yapılması İşi" e 2024 Yılı Yatırım Programı; "Kars Ani Örenyeri Ani Katedrali Restorasyonu (2. Etap) İşi", "Kars Kalesi İç Yapıları Restorasyonu Yeniçeri Koğuşları ve At Ahırları Restorasyonu İşi"

Geleceğe Miras Projesi kapsamında;

"e Kars Ani Örenyeri Yürüyüş Yolları Projesinin Hazırlanması İşi (2024 yılı), " Kars Ani Örenyeri Yürüyüş Yollarının Uygulama İşi (2024-2025 yılları),

Kars Ani Örenyeri Kapalı Devre Kamera Sistemi Uygulama 2. Etap İşi (2024- 2025 yılları) planlanmaktadır.

Kars ilinde, 2005-2023 yılları arasında, Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik kapsamında 82 taşınmaza 16.009.337,25 TL maddi destek sağlanmıştır.

Bakanlığımız (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü)'ca;

Kars ilinde, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan edilen Kars Sarıkamış Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi (KTKGB) bulunmaktadır. KTKGB sınırı içerisinde toplam 1.013 yatak kapasiteli 8 turizm tesisi bulunmakta olup plan hedefinin gerçekleşmesi durumunda 12.000 yatak kapasitesine ulaşılacaktır. Çevre düzeni planında 5 mekanik tesis hattı öngörülmüş olup toplam 5.348 kişi/saat taşıma kapasiteli ve toplam 6.263 metre uzunluğunda 4 mekanik tesis hattı gerçekleştirilmiştir. 10.125 m uzunluğundaki 6 adet kayak pisti ve Karanlıkdere mevkiindeki toplam 3.275 m uzunluğundaki 2 kayak pistinin gerçekleşmesi ile toplam kayak pisti uzunluğu 13.400 metreye ulaşmıştır. Onaylı çevre düzeni planındaki tüm kayak pistlerinin gerçekleştirilmesi ile alp disiplini sporları için yaklaşık 18 kilometre uzunluğunda kayak pisti hedefine ulaşılacaktır.

Avrupa Birliği Fonları arasında yer alan IPA-3 Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programına sunulmuş olan Erzurum-Erzincan-Kars Kış Turizm Koridorunun Geliştirilmesi adlı proje kapsamında; Kars Sarıkamış Kış Sporları Turizm Merkezinde atık su, kolektör hattı ve atık su arıtma tesisi inşa edilmesi, günübirlik tesis yapılması, toplanma alanının yapısal peyzaj düzenlemesi faaliyetleri gerçekleştirilmiştir.

Kars ilinde mekanik tesis hattı, günübirlik ve konaklama tesisi türlerinde 12 turizm amaçlı tahsis yapılmıştır. Bunlardan 2'si işletmede, 10'u yatırımda olup toplam 1.368 yatak kapasitesi bulunmaktadır.

Bakanlığımız (Tanıtma Genel Müdürlüğü, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Genel MüdürlüğüY'ca;

Tanıtma Genel Müdürlüğü ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) bünyesinde, ulusal ve uluslararası alanda 81 il ve bu illere ait alt destinasyonlarımızın 12 ay boyunca etkin bir şekilde tanıtımını sağlamak amacıyla "İl Tanıtım ve Geliştirme Programı (İTGP)" hayata geçirilmiştir.

İTGP kapsamında, 81 ilimizde turizm potansiyelini artırmak ve turizmi 12 aya yaymak için çalışan paydaşların (kamu, özel sektör kurum ve kuruluşları ile sivil toplum örgütleri) yer aldığı ve ilgili ilin Valiliğinin koordinasyonunda "İl Tanıtım ve Geliştirme Kurulu" oluşturulmuştur. İl Kurulları, çalışma esasları ve yöntemine ilişkin Bakanlıkça hazırlanan iş birliği protokolünü imzalayarak sürdürülebilir iş birliği modelini hedefleyen çalışmalarına başlamıştır.

Bu kapsamda; Bakanlığımız, TGA, Valilik, Kars İİ Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kafkas Üniversitesi, Ticaret ve Sanayi Odası, Serhat Kalkınma Ajansı, Sarıkamış Kayak Otelleri Derneği, Anadolu Ajansı kurumlarından üyelerin bulunduğu Kars İl Tanıtım ve Geliştirme Kurulu oluşturulmuş olup Kars'ın turizm potansiyelini arttırmak amacı ile çalışmalarına devam etmektedir.

Türkiye'nin iç ve dış turizm pazarında bir marka ve cazibe merkezi haline gelmesi, somut ve somut olmayan doğal ve kültürel mirasın keşfedilmesi, geliştirilmesi ve tanıtılması, kısa, orta ve uzun vadeli iletişşm ve pazarlama çalışmalarıyla ürün çeşitliliğini artırarak, turizmin Türkiye'nin 81 iline ve 12 aya yayılmasını amaçlayan TGA, bu amaçlar doğrultusunda faaliyetlerine 2019 yılından beri devam etmektedir. Bu kapsamda, Kars ilinin sahip olduğu tarihi, doğal ve turistik değerlerin ve ürünlerin yurt içinde ve yurt dışında tanıtımını yapmak amacıyla şu faaliyetler gerçekleştirilmiştir:

" 2022 yılında 2 farklı ülkeden gelen basın mensubu, influencer ve kanaat önderi toplam 7 kişi ağırlanırken, 2023 yılında 2 etkinlik kapsamında 12 farklı ülkeden 21 influencer ve 7 basın mensubu olmak üzere toplam 28 kişi ağırlanmıştır. 2024 yılı Ocak-Eylül döneminde 6 farklı etkinlikte, 11 farklı ülkeden 18 influencer, 14 basın mensubu ve 5 tur operatörü olmak üzere toplam 37 kişi ağırlanmıştır. e 2023 yılında GoTürkiye sosyal medya kanallarından Kars ile ilgili 15 paylaşım gerçekleştirilmiş ve 9,8 milyon gösterim elde edilmiştir. 2024 Ocak-Eylül döneminde 15 paylaşım gerçekleştirilmiş ve 1 milyon gösterim elde edilmiştir. e GoKars hesabı 13.12.2021 tarihinde açılmış olup şu an 10,8 bin takipçisi bulunmaktadır. Hesapta toplam 506 içerik paylaşımı gerçekleşmiştir. GezsenKars hesabı 13.12.2021 tarihinde açılmış olup şu an 16,6 bin takipçisi bulunmaktadır. Hesapta toplam 453 içerik paylaşımı gerçekleşmiştir. Go ve Gezsen markalamalı il filmi hazırlanmış olup sosyal medya hesaplarında paylaşılmaya hazır hale gelmiştir. İlin sosyal medya tanıtım ve pazarlama materyalleri olarak karekodlu outdoor, billboard ve afiş tasarımları tamamlanmıştır. İldeki oteller ve restoranlarda kullanılmak üzere sosyal medya ve GoTürkiye tanıtım posterleri tamamlanmıştır.

GoKars internet sitesini ziyaret eden kullanıcı sayısını arttırmak ve ilin tanıtımını gerçekleştirmek amacıyla Google Display Network (GDN) kullanılarak 2022 yılı içerisinde 6 ülkede reklam çalışmaları yapılmış ve toplam 126 milyon gösterime; 2023 yılında 44 ülkede Kars ile ilgili reklam çalışmaları yapılmış ve 43 milyon gösterime ulaşılmıştır. 2024 yılı Ocak-Eylül döneminde 39 ülkede Kars ile ilgili reklam çalışmaları yapılmış ve 15,4 milyon gösterim elde edilmiştir.

Kars, GoTürkiye platformunda yer alan kendi il sayfasının yanı sıra notalarla ilgili sayfalarda da yer almaktadır. Bu rotalar; Gastronomi Rotası, Kula-Emre Bisiklet Rotası, UNESCO Dünya Mirası Rotası, Trekking ve Hiking Rotaları, İstanbul'dan Ani'ye İnanç Rotası olarak sıralanabilir.

"* Kars ilinin tanıtımının da yer aldığı Kış Filmim dijital platformlarda 2022 yılında 10 ülkede yayınlanmış ve 4,6 milyon gösterim almıştır. 2023 yılında 10 ülkede yayınlanarak 7,4 milyon gösterim elde edilmiştir. e 2023 yılında Erzurum ve Kars illerini içeren Kış Tanıtım Filmi çekilmiş olup 200'den fazla ülkede yayınlanmıştır. e 2023 yılında Dünya Turizm Örgütü En İyi Turizm Köyü yarışması başvurusu kapsamında Boğatepe'de çekim gerçekleştirilmiştir. e Yabancı basılı yayınlarda 2022 yılında, 5 ülkede 6 ilan çalışması; 2023 yılında 5 ülkede ve 1 global mecrada, 9 ilan ve içerik çalışması gerçekleştirilmiştir. e" Mayıs 2022'de CNN internet sitesinde yayınlanan "The sunken cities, ancient ruins, and megalithic structures of Türkiye" adlı içerikte Kars iline yer verilmiştir.

Aralık 2022'de BBC World News kanalında Extreme Conversation programında Kars iline yer verilmiştir. e 2023 Aralık ayında CNN Travel internet sitesinde yayına alınan "The stunning 30-hour train ride that sells out in minutes" adlı makalede Kars iline yer verilmiştir. İçeriğe paralel olarak sosyal medya paylaşımları da gerçekleştirilmiştir.

Bakanlığımız (Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü)'ca;

Kültürel yaşamın en önemli ve en değerli ögesi olan sanatı kamusal alanda herkes için ulaşılabilir kılmak ve bununla birlikte ülkemizin uluslararası sanat camiasındaki yerini hem geleneksel hem de modern sanat uygulamalarındaki çizgisini belirginleştirerek güçlendirmek ve değerini arttırmak; toplumun tüm kesimleri için nitelikli sanat ürünleri ve üstün eserler üretilmesi amacıyla yaratıcılığı teşvik etmek; yeni sanat akımlarına da yer açarak çocuk ve gençlerimizin sanata ilgilerini arttırmak; sanatsal etkinlikleri tüm kesimlere hitap eden ve kolay erişilebilir halde sunarak daha çok insanın faydalanmasını sağlamak amaçlarıyla düzenlenen "Türkiye Kültür Yolu Festivali", 2021 yılında İstanbul'da Beyoğlu Kültür Yolu Festivali ile başlamış ve bu yıl 16 şehrimize yayılmıştır.

Kültür Yolu Festivalleri ile her yıl daha çok ilde daha fazla vatandaşımıza ulaşılması hedeflenmektedir. Bu hedef doğrultusunda Elazığ iline de zengin kültürel değerlere sahip diğer şehirlerimiz gibi önümüzdeki süreçte yer verilmesi planlanmaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti, Kars). “Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğünün Erzurum Bölge Müdürlüğüne bağlanmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/11903, 14 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11903-kars-kultur-varliklarini-koruma-bolge-mudurlugunun-erzurum-bolge-mudurlugune-baglanmasina (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/069b457a-09f9-41b7-a2b7-018f7b489ce8

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.