# 2005-2023 yılları arasında ülkemize yapılan yabancı yatırımlara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/12289 - **Veren:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir) - **Muhatap:** Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mehmet Şimşek) - **Veriliş tarihi:** 23 Mayıs 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 140 gün sonra, 10 Ekim 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3cba45e7-ddac-4b5d-9f1a-018fa99d16b5 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12289-2005-2023-yillari-arasinda-ulkemize-yapilan-yabanci-yatirimlara-iliskin > Rahmi Aşkın Türeli (CHP), 23 Mayıs 2024 tarihinde 7/12289 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 140 gün sonra, 10 Ekim 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. A LALÜ, Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili Türkiye ekonomisi için önemli bir sorun alanı olan cari işlemler açığının finansmanı açısından bakıldığında doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının payının artması büyük önem arz etmektedir. Bununla birlikte, özellikle 2005 sonrasında doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında gözlenen artışların, yabancı sermayenin ülkemizin sermaye stokuna katkıda bulunan yeni yatırımlar (yeşil saha yatırımları) yoluyla değil, birleşmeler ve satınalma yoluyla ülkeye gelen yatırımlar ile kamu iktisadi teşebbüslerinin özelleştirilme yöntemiyle blok olarak veya kısmen yabancı sermayeye satılmasından kaynaklandığı görülmektedir. Diğer taraftan, doğrudan yabancı yatırım girişleri içinde imalat sanayi sektörlerinin payının yüksek olmadığı, bu çerçevede yabancı yatırımların önemli bir kısmının hizmet sektörlerine geldiği, hizmetler sektörü içinde de ağırlıklı olarak bankacılık ve finans ile taşımacılık, depo ve haberleşme gibi alt sektörlerin payının yüksek olduğu gözlenmektedir. Öte yandan, son yıllarda ülkemize gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının önceki yıllarla kıyaslandığında azalmakta olduğu gözlenmektedir. Bunun yanı sıra doğrudan yabancı sermaye girişlerinin büyük bir kısmını yabancıların ülkemizde gayrimenkul alımları oluşturmakta olup, bu oran yüzde 75-80'ler seviyesine ulaşmıştır. Bununla birlikte, yabancıların gayrimenkul alımının, ülkeye uzun vadeli döviz girişi sağlamasına rağmen, gerek üretim ve ihracatla bağlantısının düşük olması, gerekse gayrimenkulün satılıp ülkeden çıkılmasının diğer doğrudan yatırım türlerine göre daha kolay olması nedenleriyle ülke ekonomisine sağladığı katkı sınırlıdır. Özet olarak söylersek, ülkemizin kalkınma ve sanayileşme amaçları ile uyumlu, istihdam ve milli gelirin artışına katkıda bulunacak bir doğrudan yabancı sermaye politikamızın bulunmadığı açıktır. Diğer taraftan, dünyada doğrudan yabancı sermayeyi yüksek miktarda çeken Çin, Hindistan, Brezilya ve Doğu Avrupa ülkelerinde stratejik bazı sektörlerde doğrudan yabancı sermayeye bazı kısıtlamalar getirildiği ve/veya yabancı $&tmâyenin bazı sektörlere kısmen veya tamamen kapalı olduğu bilinmektedir. Bu bilgiler ışığında; 1. 2005-2023 döneminde ülkemize gelen doğrudan yabancı yatırımların sektörel dağılımı yıllar itibarıyla nasıldır? 2005-2023 döneminde yıllar itibarıyla ülkemize gelen doğrudan yabancı yatırımların ne kadarı yeni yatırım yapmaya gelmiştir? Söz konusu yatırımların sektörel dağılımı nasıldır? 2005-2023 döneminde yıllar itibarıyla ülkemize gelen doğrudan yabancı yatırımların ne kadarı birleşmeler ve satınalmalar yoluyla yapılan yatırımlardır? Söz konusu yatırımların sektörel dağılımı nasıldır? 2005-2023 döneminde yıllar itibarıyla ülkemize gelen doğrudan yabancı yatırımların ne kadarı kamu iktisadi teşebbüslerinin özelleştirilme yöntemiyle blok olarak veya kısmen yabancı sermayeye satılmasından kaynaklanmıştır? Bu kapsamda, özelleştirilen kamu iktisadi teşebbüsleri hangileridir? 2005-2023 döneminde ülkemize gelen doğrudan yabancı yatırımların imalat sanayi üretiminin ve ihracatının ara malı ithalatına bağımlılığını azaltmaya yönelik bir katkısı olmuş mudur? 2005-2023 döneminde ülkemize gelen doğrudan yabancı yatırımlar istihdam artışına bir katkı sağlamış mıdır? 2005-2023 döneminde ülkemize gelen doğrudan yabancı yatırımların Türkiye'deki birçok kamu kurumunun özelleştirmesi yoluyla, blok veya kısmen satılarak el değiştirmesi mevcut istihdam hacmi üzerinde nasıl bir etki yaratmıştır? Bu kapsamda yapılmış herhangi bir çalışma var mıdır? 2005-2023 döneminde yabancıların ülkemizde gayrimenkul alımlarının bölgeler ve iller itibarıyla dağılımı nasıldır? Yüksek miktarda doğrudan yabancı sermaye çeken ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de istihdamı ve teknoloji transferini artırıcı bir şekilde doğrudan yabancı sermayeyi imalat sanayiine yönlendirmeye ve/veya ülke ekonomisi açısından stratejik sektörlerde sınırlamalar getirmeye yönelik düzenlemelere gerek olduğunu düşünmüyor musunuz? ## Bakanlığın cevabı b) 12/07/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1456730 sayılı yazınız. İlgi (a) ve (b) yazınız ekinde alınan İzmir Milletvekili Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ" ye ait 7/12289 ve 7/13757 esas sayılı yazılı soru önergelerine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Mu vide Mehmet ŞİMŞEK Bakan Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 İzmir Milletvekili Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ"'ye Ait 7/12289 ve 7/13757 Esas Sayılı Soru Önergelerine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim. Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından üye ülkelere yol gösterici olarak uluslararası standartlar temelinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından hazırlanan "Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu Altıncı El Kitabı (BPM6)"nda yer alan Ödemeler Dengesi İstatistiklerine ilişkin (bilgiler, "htips://www.Lemb. gov.ir/Wwps/wcm/connec/TR/TCMB*TR/Main* Menu/İstatistikler/Od emeler* Dengesi*ve *İlgili*t İstatistikler/Ödemeler* Dengesi 4 Istatistikleri/" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Özelleştirme nedeniyle iş akdi feshedilen işçilerden başka bir yerde iş bulamayanlar için, 2004/7898, 2014/7140, 2015/8048 ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu kararları çerçevesinde çeşitli kamu kurumlarında yeniden istihdam olanağı sağlanmış ve getirilen düzenlemeler kapsamında ilgililer çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında işe yerleştirilmiştir. Ayrıca 4046 sayılı Kanun"un 22. maddesi çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak veya sözleşmeli statüde çalışmakta olanlar ile söz konusu maddede yer alan diğer ünvanlardaki personelden talepte bulunanlar diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmiştir. Diğer taraftan, 2005-2023 döneminde yapılan özelleştirme uygulamalarına ilişkin veriler, "hitps./Awww.oib.gov.ir/türkiyede-özelleştirme " internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 Mehmet ŞİMŞEK Bakan --- **Kaynak gösterme:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir). “2005-2023 yılları arasında ülkemize yapılan yabancı yatırımlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12289, 23 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12289-2005-2023-yillari-arasinda-ulkemize-yapilan-yabanci-yatirimlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3cba45e7-ddac-4b5d-9f1a-018fa99d16b5 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.