# Çerkez dilinin korunması ve geliştirilmesi için yürütülen çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/12617 - **Veren:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 22 Mayıs 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 62 gün sonra, 23 Temmuz 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/85a3404d-def5-41ca-9b09-018fa4698bdb - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12617-cerkez-dilinin-korunmasi-ve-gelistirilmesi-icin-yurutulen-calismalara-iliskin > Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 22 Mayıs 2024 tarihinde 7/12617 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 62 gün sonra, 23 Temmuz 2024). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT Van Milletvekili Kafkasya'nın kadim halklarından Çerkesler, yüzyıllarca birçok katliam ve sürgünlerle karşı karşıya kalmışlardır. Özellikle 16'ncı yüzyılda başlayan Çerkesya'nın işgaliyle birlikte Çerkes halkı için zorlu yıllar da başlamıştır. Çarlık Rusya'sının galip gelmesiyle savaşlar sona ererken 21 Mayıs 1864"te ilk büyük sürgün başlamıştır. Bunun sonucunda anavatanlarından sürgün edilen Çerkeslerin sayısının I milyondan fazla olduğu belirtilirken yüz binlerce insanın da günlerce süren yolculuklarda açlık ve hastalıktan dolayı yaşamını yitirdiği belirtilmektedir. Bu sebeple Çerkesler birçok ülkede her yıl 21 Mayıs'ta gerçekleştirdikleri anmalarla yaşamını yitirenleri anarken politik ve kültürel alanlarda yaşadıkları sorunları kamuoyuyla paylaşmaktadırlar. Türkiye'de birçok halk gibi Çerkeslerin yaşadığı sorunlardan bir tanesi de anadiliyle ilgilidir. Çünkü Kürtçe, Lazca vb. diller gibi Çerkesce de tekçi politikalardan fazlasıyla etkilenmiştir. Bu süreçte bazı yerlerde "Kefene dili, moskof dili" yaklaşımlar da görülürken Temmuz 2022'de Kayseri'de Çerkesce konuşan yurttaşlar ırkçı söylemlere maruz kalmışlardır. Bunun sebeplerinden bir tanesi de Anadolu, Mezopotamya ve Trakya coğrafyalarının geçmişten bugüne taşıdığı bio-kültürel çeşitliliğin inkâr edilmesidir. Söz konusu politikalarla birlikte Türkçe dışındaki diller daima bir tehdit olarak algılanmıştır. Buna karşın bugün Çerkes dermekleri de soykırımın tanınması ve anadillerinin korunması amacıyla mücadele etmektedirler. Çünkü Çerkesçenin nesilden nesile aktarımı zayıflarken anadilinin konuşabilenlerin sayısı da günden güne azalmaktadır. Özellikle anadiline yönelik herhangi bir koruma programının olmaması Türkçe dışındaki dillerin üzerindeki yok olma riskini de arttırmaktadır. Bugün Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) 2016 yılında güncellenen "Tehlike Altındaki Diller Atlası" verileri; dünyada konuşulan 6 bin dilin 9643'ünün yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koymuştur. Söz konusu Diller Atlası'nda Türkiye'de de en az 15 dilin yok olma tehlikesi taşıdığı belirtilmiştir. Konya'nın Sille Köyü'nde konuşulan Kapadokya Yunancası, Marmara Bölgesi ve Kafkasya'da yaygın olan Ubıhça ile Diyarbakır'da konuşulan Mlahso dilinin öldüğü düşünüldüğünde anadillerin nasıl bir riskle karşı karşıya olduğu da anlaşılabilir. Bu sebeple Kürtler başta olmak üzere diğer halklarında en temel talebi anadilinin Anayasal güvenceye alınarak korunup geliştirilmesidir. Bu bağlamda; 1. Türkiye'de yaşayan Çerkeslerin anadiliyle ilgili sorunları hakkında bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Bakanlığınızın gündeminde Çerkesceyle ilgili bir çalışma var mıdır? 2. Çerkescenin dokümantasyon çalışmaları yapılmış mıdır? Yapılan dokümantasyon çalışmaları nelerdir? 3. Türkiye'de Çerkesce konuşan kişi sayısı bilinmekte midir? Buna yönelik herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? 4. Çerkescenin korunması ve geliştirilmesi amacıyla bugüne kadar hangi adımlar atılmıştır? Çerkesceyle ilgili hayata geçirilmesi planlanan projeler var mıdır? 5 — Türkçe dışındaki dillerin yasal güvenceye kavuşturulmamasının sebebi nedir? Bu yönde herhangi bir çalışma yapılması planlanmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı İlgi O: a) 30/04/2024 tarihli ve E-43452547-120.07-1417225 sayılı yazınız. b) 24/05/2024 tarihli ve E-43452547-120.07-1432549 sayılı yazınız. c) 31/05/2024 tarihli ve E-43452547-120.07-1436034 sayılı yazınız. ç) 07/06/2024 tarihli ve E-43452547-120.07-1440481 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazılarla iletilen Bursa Milletvekili Kayıhan PALA'nın 7/11312, Tekirdağ Milletvekili Nurten YONTAR'"ın 7/11313, Manisa Milletvekili Bekir BAŞEVİRGEN'in 7/12043, Kocaeli Milletvekili Lütfü TÜRKKAN"ın 7/12319, Konya Milletvekili Barış BEKTAŞ'ın 7/12321, Adana Milletvekili Sadullah KISACIK'ın 7/12324, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7/12617, İstanbul Milletvekili M. Satuk Buğra KAVUNCU'nun 7/12619 ve İstanbul Milletvekili Kezban KONUKÇU'nun 7/12621 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur. #12613 -6y 153 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ "Yaşayan diller ve lehçeler" dersi öğrenciler tarafından; İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi'nde haftalık 2, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi"nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde haftalık 1, 8. sınıf düzeyinde ise haftalık 1 veya 2 ders saati olarak seçilebilmektedir. Bu kapsamda Adığece ve Abazaca (Kiril Alfabesi) 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2012/153; Adığece (Latin Alfabesi) 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2015/18 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu kararları doğrultusunda uygulanmaktadır. --- **Kaynak gösterme:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “Çerkez dilinin korunması ve geliştirilmesi için yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12617, 22 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12617-cerkez-dilinin-korunmasi-ve-gelistirilmesi-icin-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/85a3404d-def5-41ca-9b09-018fa4698bdb Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.