# 2003-2023 yılları arasında ekilen tarım arazisi miktarında yaşanan azalmaya ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/12642 - **Veren:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 23 Mayıs 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 60 gün sonra, 22 Temmuz 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3ee045dc-1e10-4dda-adfc-018fa590c702 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12642-2003-2023-yillari-arasinda-ekilen-tarim-arazisi-miktarinda-yasanan-azalmaya-iliskin > Rahmi Aşkın Türeli (CHP), 23 Mayıs 2024 tarihinde 7/12642 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 60 gün sonra, 22 Temmuz 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Ae) Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili Ülkemizde izlenen yanlış ve yetersiz tarım politikaları yüzünden işlenen tarım alanları hızlı bir biçimde daralmaktadır. Nitekim TÜİK verilerine göre, 2003-2023 döneminde işlenen tarım alanları yüzde 15,5 oranında azalarak 23,9 milyon hektardan 20,2 milyon hektara gerilemiştir. İşlenen tarım alanlarında gözlenen 3,7 milyon hektarlık azalma esas itibarıyla tarım üreticilerinin üretim için yaptıkları masraflarını ürettikleri ürünlerin geliri ile karşılayamaz durumda olmalarından kaynaklanmaktadır. Bunun sonucunda da çiftçilerimiz belli alanlarda üretim yapmaktan vazgeçmektedirler. Bu durum kırsal alanlardan kentlere göçü teşvik eden en önemli nedenlerden biridir. Diğer taraftan 2003-2023 döneminde ülke nüfusu 19 milyon kişi artarak 66,4 milyon kişiden 85,4 milyon kişiye yükselmiştir. Bunun yanı sıra 2023 yılında ülkemize gelen turist sayısı 56,7 milyona ulaşmıştır. Böyle bir konjonktürde, tarımsal alanlardaki azalma tarım üretimini olumsuz etkilemekte, ülke hızla temel ürünlerde kendi kendine yeterlilikten uzaklaşmakta ve özellikle tarımsal hammaddelerde ithalat hızla artmaktadır. Bu bilgiler ışığında; 1. Türkiye'de 2003-2023 döneminde işlenen tarım arazilerinin 3,7 milyon hektar (37 milyon dekar) azalmasını hangi faktörlere bağlıyorsunuz? 2. Türkiye'de 2003-2023 döneminde nüfusun 19 milyon kişi arttığı ve halihazırda nüfus artış hızının yıllık yüzde I.I civarında olduğu düşünüldüğünde, işlenen tarımsal alanlardaki azalmanın tarım üretimine ve dolayısıyla ülke ekonomisine olumsuz etkileri olduğunu düşünmüyor musunuz? 3. İşlenen tarımsal arazilerdeki daralma sonucunda hangi temel ürünlerin üretiminde ne kadarlık azalmalar gerçekleşmiştir? 4. Hangi temel ürünlerde üretimin yurtiçi tüketimi karşılayamaması sonucunda ithalatçı konumuna düşülmüştür? 5. AKP iktidarları öncesi dönemde tarımsal hammaddelerde dış ticaret fazlası veren ülkemiz son yıllarda neden dış ticaret açığı vermeye başlamıştır? 6. Bu ürünlerde artan dış ticaret açığının önlenmesi için Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma var mıdır? 7. İşlenen tarımsal alanlardaki azalmanın, temel ürünlerde üretimin yurtiçi tüketimi karşılayamamasının ve bunun sonucunda artan ithalatın AKP iktidarları döneminde uygulanan yanlış ve yetersiz tarım politikaları yüzünden olduğunu düşünmüyor musunuz? ## Bakanlığın cevabı Ülkemizde tarım arazilerinde tarım dışı arazi kullanım talepleri 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında "hangi sınıf tarım arazisinin hangi şartlarda, hangi yatırımlar için tarım dışı amaçla kullanılacağı belirtilerek" düzenlenmiş olup, birinci derecede önemli tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanılması engellenmiş ve korunması sağlanmıştır. Aynı Kanun'un 13'üncü ve 14'üncü maddelerinde Bakanlık ve Valilikler tarafından hangi sınıf arazilerin tarım dışı amaçla kullanılmak üzere izinlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Bakanlar Kurulu Kararı ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile ülkemiz genelinde bugüne kadar 72 ilde 440 adet büyük ova koruma alanı ilan edilerek, tarım arazileri koruma altına alınmış, toplumda toprak koruma bilincinin arttırılması, otoprağın Önemi Okonusunda farkındalık/duyarlılık geliştirilmesi ve izinsiz kullanımlara dikkat çekilmesi amacıyla kamu spotu hazırlanmıştır. Tarımsal üretimde kullanılmayan tarım arazilerinin üretime kazandırılması ülkemizin gıda güvenliği, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlanması ve tarım arazilerinin etkin ve verimli kullanımı açılarından önem arz etmektedir. Bu kapsamda 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 8/K madde hükümlerinde değişiklik yapan 7442 sayılı Orman Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 05.04.2023 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 5403 sayılı Kanunun 8/K maddesinde yapılan değişiklik ile mülkiyeti gerçek ve tüzel kişilere ait olup, hisselilik, mülkiyet ihtilafı, parçalılık, tarımsal faaliyete son verilmesi, göç veya başka bir sebeple üst üste iki yıl süreyle işlenmeyen tarım arazilerinin ekonomiye kazandırılması ve kamu yararına kullanılması için bu arazilerin Bakanlıkça kiraya verilmesine yasal dayanak oluşturulmuştur. Ülkemiz 23,9 milyon hektar işlenen tarım alanı varlığı ile her geçen gün tarımsal üretimini artırarak 85 milyonu aşan ülke nüfusu ve 50 milyona yaklaşan turistin gıda ihtiyacının karşılanması yanında ihracatta da bulunarak, tarımsal hasılada Avrupa'nın I?nci tarım ülkesi olma özelliğini devam ettirmektedir. Son üç yılda; şekerpancarı, mısır, ayçiçeği, soya, pamuk, kuru soğan, kuru fasulye, yulaf, zeytin, elma, kiraz, armut, incir, antepfıstığı, mandarin, limon, şeftali, muz, çilek, nar, erik, ceviz, ayva, badem, kivi, Trabzon hurması, domates, biber ve lahana üretimlerinde tüm zamanların üretim rekoru kırılmıştır. Ülkemizde uygulanan politikaların sonucunda pamukta "031, kuru fasulyede 9695, buğdayda "054, ayçiçeğinde "049, domateste 9060, mısırda 96124 olmak üzere birçok üründe sağlanan verim artışları ile 2002 yılında 98 milyon ton olan bitkisel üretim miktarı 2023 yılında 9641,4 artarak 138,6 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. 2024 yılı 1. tahminine göre toplam bitkisel üretimimizin 138 milyon ton olarak gerçekleşeceği öngörülmektedir. Ülkemiz fındık, kiraz, incir, kayısı, ayva ve keçiboynuzu üretiminde dünya birincisi; kavun, karpuz, hıyar, pırasa, zeytin, mandarin ve elma üretiminde dünya ikincisi; antepfıstığı, çilek, nohut ve domates üretiminde dünya üçüncüsü; kestane, ceviz, armut ve mercimek üretiminde ise dünya dördüncüsüdür. Şekerpancarında beşinci, üzümde altıncı ve kütlü pamuk üretiminde yedinci sıradadır. Fındık, kuru kayısı, kuru incir, kuru üzüm ve ayva ürünlerinde dünya ihracatında lider konumdadır. Buğday unu ihracatında dünyada birinci, makarna ihracatında ikinci sıradadır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı 2023 yılında 31 milyar dolar tarım ve gıda ürünleri ihracatı gerçekleştirilmiştir. Bakanlığımızca tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve üreticilerin refahının artırılmasına yönelik olarak birçok politika yürütülmektedir. Ayrıca tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda ülkemizde tarımsal üretimi planlamak, gıda güvencesi ve güvenliğini temin etmek üzere, tarım sektörü ile ilgili politikaların tespit edilmesi, planlanması ve koordinasyonuna ilişkin yetkilendirmeyi düzenleyen 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiş, anılan yasal düzenleme sonrası "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" 14.09.2023 tarihli ve 32309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yapılan yasal düzenleme ile ürünlerin arz ve talep miktarını dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacaktır. İhtiyaç duyulan miktarda ürünün, en uygun yerde üretilmesi ile birlikte, kaynak kullanımında optimizasyon, verimlilik ve tarımsal hasılada artış sağlanması mümkün olacaktır. Böylece hasat döneminde çiftçilerimizin pazarlama sorunu yaşamalarının önüne geçilerek, refah düzeylerinin yükselmesine katkı sağlanması hedeflenmektedir. Ekili alan-ve üretime ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir). “2003-2023 yılları arasında ekilen tarım arazisi miktarında yaşanan azalmaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12642, 23 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12642-2003-2023-yillari-arasinda-ekilen-tarim-arazisi-miktarinda-yasanan-azalmaya-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3ee045dc-1e10-4dda-adfc-018fa590c702 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.