# Fırat Üniversitesi Ağız Diş Kliniğinde bir mahkuma kötü muamelede bulunulduğu iddiasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/12681 - **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 4 Haziran 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 72 gün sonra, 15 Ağustos 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/24131da5-05fd-42ed-90ce-018fe321f74a - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12681-firat-universitesi-agiz-dis-kliniginde-bir-mahkuma-kotu-muamelede-bulunuldugu-iddiasina-il > Serhat Eren (DEM Parti), 4 Haziran 2024 tarihinde 7/12681 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 72 gün sonra, 15 Ağustos 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Serhat Eren Türkiye'de cezaevlerinde özelikle de siyasi mahpuslara yönelik geliştirilen ağır hak ihlalleri ve sağlık haklarına yönelik engellemeler artarak devam ediyor. Mahpusların sağlık hakkına erişim anlamında yaşadıkları önemli sorunlarının başında kolluk kuvvetlerinin muayene odasında bulunmayı istemeleri ve kelepçeli olarak muayene dayatılması geliyor. Bu uygulamalar etkin tedavi uygulamalarının ortadan kaldırılmasına ve mahpusların tedavi edilme hakkından faydalanamamalarına sebep olmaktadır. Mahpusların da sağlığa erişim hakkından faydalanması sağlanmalıdır. Fakat söz konusu uygulamalar mahpusları yargılamakta ve cezalandırmaktadır. Bu bakımdan mahpusların kelepçeli muayene edilmeleri onları damgalayıcı, kriminalize edici, sağlık hakkını engelleyici bir tutumdur. Son olarak İnsan Hakları Derneği tarafından hazırlanan hasta tutsaklar listesinde de yer alan hasta mahpus Mehdi boz, Yeni demokrasi Aileleri Derneği'ne (YDAD) gönderdiği faksta kelepçeli muayene dayatmasını kabul etmediği için askerler tarafından işkenceli saldırıya maruz kaldığını anlattı. Gönderdiği faksta 21 Mayıs tarihinde diş protezi yapımı için Fırat Üniversitesi Ağız Diş Kliniği bölümüne gittiğini belirten Boz, kadın diş doktoruna kelepçelerini açtırmasını istediğini, doktorun ise kelepçeli muayeneyi dayattığını aktardı. Dayatmayı kabul etmediğini ifade eden Mehdi Boz, uzman çavuşların kelepçelerin açılmasının "yasak" olduğunu söylediğini ve yaşanan tartışmalar sonucunda astsubayın gelip kelepçeleri açtırdığını, astsubayın odadan ayrılmasıyla doktorun kelepçelerin geri takılmasını istediğini ve kelepçelerin geri takıldığını ifade etti. Mehdi Boz, gönderdiği faksta ayrıca tedavi hakkının gasp edilemeyeceğini ve tedavi olmak istediğini belirtmesiyle birlikte uzman çavuşların kendisini sürükleyerek hastaneden çıkarıldığını ve alt kata inen merdivenlerden itilerek sırt üstü yuvarlanarak düşürüldüğünü belirtti. Yaşanan saldırı sonrasında kelepçelerin bileklerini kestiğini, bilekleri kanamasına rağmen doktora çıkarılmadan ring aracına bindirildiğini ifade etti. Son olarak hapishaneye döndükten sonra, kampüs içerisindeki hastaneye götürüldüğü, sırtında, boğazında ve ağzının içinde oluşan yaralar nedeniyle darp raporu aldığını belirtti. /LEÖS/ Bu bağlamda, 1. Mehdi Boz'un 21 Mayıs tarihinde Fırat Üniversitesi Ağız Diş Kliniği'nde yaşadığı kelepçeli muayene dayatması ve sonrasında maruz kaldığı işkence ile ilgili olarak Bakanlığınız tarafından başlatılan bir soruşturma var mıdır? Varsa, bu soruşturmanın detayları nelerdir? 2. Mehdi Boz'un yaşadığı olay sonrasında aldığı darp raporu için ne tür adımlar atılmıştır? 3. Mahpusların kelepçeli muayeneye zorlayan, onları damgalayıcı, kriminalize edici ve sağlık hakkını engelleyici tutum sergileyen cezaevi personeli, kolluk güçleri ve diş hekimi hakkında idari ve adli soruşturma başlatılması için bir girişiminiz olacak mıdır? 4. Kelepçeli muayene uygulamasının insan hakları ve mahkumların sağlık hakkı üzerindeki etkileri konusunda bakanlığınızın bir değerlendirmesi var mıdır? 5. Cezaevlerinde hasta tutuklu ve hükümlülerin tedavi haklarının korunması için ne tür önlemler alınmaktadır? 6. Hasta tutukluların tedavi süreçlerinde yaşanan hak ihlalleri ve kötü muamele iddiaları hakkında yapılan denetimler ve sonuçları nelerdir? 7. Son 5 yıl içinde cezaevlerinde tutuklu ve hükümlülerin işkence ve kötü muameleye maruz kaldığına dair bakanlığınıza ve bakanlığınıza bağlı birimlere kaç şikâyet yapılmıştır? Bu şikayetler sonucunda açılan soruşturma sayısı ve sonuçları nelerdir? Kaç personel hakkında disiplin veya ceza işlemi uygulanmıştır? 8. Cezaevlerinde yaşanan işkence ve kötü muamele iddialarının bağımsız ve tarafsız bir şekilde araştırılması için Bakanlığınız ne tür adımlar atmaktadır? 9. Uluslararası insan hakları örgütlerinin ve bağımsız gözlemcilerin cezaevlerinde inceleme yapmasına ne sıklıkla izin verilmektedir? 10. Bağımsız gözlemciler en son hangi cezaevini ziyaret etmiş ve bu ziyaretler sonucunda tespit edilen ihlaller nelerdir? 11. Cezaevlerinin denetim ve izleme mekanizmaları nasıl işlemektedir? 12. İşkence ve kötü muamele iddialarını önlemek amacıyla son 5 yılda hangi iyileştirme çalışmaları yapılmıştır? Bu çalışmalarda hangi somut adımlar atılmıştır ve sonuçları nelerdir? 13. Cezaevlerinde tutuklu ve hükümlülerin güvenliğinin sağlanması ve insan onuruna uygun koşullarda yaşamalarının temini konusunda ne tür önlemler alınmaktadır? ## Bakanlığın cevabı 1440500 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/12681 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden MYMIvy4 - 1655 Edw - j P15zhO0 - GbRYaYZ- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Tenisin Ç Çim, Sayı :E-56020453-610-723-3465/4970 Konu : Yazılı soru önergesi 15 / 98 /2024 Sayın Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/12681 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza ve infaz mevzuatımızda "siyasi mahpus" kavramı bulunmamaktadır. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2. maddesinde terör suçlusu, 3. maddesinde ise terör suçları tanımlanmıştır. Ayrıca 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun, hükümlülerin gruplandırılmasını düzenleyen 24. maddesi ile hükümlünün barındırılması ve yatırılmasını düzenleyen 63. maddesinde "terör suçluları"ndan söz edilmektedir. Buna göre ceza infaz kurumlarında, terör suçlarından hükümlü terör suçluları ile terör suçlarından tutuklu veya hükümözlü kişiler barındırılmaktadır. N- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. | o Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında. 4675 sayılı İnfaz., Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri, uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT),27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. Direğe — - imllâğiin T.C. , Gi" Mevzuat Genel Müdürlüğü Tranny M- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir. B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır. IV- A) 5275 sayılı Kanunun "Zorlayıcı araçların kullanılması" kenar başlıklı 50. maddesi ile 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Zorlayıcı araçların kullanılması" kenar başlıklı 123. maddesinde; hiçbir hâlde zincir ve demire vurmanın tedbir olarak uygulanmayacağı, kelepçe ve bedensel hareketleri kısıtlayıcı araçların, çocuk hükümlüler hariç olmak üzere, yetkili makamın önüne getirildiğinde çıkarılmak kaydıyla, sevk ve nakil sırasında kaçmayı önlemek. için kullanılabileceği, o B) Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin "Mülki görevlerin esasları" kenar başlıklı 11. maddesinin birinci fikrasının (g) bendinde, jandarmanın ceza infaz kurumlarının dış korumalarını sağlayıcı önlemlerini almakla, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarını sağlamakla görevli olduğu; "Sevk ve nakil sırasında alınacak önlemler" kenar başlıklı 34. maddesinde, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakli sırasında kaçmalarını önlemek için sağlığa zarar vermeyecek gerekli bütün önlemlerin alınacağı, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Bu kapsamda, hükümlü ve tutukluların sevk veya nakli sırasında kaçmalarını önlemek "amacıyla kelepçe takılması, sevk edilenin koluna girilmesi, yeterli sayıda personel ile etrafında çember oluşturulması gibi hükümlü ve tutuklunun sağlığına zarar vermeyecek şekilde gerekli önlemler alınmakta, ceza infaz kurumlarında hiçbir hükümlü ve tutukluya keyfi davranışta bulunulmamaktadır. V- Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 01/07/2024 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Elazığ 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldığı, B) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, C) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden DSOOİSp - KSd2jOn - IaKdOZH - KUbb6E- ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Fırat Üniversitesi Ağız Diş Kliniğinde bir mahkuma kötü muamelede bulunulduğu iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12681, 4 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12681-firat-universitesi-agiz-dis-kliniginde-bir-mahkuma-kotu-muamelede-bulunuldugu-iddiasina-il (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/24131da5-05fd-42ed-90ce-018fe321f74a Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.