# Beşparmak Dağları'ndaki tarım alanlarının korunması için yapılan çalışmalara ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/12911
- **Veren:** Gamze Akkuş İlgezdi (CHP, İstanbul)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 6 Haziran 2024
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 10 Temmuz 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7bfb3a17-b11f-4895-ada9-018fed6cb8c1
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12911-besparmak-daglari-ndaki-tarim-alanlarinin-korunmasi-icin-yapilan-calismalara-iliskin

> Gamze Akkuş İlgezdi (CHP), 6 Haziran 2024 tarihinde 7/12911 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 10 Temmuz 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

£KYŞ İLGEZDİ ibul Milletvekili

Batı Anadolu'da Aydın ve Muğla illeri arasında uzanan antik dönemde Latmos olarak bilinen Beşparmak Dağları'nın jeolojisini meydana getiren gnays 500 milyon yıl önce oluşmuştur. Sadece jeolojik yapısı değil, endemik ve türü tehlikede olan bitki ve hayvan türleri de oldukça önemli yere sahiptir.

Tarım ve hayvancılıkla uğraşan bölge halkı için üstün kalitede çam fıstığı, zeytin ve bal temel geçim kaynağıdır. Aynı zamanda eşsiz doğası ve tarihi kalıntıları sebebiyle bu bölge turistler için cazibe alanıdır.

Ancak Beşparmak dağlarında 1984 yılında başlayan madencilik faaliyetleri son yıllarda hız kazanmıştır. Bu faaliyetler yüzünden Beşparmak Dağları'nda bulunan arkeolojik ve doğal kalıntılar yok olmaktadır. Beşparmak Dağları Aydın Çörlenasar yakınında çok sayıda tarihi sit alanlarında izinsiz taş ocağı faaliyetlerine başlanmıştır. Gnays kayaların içeriğinde bulunan albit, kuvarsit ve feldspat gibi mineralleri elde etmek için açılan çok sayıda taş ocağı bölgeyi tehdit etmektedir.

Bu bağlamda;

I- Bölgede hangi türlerde tarım ve hayvancılık faaliyetleri yapılmaktadır?

2- Bunların kalitesi ve ülkeye katkısı nedir? Sürdürülebilirliği nedir?

3- Bu bölgede yaşayan kaç aile/kişi tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlamaktadır?

4- Bölgedeki tarım alanlarının korunması ve veriminin arttırılması için çalışmalar yapılmakta mıdır?

5- Taş ocaklarının tarım ve hayvancılık üzerine etkisi izlenmekte midir?

## Bakanlığın cevabı

Bitkisel ve hayvansal üretimde sürdürülebilirliğin sağlanması, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması, ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi Bakanlığımızın öncelikli görevleri arasında yer almaktadır.

Bahse konu bölgede ekonomik olarak 140 bitkisel ürün yetiştirilmektedir. Üretim miktarlarına göre mısır, yonca, pamuk, fiğ, incir, arpa, italyan çimi, buğday, zeytin, domates, portakal, limon ve nar bölgede yetiştirilen önemli ürünlerdir.

Sofralık ve yağlık zeytin üretiminin yoğun olduğu bölgede zeytinlik alanların korunması ve geliştirilmesi amacıyla hazırlanan 3573 sayılı Kanun kapsamında zeytinlik alanların daraltılamayacağı, zeytinlik alanlarda veya zeytinlik alana 3 km mesafede kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılmasına izin verilmeyeceği hükümleri yer almaktadır.

Zeytin ağaçlarını izinsiz kesenler veya sökenlere idari para cezası uygulanmaktadır.

Bakanlığımızca "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" ile işlenmeyen ve nadasa ayrılan alanlar ile işlemeli tarıma uygun olmayan alanlar öncelikli olmak üzere, uygun tarımsal üretim yöntemleri kullanmak suretiyle stratejik ürünler başta olmak üzere bitkisel üretimin artırılması amacıyla azami 9075'i ayni destek ile ülke genelinde projeler yürütülmektedir.

Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar neticesinde 2023 yılında bir önceki yıla göre nadas alanı

1,45 milyon dekar daralarak 28,1 milyon dekar, tarla bitkileri ekim alanı 1,8 milyon dekar artışla 167,1 milyon dekar, toplam tarım alanı ise 585 bin dekar artışla 239,4 milyon dekar olarak gerçekleşmiştir.

İl ve yıl bazında bitkisel ve hayvansal üretime ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.

İbrahim YUMAKLI
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Gamze Akkuş İlgezdi (CHP, İstanbul). “Beşparmak Dağları'ndaki tarım alanlarının korunması için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12911, 6 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12911-besparmak-daglari-ndaki-tarim-alanlarinin-korunmasi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7bfb3a17-b11f-4895-ada9-018fed6cb8c1

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.