# Dolar kuruna ve Merkez Bankası rezervlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/12982 - **Veren:** Şeref Arpacı (CHP, Denizli) - **Muhatap:** Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mehmet Şimşek) - **Veriliş tarihi:** 10 Haziran 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 144 gün sonra, 1 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/54f294ef-7cd7-4271-8f6e-01900219ce52 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12982-dolar-kuruna-ve-merkez-bankasi-rezervlerine-iliskin > Şeref Arpacı (CHP), 10 Haziran 2024 tarihinde 7/12982 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 144 gün sonra, 1 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasanın 98. ve İçtüzüğün 96. maddeleri gereğince arz ederim. Yazılı ve görsel medyada yer alan haberlerde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in, AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) toplantısında tasarruf programının 1,5 ayda 54 milyar dolarlık döviz girişi sağladığını belirttiği öğrenilmiştir. Yine medyada yer alan yorum ve haberlerde; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerinden yapılan hesaplamalara göre, swap hariç net rezervi 13 Mayıs 2024 haftasında eksi 14,1 milyar dolara yükselmiş olduğu, 31 Mart 2024 tarihinde gerçekleşen yerel seçimlerden hemen önce swap hariç net rezervlerin eksi 65,5 milyar dolar ile rekor düşük seviyeyi görmüş bulunduğu, seçimden sonra yapılan döviz alımlarıyla swap hariç net rezervlerde 13 Mayıs 2024 haftasında yaklaşık 51 milyar dolara varan artış gerçekleşmiş olduğu ifade edilmektedir. Gerek Hazine ve Maliye Bakanı gerekse de Merkez Bankası Başkanı tarafından pek çok kez kur hedefi olmadığı yönünde beyanda bulunulmasına karşılık, Hazine ve Maliye Bakanı'nın bir röportajında; *...Biz piyasadan döviz almasak lira belki 20'li rakamlara kadar, 30'un altına düşerdi..." demesinin aslında örtülü bir kur hedefi bulunduğunun beyanı olduğu tarafımızca düşünülmektedir. Bu bağlamda; 1. İktidarınızın örtülü bir kur hedefi bulunmakta mıdır? 2. Sözü edilen 54 milyar dolarlık döviz girişi hangi kanallar ile yurda girmiştir? Bu döviz girişinin kaynağı nedir? 3. Carry Trade, herhangi bir düşük faize sahip para biriminde borçlanarak bu parayı, yüksek faiz getiren bir para birimine yatırarak anızla elde edilen kazançtır. Ülkemize olan döviz girişinin ardında "Carry Trade" adı verilen bir stratejinin yattığı belirtilmektedir. Bu iddia doğru mudur? Doğruysa bu yöntem kısa, orta ve uzun vadede ülkemize ne gibi fayda sağlayacaktır ya da bir olası bir zararı var mıdır? Bu durum uygulamaya başladığınız © 50"lere varan yüksek faiz politikasının sonucu mudur? Borsa'ya tahvil ve hisse senedi alımı için yabancı girişindeki yıl başından itibaren düzenli bir artış gözlemlenmekte midir? Artış var ise ne kadardır? Bunun ne kadarı yurt dışında yerleşiklere aittir? Ne kadarı yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki birikimlerini Türkiye'ye taşımalarına ilişkindir? Alınan tahvillerin oranı nedir? Ortalama vadesi nedir? Kur korumalı mevduat ve döviz tevdiat hesaplarında yeteri ölçüde çözülme mevcut mudur? Yılbaşından bu yana KKM ve döviz tevdiat hesaplarındaki çözülme miktarı ne kadardır? Döviz girişinin artması beklenmekte midir? Düşük kur yüksek faiz ve agresif rezerv biriktirme sürecinin ne kadar devam edeceği, bu döngüden nasıl çıkılacağına ilişkin bir planınız var mıdır? Son dönemde, "çekirdek dış ticaret açığı" olarak anılan enerji ve altın hariç açıktaki büyüme, ciddi bir yapısal bozulmaya işaret ederken bu durumun ihracatımızı nasıl ve hangi ölçekte etkileyeceği konusunda bir hesaplamanız var mıdır? Döviz piyasaları için offshore piyasalara yönelik düzenlemelerin gevşetilmesinin ne tür sonuçları olacaktır? Bu konudaki spekülatif ataklara karşı herhangi bir önleminiz var mıdır? Türkiye kısa vadeli kar amaçlı sıcak para girişlerini engellemek için "Tobin vergisi" gibi benzeri bir uygulama hazırlayacağınız vergi paketinde olacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı İlgi yazınız ekinde alınan Denizli Milletvekili Sayın Şeref ARPACI'ya ait 7/12982 esas sayılı yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Mehmet ŞİMŞEK Bakan Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sebsoryonergeleriköhmb,gov.ir Elektronik Ağ: www.hmb.gov.tr Denizli Milletvekili Sayın Şeref ARPACIPya Ait 7/12982 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni Sayın Şeref ARPACI, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim. 2023 yılı Haziran ayından bu yana uyguladığımız politikalarla ülkemizin makroekonomik ve finansal göstergelerinde iyileşme sağlanmıştır. İyileşen görünüm, artan güven ve azalan risk primiyle birlikte dış kaynak girişi ve yatırımcı ilgisinde belirgin bir artış yaşanmıştır. Haziran 2023'ten bu yana net portföy girişleri 2024 Ağustos itibarıyla 26,1 milyar dolara ulaşmıştır. Türk lirası varlıklara duyulan güvenin artmasıyla birlikte Kur Korumalı Mevduat Hesaplarından (KKM) çıkışlar hızlanmış ve KKM bakiyesi geçen yıl ağustos ayında gördüğü zirvesi olan 3,4 trilyon TL seviyesinden yüzde 58,6 azalarak 1,4 trilyon TL'ye gerilemiştir. Döviz tevdiat hesaplarındaki azalış ise yılbaşından bu yana 7,2 milyar dolara ulaşmıştır. Artan kaynak girişi ve ters dolarizasyonla birlikte uluslararası rezervlerimiz güçlenmektedir. 2024 yılı Mart sonundan bu yana swap hariç net rezervler 106,1 milyar dolar artmıştır. Diğer taraftan Türkiye, küresel ekonomiye entegre olmuş bir açık piyasa ekonomisi olarak dalgalı kur rejimi uygulamaktadır. Türk Lirası'nın yabancı para birimleri karşısındaki değeri piyasalarda arz ve talebe göre belirlenmektedir. Uygulanan politikaların bir sonucu olarak ekonomide yeniden dengelenme başlarken altın ve enerji hariç dış ticaret açığında gerileme görülmektedir. 2023 yılı Ocak-Eylül döneminde 25,2 milyar dolar olan altın ve enerji hariç dış ticaret açığı 2024 yılı Ocak-Eylül döneminde 16,2 milyar dolara gerilemiştir. Önümüzdeki dönemde ithalata olan bağımlılığın azaltılması, yeşil ve dijital dönüşüme odaklanarak yüksek katma değerli üretimin ve verimliliğin artırılması hedeflenmektedir. Pazar ve ürün çeşitlendirme stratejilerinin yanı sıra tedarik zinciri dayanıklılığının artırılması için yakın ve dost ülkeler stratejileri benimsenerek ihracatın artırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca ihracatçılarımız desteklenmekte ve finansmana erişimleri iyileştirilmektedir. Bu kapsamda; -Günlük reeskont kredi limiti 300 milyon TL'den 4 milyar TI.'ye yükseltilmiştir. Eximbank'ın sermayesi ise 21,9 milyar TL artırılarak 35,7 milyar TL'ye yükseltilmiştir. -Türk Eximbank ile ihracatçılarımıza 2023 yılında 19,6 milyar dolar kredi ve 22,4 milyar dolar sigorta ve garanti olmak üzere toplam 42 milyar dolar destek sağlanmıştır. Yatırım, istihdam, üretim ve ihracat odaklı büyüme stratejisi doğrultusunda 2024 yılında bu desteğin 24 milyar doları kredi, 26 milyar doları sigorta ve garanti olmak üzere toplamda 50 milyar dolara ulaşması hedeflenmektedir. -İhracat bedellerinin TCMB'ye satış yükümlülüğü yüzde 40'tan yüzde 30'a düşürülmüştür. -Yatırım Taahhütlü Avans Kredileri'nin kapsamı katma değeri yüksek ihracatı artıracak yatırımları içerecek şekilde genişletilmiştir. -Mimarlık, mühendislik, tasarım ve yazılım gibi çeşitli hizmet ihracatlarından elde edilen gelirlerden sağlanan kazanç istisnası yüzde 50'den yüzde 80'e yükseltilmiştir. Diğer yandan, ülkemizi yüksek teknoloji yatırımlarının odağı haline getirmek amacıyla HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı hazırlanmıştır. Program kapsamında yarı iletkenler, mobilite, yeşil enerji, ileri imalat, sağlıklı yaşam, dijital teknolojiler, haberleşme ve Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 uzay alanları ile bu alanlardaki değer zincirlerini tamamlayıcı yatırımları geliştirecek 30'un üzerindeki başlıktaki yüksek teknoloji yatırımlarına 30 milyar dolar destek sağlanması hedeflenmektedir. Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 Mehmet ŞİMŞEK Bakan --- **Kaynak gösterme:** Şeref Arpacı (CHP, Denizli). “Dolar kuruna ve Merkez Bankası rezervlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12982, 10 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12982-dolar-kuruna-ve-merkez-bankasi-rezervlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/54f294ef-7cd7-4271-8f6e-01900219ce52 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.