# Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında gerçekleştirilen çalışmalara ve olası depremlere karşı alınan önlemlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/130 - **Veren:** Cem Avşar (CHP, Tekirdağ) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Mehmet Özhaseki) - **Veriliş tarihi:** 8 Haziran 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 532 gün sonra, 21 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7e884eaa-3921-4953-9756-0188aead9e89 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-130-kahramanmaras-merkezli-depremler-sonrasinda-gerceklestirilen-calismalara-ve-olasi-depremle > Cem Avşar (CHP), 8 Haziran 2023 tarihinde 7/130 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 532 gün sonra, 21 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddesine uygun olarak Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na iletilmesi ve Sayın Bakan tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim. Cem AVŞAR Tekirdağ Mil Ji Ülkemizin etkili deprem kuşakları üzerinde olduğu, ancak olası risklere karşı gerekli tedbirlerin yeterince alınmadığı hususu, son yaşadığımız Kahramanmaraş depremleri ile bir kez daha acı şekilde görünmüştür. Ülke genelinde yaygın, etkin ve uluslararası standartlarda bir afet yönetim kapasitesinin ivedi olarak oluşturulması gerektiği kanaatindeyiz. Başta olası İstanbul Depremi olmak üzere, deprem riski altında bulunan şehirlerimizin ve kırsallarındaki yapı stokunun ciddi bir yaklaşımla gözden geçirilmesi ve iyileştirilmesi, deprem öncesi riskleri azaltma, deprem anı ve sonrası kriz yönetiminde yeni bakış açılarına ihtiyaç olduğu da malumdur. Bu hususta aşağıda yer alan sorulara cevap arayan vatandaşlarımız için aracı olmak en önemli sorumluluğumuzdur. Bu çerçevede olmak üzere; 1. Eski Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum katıldığı bir TV programında İl ilimizi etkileyen Kahramanmaraş merkezli depremlerde 227 bin 27 binanın yıkık, acil yıkılacak ve ağır hasarlı olduğunu, bunların da 946 sının imar aflarından yararlanarak Yapı Kayıt Belgesi alan yapılar olduğunu ifade etti. En kapsamlısı da bakanlık yaptığınız dönemde çıkarılan imar aflarından yararlanarak yapı kayıt belgesi alan konutlarda ikamet eden vatandaşlarımızdan kaçı hayatını kaybetmiştir? 2. Kahramanmaraş merkezli depremler sonucunda, 1. derece deprem bölgesi olduğu bilinen İl ilimizde binaların imar barışından faydalanabilmesi için depreme dayanıklılık raporu neden istenmemiştir? 3. Deprem riski altında bulunan illerimiz başta olmak üzere, imar aflarından yararlanarak yapı kayıt belgesi alan kaç yapı bulunmaktadır? Bu yapılara ilişkin geriye dönük değerlendirme yapmayı düşünüyor musunuz? Bu yapılara ilişkin vatandaşlarımızın verilmiş haklarını da gözeterek, olası bir depremde zarar görmelerine de mani olacak ne tür tedbirler alacaksınız? Depremlerin etkilediği 11 ilimizde kentsel dönüşüm yapmak maksadıyla ilan edilen kaç riskli alan vardır? Yıkık, acil yıkılacak ve ağır hasarlı binaların ne kadarı bu alanlarda yer almaktadır? Deprem riski altında bulunan illerimiz başta olmak üzere hangi il ve ilçelerimizde kentsel dönüşüm yapmak maksadıyla ilan edilen kaç riskli alan, kaç konut bulunmaktadır? Bu alanlarla ilgili bugüne kadar alınan tedbirler nelerdir? Kahramanmaraş merkezli depremlerde İskenderun Devlet Hastanesi'nin A Bloğu, Hatay İlinde iki devlet hastanesi ve birçok özel hastane yıkılmış veya kalıcı zarar görmüştür. Yıkılan hastane sayısı henüz paylaşılmamıştır. Hastaneler neden yıkıldılar? En azından deprem öncesinden hastaneler neden güçlendirilmediler? Nüfusumuzun yaklaşık 9671 inin deprem riski altında yaşadığı ülkemizde hangi illerimizde okul, yurt ve hastaneler depreme dayanıklılık bakımından taranmıştır? Bu taramalar neticesinde; okul, yurt ve hastanelerden ne kadarı hakkında yıkım, güçlendirme veya kullanım kararı verilmiş, ne kadarı yıkılmış veya güçlendirilecekse projeleri yapılarak güçlendirilmiştir? Deprem riski altında bulunan illerimizde kamu ve özel yapıların hasar görebilirlikleri ve riskleri belirlendi mi? Belirlendiyse gereği olarak bugüne kadar ne yapılmıştır? Depremler sonucu yıkılan binaların tek sorumlusu müteahhitler midir? Bu alanları imara açan Belediyelerin, projeye onay veren yapı denetim firmalarının kusuru nedir? Yapıların mevzuat belirleyici ve uygulama denetçisi olarak birinci derecede mesuliyeti olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının deprem nedeniyle zarar gören konutlarda ne kadar mesul olduğunu düşünüyorsunuz? Yapı sektörünün kural koyucu ve kontrol edici mekanizması olan bakanlıkta başta sayın bakan olmak üzere sorumluları hakkında açılan bir soruşturma var mıdır? Bugüne kadar yapılan deprem risk analizlerinde yapı denetim sisteminin uygulamaya alındığı 2001 yılı milat kabul edilmekteydi ve 2001 yılından sonra yapılan yapıların yıkılmayacakları öngörüsü hâkimdi. Ancak Kahramanmaraş merkezli depremlerde 2018 ve 2019 yılında inşa edilmiş yapıların bile yıkılmış olması, yapı sisteminin başta yapı denetim olmak üzere baştan sorgulanması gerektiğini ortaya çıkardı. Bu hususta bakanlık olarak ne tür çalışmalar yapmaktasınız? Yapı sisteminin revize edilmesi yönünde bir çalışmanız bulunmakta mıdır? 13. Yapıların, depremi hiçbir hasar almadan atlatarak, deprem öncesindeki durumları gibi kullanılmalarına imkân tanıyan sismik izolasyon teknolojisinin kullanılması ve yaygınlaştırılması hususunda bir çalışmanız var mıdır? Varsa nelerdir? 14. Depremden etkilenen 11 ilimizdeki binaların; bina yaşı tasnifi nedir? (Kaç tanesi 2000 öncesi, kaç tanesi 2000 sonrası inşa edildiği.) Yıkılan, ağır ve orta hasar alan binaların inşa edildiği yıllara göre tasnifleri nedir? Bu ve benzeri bilgilerin geleceğe yönelik önemli veri kaynağı olacağı sabitken, bu veriler araştırmacı ve akademisyenler başta olmak üzere tüm kamuoyu ile neden paylaşılmamaktadır? 15. TOKİ eliyle yapılan kalıcı konut ihale süreçleri neden kamuoyu ile paylaşılmamaktadır? Davet usulü ile yapılan bu ihalelere çağrılan firmalar hangi kriterlere göre seçilmektedir? Temeli atılan konutlar nerelere yapılmaktadır? Kalıcı konut inşaatlarına ilişkin bölge bölge planlamanız nedir? Hangi önceliklendirmeye göre yapılmaktadır? Hangi ilimizde inşaatlar hangi bölgede ne zaman başlayacak? Ne zaman tamamlanacak? 16. Yapılan ihale bedellerine bakıldığında metrekare birim fiyatlarının ortalama 16 bin lira olduğu görülmektedir. 13 Şubat 2023 tarihinde bakanlığınız tarafından resmi gazetede yayınlanan 'Yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkında tebliğde' konutlarda 100 metrekare konut için ortalama birim maliyetin 6.825 TL olması gerektiğini görüyoruz. Öngörülemez hesaplamaları da dikkate alarak bu rakamın biraz daha artabileceğini düşünsek de ihale edilen bedellerle arada uçurum var. Bütün bu maliyetler altında depremzede vatandaşlarımızı bu konutlar için hangi fiyattan borçlandıracaksınız? 17. Başta Hatay, Kahramanmaraş ve Adıyaman için olmak üzere il bazında ve bölgesel yeniden imar, inşa ve kalkınma için neler yapılmaktadır? 18. 11 ilimizi etkileyen deprem sonrası kalıcı konut inşalarının şehircilik anlayışından yoksun sadece konut yapımına ilişkin proje olarak yapılmasından dolayı ciddi kaygılar duymaktayız. Konut alanları ile birlikte ticaret, sanayi ve ulaşım imkânlarının bütünleşik biçimde ele alındığı, arazi ve çevre şartlarına uygun, toplum kültürüne uyumlu, altyapısı güçlü ve sürdürülebilir şehir planlamaları doğrultusunda yapılmakta mıdır? Bu doğrultuda neler yapmaktasınız? 19. Tüm dikkatler nüfusun yoğun olduğu şehir merkezlerine yönelmiş olsa da ilçe ve köylerimizde vatandaşlarımız sağlıksız yapılarda yaşamak zorunda bırakılmıştır. Bugün yaşadığımız depremlerde ulaşılamayan ilçe ve köylerimizde on binlerce konut yıkılmıştır. Ülkemiz genelinde şehirlerimizde olduğu gibi kırsaldaki sağlıksız yapılar için de afet riskine karşı dönüşüm çalışmanız var mıdır? Bu doğrultuda neler yapılmaktadır? 20. Başta İstanbul olmak üzere uzmanların öncelikli olarak uyardığı deprem riski altında bulunan şehirlerimizi depreme dirençli hale getirmek için ne tür çalışmalar yapmaktasınız? 21. Kahramanmaraş merkezli depremler neticesinde yaşadığımız kayıplardan sonra ülke genelinde imar planlarının yeniden gözden geçirilmesi ve uygunluk göstermeyen planların revize edilmesi konusu gündeminizde midir? 22. Afetlere karşı dirençli yapılar oluşturmak, iyi malzeme kullanımı ve güçlü mühendisliğin yanı sıra nitelikli işgücü ile sağlanabilmektedir. Bu çerçevede, AB müktesebatına uyum çalışmalarıyla inşaatlarda görev alan işçiler için getirilen "İşgücünde Mesleki Yeterlilik" sistemi 2012 yılında hayata geçirilmiştir. Pratikte uygulama şansı bulamamış olan bu sistemin oyaygınlaştırılarak uygulamaya alınması konusunda ne tür çalışmalar yapmaktasınız? 23. Yapı malzemelerinin hem üretim hem de uygulama safhalarındaki denetimlerinin ciddi bir şekilde yapılması için ne yapmaktasınız? Bu denetimler için yeterli yetişmiş personele sahip misiniz? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımıza yöneltilen 7/130, 7/1684, 7/1686, 7/1689, 7/2423, 7/3945, 7/4147, 7/6834, 7/9246, 719247, 719333, 7719334, 7/9335 ve 7/9769 Esas sayılı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevabımız ekte sunulmuştur. Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. Bakan -Cevap Metni (1 Sayfa) 71130) öle 3 2) 1689. 242423. HUT 11682y416€ 20 ?lazuk ime 19" 44333 Gıx, 105 7143694 se 19 Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat:Haydar DEMİRER Tel: 410 14 57 71130, 7/1684, 7/1686, 7/1689, 7/2423, 7/3945, 7/4147, 7/6834, 7/9246, 7/9247, 719333, 7/9334, 719335 ve 7/9769 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergelerine İlişkin Cevap Metni "Asrın felaketi" olarak nitelendirilen 7.7 ve 7.6 şiddetindeki söz konusu depremler sonucu bölgenin yeniden inşa ve ihya edilmesine ilişkin çalışmalar; ilgili mevzuatları çerçevesinde Bakanlığımız, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ve Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanlığı işbirliği ile sürdürülmektedir. Bu çerçevede, Bakanlığımızca (Kentsel Dönüşüm Başkanlığı) söz konusu depremlerde hasarın en yoğun olduğu Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya, Gaziantep İllerimiz başta olmak üzere kent merkezlerinde hasarın yoğun şekilde yaşandığı ve ticaret akslarını da ihtiva eden kent merkezleri önceliğindeki alanların inşa ve ihyasına yönelik uygulamalar 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında Rezerv Yapı Alanı olarak belirlenen uygulama alanları statüsünde alandaki taşınmaz sahiplerinin katılımları süratle devam etmektedir. Bu suretle 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerden yoğun şekilde etkilenen kent merkezlerini yeniden inşa etmek, hayatın olağan akışına dönüşünü sağlamak, kent kimliği, yöresel mimarisi, tarihi dokusu ile uyumlu, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, altyapısı ile sağlıklı kentler oluşturulmasını teminen 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm uygulamalarının hayata geçirilmesi hedeflenmiş ve yine bu hedef doğrultusunda, ortaya çıkan bağımsız bölüm ihtiyacının yerinde dönüşüm prensibiyle ivedilikle karşılanması için çalışmalara başlanmıştır. Bakanlığımız koordinasyonunda görevlendirilen teknik ekiplerce 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun kapsamında depremin binalara verdiği hasarı belirlemek üzere hasar tespit çalışmaları yapılmıştır. Bu hasar tespit çalışmaları neticesinde ortaya çıkan veriler incelenerek ve uygulama bütünlüğünü sağlamak amacı ile deprem sonucu çöken veya acil yıkılması gerektiği tespit edilen yapıların yoğunluklu bulunduğu bölgelerde proje alanları belirlenmiştir. Söz konusu proje alanları, çoğunlukla depremde yıkılan yapılar ile 7269 ve 6306 sayılı Kanunlar kapsamında yıkımı kesinleşen yapıların bulunduğu konumlarda bulunmakta olup, bu alanlar, ortaya çıkan acil bağımsız birim ihtiyacının karşılanması ve depremzedeler farklı bir alana taşınmaksızın mevcut yerlerinde bağımsız birim üretiminin ivedilikle sağlanabilmesi amacı ile 6306 sayılı Kanun'un 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca "Rezerv Yapı Alanı" olarak belirlenmiştir. Yukarıda zikredilen amaç ve hedefler doğrultusunda; söz konusu Rezerv Yapı Alanlarında, kaynaklarını etkin ve verimli kullanarak; mikrobölgeleme ve paleosismoloji çalışmaları, alan büyüklüğü, yatay mimari ve proje bütünlüğü göz önüne alınarak en doğru teknikle güvenli bağımsız birim ihtiyacına yönelik çalışmalar düzenli saha ziyaretleri ve haksahiplerinin bilgilendirilmesi suretiyle titizlikle yürütülmektedir. 6 Şubat 2023 tarihli depremler dolayısıyla Genel Hayata Fikililik Kararı alınan 18 İlimizde 7269 sayılı Kanun uyarınca orta ve üzeri hasarlı olarak tespit edilen yapıların maliklerince yerinde yeniden yapımına ilişkin 7452 sayılı Kanun uyarınca Bakanlığımızca konutlar için 1.5 milyon TL, işyerleri için 800 bin TL hibe ve kredi destekleri sağlanmaktadır. Vatandaşlarımızın yaşadıkları mahalle kültürünün korunması, konut üretim maliyetlerinde tasarruf sağlanması, yerel inşaat sektörünün desteklenerek şehirlerimizin ekonomik ve sosyal hayatının canlanması maksatlarıyla hayata geçirilen Yerinde Dönüşüm Projesi kapsamında orta ve üzeri hasarlı yapıların maliklerince hibe ve kredi destekleri ile yerinde yeniden inşasına yönelik işlemler devam etmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Cem Avşar (CHP, Tekirdağ). “Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında gerçekleştirilen çalışmalara ve olası depremlere karşı alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/130, 8 Haziran 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-130-kahramanmaras-merkezli-depremler-sonrasinda-gerceklestirilen-calismalara-ve-olasi-depremle (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7e884eaa-3921-4953-9756-0188aead9e89 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.