# TMO tarafından açıklanan 2024 yılı hububat alım fiyatlarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/13188 - **Veren:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 10 Haziran 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 53 gün sonra, 2 Ağustos 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ccefa38f-3896-496f-a0ff-01900617b60f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-13188-tmo-tarafindan-aciklanan-2024-yili-hububat-alim-fiyatlarina-iliskin > Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 10 Haziran 2024 tarihinde 7/13188 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 53 gün sonra, 2 Ağustos 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü "nün 96 ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. ANIŞ BEŞTAŞ Türkiye'de son yıllarda tarım üretiminin desteklenmemesi nedeniyle ülke ekonomisinin can damarlarından birisi olan tarım adeta yok olmaya yüz tutmuş durumdadır. Mevcut ekonomik kriz, mazot ve gübre fiyatlarındaki artış ve çiftçinin desteklenmemesi gibi faktörler ülkeyi dışa bağımlı hale getirmiş durumdadır. Son olarak buğday alım fiyatları açıklanmış olup yapılan artırımın tarımı adeta bitirme noktasına getirdiği realitesi üretici ve dahi tüketici için kaygı verici olmuştur. Bakanlığınıza bağlı Toprak Mahsulleri Ofisi'nin 2024 hububat alım fiyatlarına göre ekmeklik buğday için ton başına 9 bin 250 TL ödeme yapılacağı duyurulmuştur. Resmi enflasyonun yüzde 75'e çıkmasına rağmen buğday alım fiyatında önceki yıla göre artış yüzde 12 olmuştur. Buğdayda kilogram fiyatının yalnızca | lira artması üreticileri zor duruma sokmuştur. Zira mazotta bir yıldaki artışın yüzde 109, ilaçta yüzde 66 ve gübrede yüzde 56 olduğu bir düzlemde üretici üretemeyecek konuma gelmiştir. Ziraat odası başkanları tarafından yapılan açıklamalarda buğdaydaki maliyetin 10 lirayı aşmış olması karşısında, 9 lira olarak açıklanan fiyatın vahim olduğunun altı çizilmiştir. TMO tarafından açıklanan diğer kalemler ise şu şekilde olmuştur: Arpa fiyatı ton başına 7 bin 250 TL, destekleme primi ise buğday için ton başına 1750 TL ve arpa için 750 TL şeklindedir. Böylece, destekleme primi sonrası fiyatlar ekmeklik buğdayda 11 bin 000 TL, makarnalık buğdayda 11 bin 750 TL ve arpada 8 bin TI.'ye kadar çıkabilecektir. Yani, geçen yıla göre prim hariç şekilde ekmeklik buğdayda yüzde 12,1, makarnalık buğdayda yüzde 1l,l ve arpada yüzde 3,6 artış yapılmıştır. TMO'dan yapılan açıklamada, hububat hasadının mayıs ayı başında lokal olarak Adana ve Şanlıurfa'da başladığı ve izleyen günlerde Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri ile Kıyı Ege'de yoğun şekilde devam ettiği belirtilirken, ülke genelinde hasat oranının yaklaşık yüzde 5 seviyelerinde olduğu bildirilmiştir. Son 10 içerisinde buğday ekim alanlarında yüzde 13,7 azalma görüldüğü kayıtlara yansırken TÜİK verilerine göre de hububatta toplam üretimin geçen yıla göre yüzde 5,4 azalacağı işaret edilmektedir. Bu azalmanın ise buğday üretiminin azalması ile doğru orantılı olduğu ve fiyatlar revize edilmediği müddetçe üretimde azalmanın kaçınılmaz olduğu ifade edilmektedir. Yine TÜİK'e göre, arpa üretiminin yüzde 8,7 oranında azalarak 8,4 milyon ton; çavdar üretiminin yüzde 11,5 oranında azalarak 270 bin ton; yulaf üretiminin yüzde 2,4 oranında azalarak 400 bin ton; mısır üretiminin ise yüzde 5,6 azalarak yaklaşık 8,5 milyon ton olacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda; 1. TMO tarafından açıklanan hububat alım fiyatları hangi esaslara göre belirlenmiştir? 2. TMO yıllık ne kadarlık hububat alımı yapmaktadır? Son 20 yıl baz alındığında alım oranlarına dair veriler istatistiki olarak ne şekildedir? 3. TMO'nun son yıllarda az alım yapma sebebi nedir? 4. TMO'nun son 20 yıllık kar-zarar oranları ne şekildedir? 5. TMO'nun alım için üreticiye verdiği randevulardaki gecikme sebebi nedir? Üreticinin TMO"ya ürün teslimi neredeyse 40-45 gün sonrasına denk gelmekte olup TMO'nun verdiği randevu gününe kadar ürününü sağlıklı koşullarda depolayamayan ve ürün kaybı yaşaması kaçınılmaz olan üreticilerin mağduriyetleri ne şekilde telafi edilmektedir? Telafi edilmeyen bu zararların üretimde azalmayı beraberinde getireceği açık olup bu konuda neden gerekli önlemler alınmamaktadır? 6. Belirlenen buğday artış oranı, mevcut enflasyon oranları ile artan gübre ve mazot fiyatlarının neden aşağısında tutulmuştur? 7. Buğday üreticisinin zarar edeceği aşikar olan fiyat politikasının belirlenme gerekçesi nedir? 8. Belirlenen alım fiyatları revize edilecek midir? 9. Şayet alım fiyatları revize edilmezse üretimdeki düşüş ne şekilde telafi edilecektir? 10. Üretimde azalmanın çiftçinin gelirden, tüketicinin gıdadan yoksun kalması demek olduğu aşikar iken neden çiftçiyi destekleyici önlemler alınmamaktadır? 11. Son bir yıl içerisinde iç tüketime yetmeyen hububat için dış alım gerçekleşmiş midir? Dışardan hangi ürünler için ne kadarlık alımlar gerçekleşmiştir? 12. Dış alım için ayrılan bütçenin çiftçiye destek olarak aktarılması neden değerlendirilmemekte ve üretici desteklenmemektedir? 13. Son bir yıl içinde dışarıya hububat ihracı gerçeklemiş midir? Kaç yıldır hububat ihracı yapılmamaktadır? 14. Kaç yıldır hububat ithalatı yapılmaktadır? 15. Tarımsal ürünlerde ithalat yapılan ülkelerden gümrük vergisi alınmakta mıdır? Gümrük vergisi oranı ne kadardır? Gümrük vergisi alınmayan ülkeler hangileridir? 16. Tarımsal ürünlerde ithalatı destekleyen politikalarınız neticesinde tarımsal üretim ne kadar zarar etmiştir? 17. Bakanlığınızın 2023 yılı için çiftçiye verdiği destek ne kadardır? Sulama, tohum, gübre gibi üretimi destekleyici hususlar için bütçeden ne kadar harcanmıştır? Tarımsal destek için ayrılan bütçe yeterli olmuş mudur? Bu konuda ek bir çalışma yapılması gündeminizde midir? 18. Türkiye'de tarım ve hayvancılığın ilerlemesine dönük önlemler alınacak mıdır? 19. Çifiçilikle ve hayvancılıkla uğraşan yurttaşların ekonomik sorunlarının giderilmesine dönük önlemler alınacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır. TMO alım fiyatları, tüm parametreler dikkate alınarak belirlenen bir eşik fiyattır. Açıklanan ürün alım fiyatları, üretimin sürdürülebilirliği ve tüketiciye yansıması dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir. TMO alım fiyatları 06 Haziran 2024 tarihinde makarnalık buğday için 10.000 TL/ton, ekmeklik buğday için 9.250 TL/ton, arpa için ise 7.250 TL#on olarak açıklanmıştır. Ayrıca TMO'ya veya özel sektöre yapılan satışlarda üreticilere ton başına; buğdayda 1.750 TL, arpada 750 TL fark ödemesi ve ilave mazot, gübre ve tohum desteği verilmektedir. TMO, kurulduğu 1938 yılından bugüne kadar belirlemiş olduğu politikalarla gerek üretimin teşvik edilmesi, gerekse iştigal alanına giren ürünlerle ilgili belirlemiş olduğu alım fiyatları ile sürekli üreticinin yanında olmuş, kendisine arz edilen ürünün tamamını satın almıştır. 2023 hasat döneminde TMO, 13 milyon tonun üzerinde alım gerçekleştirmiştir. TMO'nun randevu sisteminde 2024 döneminde teknolojik yenilikler yapılmış, sistem yeni baştan tasarlanmış ve daha kullanıcı dostu bir ara yüzle devreye alınmıştır. Üreticilerimiz Obu kapsamda randevularını internet o üzerinden WWw.tmo.gov.tr, randevu.tmo.gov.tr web adreslerinden veya TMO işyerlerinden alabilmektedir. Tarımsal destekleme ödemeleri için 2023 yılında Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 54 milyar TL bütçe tahsis edilmiş olup Ek Bütçe Kanunu ile birlikte yılsonunda bütçe 63,4 milyar TL'ye çıkmıştır. 2023 yılı itibarıyla üreticilere verilen tarımsal destekler; "e Bitkisel üretimin desteklenmesi, " Hayvansal üretimin desteklenmesi, Kırsal kalkınmanın desteklenmesi, Su ürünleri üretiminin desteklenmesi, e Tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesi olarak 5 ana başlık altında toplanmıştır. Bakanlığımızca yurt içi ve yurt dışı piyasalardaki fiyat değişimleri, stok yönetimi ve hasat durumu yakından takip edilmekte ve üreticilerimizi koruyacak her türlü tedbir gerek görüldüğü zaman ivedilikle alınmaktadır. Bu kapsamda ülkemizin devreden hububat stoklarından dolayı ve bu sezon gerçekleşecek hububat hasadıyla birlikte oluşacak stokların en iyi şekilde değerlendirilmesi amacıyla bir takım dış ticaret tedbirleri alınmıştır. Öncelikle üreticilerimizi korumak amacıyla hububat ithalatı yasaklanmıştır. Üreticilerimizin hasat döneminde arz fazlalığından kaynaklı fiyat düşüşlerinden etkilenmemesi için Dahilde İşleme Rejimi (DİR) dahil buğday ithalatı 15 Ekim 2024'e kadar durdurulmuştur. Eylül 2018'den bu yana yasak olan yurt içinden temin edilecek buğdayla un ihracatı serbest bırakılmıştır. e Buğday ve arpanın hammadde olarak ihracatı da serbest bırakılmıştır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir. Bakanlığımızca "2024-2028 Hayvancılık Yol Haritası" açıklanmıştır. Buna göre sözleşmeli üretimin yaygınlaştırılması, buzağı desteklerinin artarak devam etmesi, küçük aile işletmelerinin desteklenerek optimum işletme ölçeği büyüklüğüne ulaştırılması, işletmelerin kayıt altına alınması, kayıt sistemlerinin güvenilirliğinin ve etkinliğinin artırılması, meraların ıslah çalışmalarının hızlandırılması ve daha etkin şekilde kullanılmasının sağlanması, hastalıktan ari işletmelerin teşvik edilerek sayılarının artırılması, yeni destekleme modeliyle kırsalda kadınlara ve gençlere ilave destek verilmesi, tüketicilerin sağlıklı et tüketimi konusunda bilgilendirilmesi ve bütün bunlarla sürdürülebilir hayvancılık için; tarımsal üretim, tarımsal sanayi, çevre ve insan sağlığı açısından bütünsel bir yaklaşım oluşturulacaktır. Hayvancılıkta sürdürülebilir bir gelişmenin sağlanması, hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak üreticinin ve tüketicinin korunması ile tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almakta olup hayvancılık destekleri, hibeler ve düşük faizli kredi uygulamaları bu doğrultuda oluşturulmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “TMO tarafından açıklanan 2024 yılı hububat alım fiyatlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/13188, 10 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-13188-tmo-tarafindan-aciklanan-2024-yili-hububat-alim-fiyatlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ccefa38f-3896-496f-a0ff-01900617b60f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.