# Diyarbakır ili Eğil ilçesinde bulunan kanyonda faaliyet gösteren kum ocağının çevresel etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/14312 - **Veren:** Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Cumhurbaşkanı Yardımcılığı (Cevdet Yılmaz) - **Veriliş tarihi:** 18 Temmuz 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 33 gün sonra, 20 Ağustos 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/daebf4f5-85d9-492b-a1bc-0190c9c70762 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14312-diyarbakir-ili-egil-ilcesinde-bulunan-kanyonda-faaliyet-gosteren-kum-ocaginin-cevresel-etk > Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti), 18 Temmuz 2024 tarihinde 7/14312 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 33 gün sonra, 20 Ağustos 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet YILMAZ tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. o AKÇANCUPOLO yal akın Milletvekili Ekonomik kalkınmasını inşaat projeleri üzerine kuran bir ülkenin pek tabi yaşayacağı zincirleme sorun alanının başını ekoloji çekecektir. İnşaat ve altyapı malzemesi olarak kullanılan kuma olan talebin hızla artması; kum ocaklarının sebep olduğu habitat tahribatı, biyolojik çeşitlilik kaybı, toprak erozyonu-tortu akışı nedeniyle su kaynaklarının kirlenmesi, nehir yatakları-kıyı alanları ekosistemlerinin istikrarsızlaşması, sel riskinin artması ve doğal sülakışının değişmesi gibi çevresel sorunların da hızla artmasına sebep olmaktadır. Kuma olan talebin hızla artmasının başkaca riskleri ise; kum ocaklarının talep baskısıyla yükselen kâr iştahı, çevresel etki ve ruhsat proseslerinde defacto esnemeler, hükümetlerin ekoloji-ekonomi ikileminde çevrenin hiç tereddütsüz gözden çıkarılması ve kum ocaklarının sebep olduğu girdaplarda yaşanan can kayıpları olarak sıralanmaktadır. Nitekim hemen her yaz serinlemek için Dicle Nehri'ne giren sayısız çocuk ve genç; bu.kum ocaklarının yarattığı • ", o görünmez girdaplara kapılarak yaşamlarını yitirmektedir. 25 Nisan 2024 tarihinde kum ocakları nedeniyle yaşanan can kayıpları ve adli süreçlere ilişkin Adalet Bakanı Yılmaz Tunç'a verdiğim soru önergesine cevap dahi verilmeyerek sadece ekonomik büyüme politikalarında değil aynı zamanda yargı politikalarında da çevre ve insanın dikkate alınmadığını göstermektedir. Çarpıcı (o doğal (o güzelliğiyle (doğa sporları Oturizmi opotansiyeli (o taşıyan Diyarbakır'ın Eğil ilçesi Yatır Köyünde (Şawelya) bulunan kanyon, kaçak kum ocaklarının hedefi olmuş durumdadır. Şawelya'dan geçen Dicle Nehritni kirleten, ağaç kıyımı yapan kum ocaklarının sebep olduğu doğa talanının derhal durdurulmasını talep eden yurttaşlar; piknik yaptıkları alanlarda gün içinde baraj kapaklarının açılmasıyla hızla yükselen su seviyesi ilgili de acil endişelerini aktarmışlardır. Üst üste sıcaklık rekorlarının kırıldığı bölgede yurttaşların serinlemek için gittikleri nehir, kanyon, göl keriarlarının maden şirketlerine satılması, yetkililerin ise sadece "suya girilmemesi" çağrısı yapmaları; ekoloji-ekonomi aksında insanla beraber doğanın yok sayıldığının adeta kanıtı niteliğindedir. Bu bağlamda: 1. Diyarbakırda kum ocaklarından zarar gören alanların rehabilitasyonu ve restorasyonu için herhangi bir hükümet girişimi veya tahsis edilmiş fon var mı? Eğer öyleyse, bu girişimlerin spesifik hedefleri ve zaman çizelgeleri nelerdir? 2. İnşaat projelerinde doğal kuma alternatif malzemelerin bulunması ve teşvik edilmesi, böylece hem Diyarbakır'da hem Türkiye genelinde kum ocakları üzerindeki baskının azaltılması için ne gibi araştırma ve geliştirme çalışmaları yapılıyor? Bunu nasıl teşvik ediyor ve alternatiflere geçişi nasıl destekliyor? 3. Hükümetin, inşaat projeleri aracılığıyla ekonomik kalkınmayı, Diyarbakır'daki doğal kaynakların ve ekosistemlerin korunmasıyla dengelemeye yönelik uzun vadeli bir stratejisi var mı? Bu stratejide hangi temel unsurlar yer alıyor? 4. Diyarbakır'daki ve Türkiye genelindeki kum ocaklarının yakınında yaşayan topluluklar üzerindeki potansiyel sağlık etkilerine ilişkin hükümetin herhangi bir araştırması var mıdır? Eğer varsa, bulgular nelerdi ve herhangi bir sağlık riskine karşı ne gibi önlemler alınıyor? ## Bakanlığın cevabı İlgi -: 31.07.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1467248 sayılı yazınız. Anayasanın 98 inci maddesi uyarınca Başkanlığınızca tarafıma gönderilen yazılı soru önergelerinden, Cumhurbaşkanlığı Merkez Teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına Bağlı Kurum ve Kuruluşların görev alanına giren konulara ilişkin önergeler cevaplandırılmaktadır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca bakanlıkların görev ve yetki alanına giren önergeler bakanlıklar tarafından cevaplandırılmaktadır. Bu itibarla, Diyarbakır Milletvekili Sayın Ceylan AKÇA CUPOLO tarafından verilen 714312 esas numaralı yazılı soru önergesinde bahsi geçen hususlar e Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği'Bakanlığının görev ve yetki alanına girmektedir. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Cevdet YILMAZ Cumhurbaşkanı Yardımcısı İnternet Adresi: www.tccb.gov.tr Telefon No:(312) 525 43 82 Cevdet YILMAZ Cumhurbaşkanı Yardımcısı --- **Kaynak gösterme:** Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır ili Eğil ilçesinde bulunan kanyonda faaliyet gösteren kum ocağının çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/14312, 18 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14312-diyarbakir-ili-egil-ilcesinde-bulunan-kanyonda-faaliyet-gosteren-kum-ocaginin-cevresel-etk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/daebf4f5-85d9-492b-a1bc-0190c9c70762 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.