# Muğla ilinde geçici koruma altındaki yabancı uyruklu kişilerin ticari faaliyetlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/14448 - **Veren:** Süreyya Öneş Derici (CHP, Muğla) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 24 Temmuz 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 48 gün sonra, 10 Eylül 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/296e97a3-019d-416a-b951-0190e8b3c683 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14448-mugla-ilinde-gecici-koruma-altindaki-yabanci-uyruklu-kisilerin-ticari-faaliyetlerine-ilisk > Süreyya Öneş Derici (CHP), 24 Temmuz 2024 tarihinde 7/14448 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 48 gün sonra, 10 Eylül 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki soruların Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat tarafından yazılı olarak cevaplandırılması konusunda gereğini arz ederim. 23.07.2024. Saygılarımla. Sy Süreyya ÖNEŞ DERİCİ Muğla Milletvekili Son 13 yıl içerisinde ülkemize giriş yapan, yabancı uyruklu kişiler arasında göçmen statüsündeki şahıslar ve geçici koruma altındaki sığınmacılar yer almaktadır. Bu şahısların özellikle de kıyı şeridimize yerleştikleri gözlemlenmektedir. Milli gelirimize katkı sağlayan önemli bir turizm kenti olan ve geçiş güzergâhı olması sebebiyle kaçak göçle mücadele eden Muğla ili için de yasal veya yasal olmayan yollarla ilimizde bulunan yabancı uyruklu şahısların sayısı ve ticari faaliyetlerine ilişkin bilgilerin şeffaf olması, vatandaşlarımızın doğru bilgilenmesi büyük önem arz etmektedir. Bu çerçevede günümüz itibarıyla; IU Muğla'da yaşayan geçici koruma altındaki sığınmacı statüsündeki Suriyeliler ve İran, Afganistan, Arap ülkelerinden gelen yabancı uyruklu şahısların ticari faaliyet içinde bulunanların (işletme sahibi) sayısı kaçtır? 2) Muğla'da yaşayan geçici koruma altındaki sığınmacı statüsündeki Suriyeliler ve İran, Afganistan, Arap ülkelerinden gelen yabancı uyruklu şahıslar arasında ticari faaliyetlerde bulunan kişilere ilişkin ticari denetlemeler nasıl ve hangi aralıklarda yapılmaktadır? 3) Muğla'da yaşayan geçici koruma altındaki sığınmacı statüsündeki Suriyeliler ve İran, Afganistan, Arap ülkelerinden gelen yabancı uyruklu şahısların ticari işletmeleri, şirketleri hangi alanlarda faaliyet göstermektedir? Muğla'daki ilçelere göre bu alanların dağılım oranları nedir? TU YUZ 4) Muğla'da yaşayan geçici koruma altındaki sığınmacı statüsündeki Suriyeliler ve İran, 5) 6) 8) 9) Afganistan, Arap ülkelerinden gelen yabancı uyruklu şahıslara ait ticari işletmelerde hangi uyruktan işçiler, hangi ilçede, hangi oranda istihdam edilmektedir? Son 3 yılda çalışma izni iptal edilen, Muğla'da yaşayan geçici koruma altındaki sığınmacı statüsündeki Suriyeliler ve İran, Afganistan, Arap ülkelerinden gelen yabancı uyruklu şahısların sayısı kaçtır, hangi sebeplerle çalışma izinleri iptal edilmiştir? Çalışma izni olmayan ve kayıt dışı olarak çalıştığı tespit edilen yabancı uyruklu şahısların sayısı nedir ve bu kişilere yönelik uygulanan cezai yaptırımlar nelerdir? Muğla ilçelerine göre dağılımları nasıldır? Muğla'da yaşayan geçici koruma altındaki sığınmacı statüsündeki Suriyeliler ve İran, Afganistan, Arap ülkelerinden gelen yabancı uyruklu şahısların istihdam edildikleri iş yerlerindeki sağlık güvenceleri bulunmakta mıdır? Hangi haklardan faydalanmaktadırlar? Muğla'da yaşayan geçici koruma altındaki sığınmacı statüsündeki Suriyeliler ve İran, Afganistan, Arap ülkelerinden gelen yabancı uyruklu şahısların çalışma şartları ve işyerlerindeki çalışma koşulları düzenli olarak denetlenmekte midir? Bu denetimlerin sonuçlarına göre, iş sağlığı ve güvenliği ihlalleri tespit edilen işyerlerinin sayısı ve uygulanan cezai işlemler nelerdir? Muğla'da yaşayan geçici koruma altındaki sığınmacı statüsündeki Suriyeliler ve İran, Afganistan, Arap ülkelerinden gelen yabancı uyruklu şahıslar tarafından kurulan işletmelerin yerli istihdam üzerindeki etkileri nasıl değerlendirilmektedir? Bu işletmelerin yerli halkın iş bulma olanaklarına olumlu veya olumsuz etkilerine dair yapılmış herhangi bir araştırma veya değerlendirme var mıdır? Varsa sonucu nedir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (O: 31.07.2024 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1467248 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Muğla Milletvekili Sayın Süreyya ÖNEŞ DERİCİ tarafından verilen 7/14447 ve 7/14448 sayılı yazılı soru önergelerinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. (va Belet Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (1 sayfa) 9.km,No:151,Çankaya/ ANKARA Soru Önergesi Şubesi iyi b ni , Faks No: (0312) 449 1341 ra via İntermet Adresi: www.ticaret.gov.ir Telefon No: (0312) 449 1342 TİCARET BAKANLIĞI Muğla Milletvekili Sayın Süreyya ÖNEŞ DERİCİ"ye Ait 7/14447 ve 7/14448 Sayılı Yazılı Soru Önergelerine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir. 1. 9) Ticaret siciline tescil edilecek olgular 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Ticaret Sicili Yönetmeliğinde gösterilmiştir. Bu kapsamda, anılan Kanun ve Yönetmelikte tek pay sahipli anonim şirketler hariç olmak üzere anonim şirketlerde pay devrinin tescil ve ilanı hususunda herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden bu şirketlere ilişkin pay geçişleri ticaret sicili nezdinde kayıt altına alınmamakta olup, pay devri sonucu oluşan yeni ortakların tespiti mümkün bulunmamaktadır. Bu çerçevede, MERSİS üzerinden yapılan sorgulama neticesinde 13.08.2024 tarihinde Türkiye genelinde, ortaklarının tamamı yabancı uyruklu olan aktif limited şirket ve tek pay sahibi yabancı uyruklu olan aktif anonim şirketlerin toplam sayısı, aktif toplam şirket sayısının yaklaşık olarak 965'ini, yabancı gerçek kişilere ait ticari işletme sayısı, aktif toplam gerçek kişilere ait ticari işletme sayısının yaklaşık 90'ini oluşturmaktadır. Muğla İli bazında ise aynı tarih itibarıyla ortaklarının tamamı yabancı uyruklu olan aktif limited şirket ve tek pay sahibi yabancı uyruklu olan aktif anonim şirketlerin toplam sayısı, aktif toplam şirket sayısının yaklaşık olarak 963,5'ini, yabancı gerçek kişilere ait ticari işletme sayısı, aktif toplam gerçek kişilere ait ticari işletme sayısının yaklaşık 960,5*ini oluşturmaktadır. Öte yandan, MERSİS'te ticaret sicilinde tescil edilen ticaret şirketleri ile ticari işletmelere ilişkin bilgiler yer almakta olup, sistemde sektörel (faaliyet alanlarına göre) veriler ile çalışanlara ilişkin bilgiler bulunmamaktadır. Kuruluş aşamasında kullanıcılar tarafından seçimi yapılan ancak mevzuat uyarınca tescil edilecek olgular arasında yer almayan NACE kodu bilgisi, 22.02.2023 tarihi itibarıyla Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan elektronik ortamda temin edilmek suretiyle MERSİS?e işlenmektedir. Bu itibarla, sorguya esas teşkil eden NACE kodu verisinin kaynağı vergi dairelerinde kayıtlı olan NACE kodu bilgisidir. Buna göre, 13.08.2024 tarihinde Türkiye genelinde, ortaklarının tamamı yabancı uyruklu olan aktif limited şirket ve tek pay sahibi yabancı uyruklu olan aktif anonim şirket toplamı bakımından sektörleri gösterir ilk beş NACE kodu 46.90.04, 68.31.01, 41.20.02, 70.22.02 ve 79.11.01 şeklinde sıralanmaktadır. Yabancı gerçek kişilere ait ticari işletmeler bakımından sektörleri gösterir ilk beş NACE kodu ise 46.90.04, 47.91.14, 41.20.02, 46.42.05 ve 47.11.01 şeklinde sıralanmaktadır. Muğla ilinde ise ortaklarının tamamı yabancı uyruklu olan aktif limited şirket ve tek pay sahibi yabancı uyruklu olan aktif anonim şirket toplamı bakımından sektörleri gösterir ilk beş NACE kodu 68.31.01, 41.20.02, 56.10.08, 55.10.02 ve 46.73.11 şeklinde sıralanmaktadır. Muğla ilinde yabancı gerçek kişilere ait ticari işletmeler bakımından sektörleri gösterir ilk beş NACE kodu ise 56.10.08, 41.20.02, 68.31.01, 46.73.10 ve 46.73.11 şeklinde sıralanmaktadır. İl bazında bakıldığında 13.08.2024 tarihinde Türkiye genelinde, ortaklarının tamamı yabancı uyruklu olan aktif limited şirket ve tek pay sahibi yabancı uyruklu olan aktif anonim şirket toplamının en çok olduğu ilk beş ilin İstanbul, Antalya, Mersin, Gaziantep ve Ankara olduğu görülmektedir. Yabancı gerçek kişilere ait ticari işletmelerin en çok olduğu ilk beş ilin ise İstanbul, Kocaeli, Gaziantep, Antalya ve İzmir olduğu görülmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Süreyya Öneş Derici (CHP, Muğla). “Muğla ilinde geçici koruma altındaki yabancı uyruklu kişilerin ticari faaliyetlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/14448, 24 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14448-mugla-ilinde-gecici-koruma-altindaki-yabanci-uyruklu-kisilerin-ticari-faaliyetlerine-ilisk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/296e97a3-019d-416a-b951-0190e8b3c683 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.