# 2018-2024 yılları arasında tespit edilen kuduz vakalarına ve köpek saldırılarına yönelik alınacak tedbirlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/14560 - **Veren:** Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 27 Temmuz 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 58 gün sonra, 23 Eylül 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9f9504cb-cd56-43dc-81b7-0190fd726e99 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14560-2018-2024-yillari-arasinda-tespit-edilen-kuduz-vakalarina-ve-kopek-saldirilarina-yonelik-a > Nimet Özdemir (İYİ Parti), 27 Temmuz 2024 tarihinde 7/14560 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 58 gün sonra, 23 Eylül 2024). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Nnet ÖZDEMİR Istanbul Milletvekili Türkiye; Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'ne (WOAH- World Organization For Animal Health) 1928 yılında katılmıştır. Örgüt tarafından, 2014 yılından itibaren sokak hayvan nüfusunun yoğunlaştığı Türkiye'nin de dâhil olduğu Avrupa ve Balkan ülkeleri ile Orta Asya ülkelerinde hayvan nüfusunun kontrol altına alınması ve kuduzun önlenmesi konularında ciddi çalışmalar yürütülmüştür. Bu kapsamda; katılım sağlayan ülkelere kısırlaştırma, sahiplendirme, kayıt altına alma, kuduzu önleme konularında ortak hedefler ve aksiyon planları belirlenmektedir. Türkiye bu toplantılarda, son olarak 2018 yılında Bakan Yardımcısı düzeyinde temsil edilmiş, popülasyon ve zoonoz hastalıklara ilişkin bir rapor da sunulmuştur. Buna göre; 2013 yılında 779.963 olan sokak köpeği sayısının 2017 yılında 614.383'e düştüğü belirtilmektedir. Kuduz nedeniyle hayatını kaybeden insan sayısı da 2013 yılında 1, 2014 yılında 4, 2015 yılın da 2,2016'da3, 2017 yılında 1 olduğu, bu kuduz ölümlerinin bir kısmının köpek, bir kısmının yabani hayvan kaynaklı olduğu raporda yer almaktadır. Buradan hareketle; I- Türkiye'de 2018-2024 yılları arasında kaç kuduz vakası tespit edilmiştir? Bunların kaçı ölümle sonuçlanmıştır? Köpek kaynaklı vakaların sayısı nedir? Köpekler dışında hangi yabani hayvanlardan kuduz vakası bulaşmıştır? 2- Köpekler dışında insanlara yönelik yabani hayvan saldırılarının sayısına ilişkin Bakanlık tarafından herhangi bir veri tutulmakta mıdır? Tutuluyor ise saldırıların nitelikleri ve sonuçları nelerdir? Köpekler dışındaki saldırılarda zoonoz hastalık bulaşan vaka sayısı nedir? Bunların kaçı ölümle sonuçlanmıştır? 3- Köpek saldırısına bağlı zoonoz hastalıklar konusunda Bakanlık hangi önlemleri almaktadır? Konuyla ilgili yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır? lUS6O0 4- Dünya Sağlık Örgütü'ne verilen raporlarda 2013-2017 döneminde köpek popülasyonunda önemli düşüş kaydedildiği görülmektedir. Bugün sayının milyonlarla ifade edilen rakamlara ulaşmasındaki temel etken nedir? Bu süreç içerisindeki artışlar konusunda Bakanlıkça hangi önlemler alınmıştır? Önlem alınmış ise popülasyon neden artmıştır? 5- Türkiye, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü ilişkilerinin bugünkü durumu nedir? 2018 ve sonrasında toplantılara iştirak edilmiş midir? Sahipsiz hayvanlar konusunda OTE ile yürütülen herhangi bir proje bulunmakta mıdır? Sorunun çözümünde kullanılmak üzere Örgüt tarafından herhangi bir hibe/kredi başlığında kaynak sağlanmış mıdır? Sağlanmış ise bu kaynaklar nasıl kullanılmıştır? Bakanlık tarafından kullanılan kaynaklar ne kadardır? Yerel yönetimlere tahsis edilen kaynak miktarı ne kadardır? 6- Dünya Havyan Sağlığı Örgütü dışında Avrupa Birliği veya bir başka örgüt tarafından sahipsiz hayvanların rehabilitasyonunda kullanılmak üzere sağlanmış olan herhangi bir yardım/hibe bulunmakta mıdır? Var ise söz konusu kaynaklar nasıl kullanılmıştır? ## Bakanlığın cevabı Hayvanlara verilen değer kapsamında onların refahını gözeten ilk yasal düzenleme olan 5199 sayılı "Hayvanları Koruma Kanunu" 2004 yılında kabul edilmiştir. Yaşanan ve gelişen süreç içerisinde 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda değişiklik öngören 7527 sayılı "Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 02.08.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun değişikliği ile; e İnsan, hayvan ve çevre sağlığının bütüncül olarak gözetilmesi amaçlanmıştır. e Sahipli ve sahipsiz hayvan tanımları netleştirilmiş, sahipsiz köpeklerin belediyelerce hayvan bakımevlerine alınarak rehabilite edilmesi ve sahiplendirilmesi öngörülmüştür. Amaç; başıboş hayvanların hayvan bakımevlerine alınması ve rehabilite edilerek sahiplendirilmesi ile hem hayvanlara daha iyi yaşam şartlarının sağlanması; hem de başıboş köpeklerin sokaklarda kontrolsüz üremesi ve insan-hayvan çatışmasının engellenmesidir. e Sahipli ve sahipsiz tüm hayvanların kayıt altına alınmasına yönelik hükümlere yer verilmiştir. Böylece tüm hayvanların takibi sağlanarak sahipli hayvanların sokağa terk edilmelerinin önüne geçilmesi amaçlanmış ve bu maksatla hayvanını sokağa terk edenlere uygulanacak idari yaptırım hayvan başına 60.000 TL."ye yükseltilmiştir. e Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan hayvan bakımevlerine götürülecektir. Bakanlığımız veri sistemine kaydedilen ve rehabilite edilen bu köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılacaktır. e Kanun değişikliğinde, köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen, bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı bulunanlara Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Ülkemizin 2003 yılında kabul etüği Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi kapsamında belirtilen sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınması işlemleri için yerel yönetimler yetkilendirilmiştir. Bu düzenlemeler ile insan, hayvan ve çevre sağlığının korunması amaçlanmıştır. e Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler 31.12.2028 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirmekle yükümlü kılınmıştır. e Yerel yönetimlerin hayvan bakımevleri kurmak da dahil sahipsiz hayvanlara ilişkin iş ve işlemlerini yürütmelerinde gerekli kaynağı ayırmaları ve bu kaynağı belirtilen amaçla kullanmaları için hükümler yer almıştır. Bakanlığımızca yayımlanan 2013/8 ve 2013/16 sayılı "Geçici Hayvan Bakımevi Yapımı İle İlgili Ödenek Tahsisi Hakkında" Genelgeler kapsamında hayvan bakımevi yapımı için 63 ilde 118 yerel yönetime mali destek sağlanmıştır. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 19'uncu maddesi ve Bakanlığımızca yayımlanan 2017/3 sayılı "Sokak Hayvanlarının Kısırlaştırılması ile İlgili Ödenek Tahsisi" Genelgesi kapsamında sahipsiz hayvanları kısırlaştırarak mikroçip, kulak küpesi numarası ve fotoğrafı ile Bakanlığımız veri tabanına (HAYBİS) kaydeden yerel yönetimlere 2023 yılında 28.952.100 TL mali destek sağlanmıştır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı 2024 yılında sahipsiz hayvanların kısırlaştırılmasının desteklenmesi maksadıyla 45 milyon TL ödenek ayrılmıştır. Bakanlığımızca 2018-2024 yıllarında Dünya Hayvan Sağlığı Örgütüne (WOAH) bildirimi yapılan kuduz vakası toplam 1.726 adettir. Kuduz hastalığı ile mücadele, "Kuduz Hastalığından Korunma ve Kuduz Hastalığı ile Mücadele Yönetmeliği" çerçevesinde yürütülmekte olup bu yönetmelik; evcil, sahipsiz ve yabani hayvanlarda kuduz hastalığından korunma amaçlı alınacak önlemler ve koruyucu uygulamaları, kuduz hastalığının teşhisi, bildirimi ve takibini, hastalık çıkan yerlerde alınacak önlemleri, temizlik ve dezenfeksiyon uygulamalarını, hastalığın teşhisinden sorumlu laboratuvarlar ile referans laboratuvarının görevlerini, aşılama ve aşılı hayvanların tanımlanması için hükümleri kapsar. Bakanlığımızca kuduz hastalığı ile mücadele amacıyla her yıl hazırlanan "Hayvan Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Programı" çerçevesinde kedi ve köpekler için ülkesel aşılama programı uygulanmaktadır. Söz konusu program kapsamında her yıl Mart ve Nisan aylarında sahipli kedi ve köpekler il/ilçe müdürlüklerinde aşılanmaktadır. Ayrıca yıl boyu il/ilçe müdürlüklerine başvurulması halinde de aşılama yapılabilmektedir. Ülkemizde aşı stoklarının temini konusunda sorun bulunmamakta olup tüm hayvan hastalıklarına karşı korumada kullanılan aşılar, sahadan gelen taleplere göre ilgili üretim yerlerinden temin edilmektedir. İhtiyaç duyulan kedi-köpek aşıları Bakanlığımızca denetlenen yurtdışındaki üretim yerlerinden talep edilen miktarda ithalat yapılmaktadır. Ülkemizde kuduz, sokak köpeklerine yaban hayatında yaşayan tilkilerden bulaşmaktadır. Bu nedenle yaban hayatında kuduz hastalığının kontrol edilebilmesi amacıyla tilkilere yönelik aşılı yem kullanılmakta ve havadan aşılama çalışması yapılmaktadır. WOAH hayvan sağlığı, refahı ve hayvan ve hayvansal ürün ticareti konularında standartlar belirleyerek kodlar yayınlamakla görevli olup üye ülkeler de bu kodları kullanarak kendi mevzuat sistemlerini, hayvan hastalıklarıyla mücadele programlarını belirlemektedir. Bakanlığımız hayvan sağlığı, refahı, hayvanların kayıt altına alınması ve ticareti ile ilgili yönetmeliklerini hem WOAH kodlarına hem de Avrupa Birliği Mevzuatına uygun olarak düzenlemektedir. WOAH üye ülkelere sadece teknik destek sağlamakta, kredi/hibe vermemektedir. Gerekli görülen konularda teknik destek, uzman ziyareti ya da ülkemizde seminer/konferans/eğitim talebinde bulunulmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul). “2018-2024 yılları arasında tespit edilen kuduz vakalarına ve köpek saldırılarına yönelik alınacak tedbirlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/14560, 27 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14560-2018-2024-yillari-arasinda-tespit-edilen-kuduz-vakalarina-ve-kopek-saldirilarina-yonelik-a (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9f9504cb-cd56-43dc-81b7-0190fd726e99 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.