# Demiryolu taşımacılığının ulaştırma türleri içindeki payının artırılmasına ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/14570
- **Veren:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir)
- **Muhatap:** Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Abdulkadir Uraloğlu)
- **Veriliş tarihi:** 29 Temmuz 2024
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 105 gün sonra, 11 Kasım 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6012b389-1362-43e9-b7db-0190fd5d9cf6
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14570-demiryolu-tasimaciliginin-ulastirma-turleri-icindeki-payinin-artirilmasina-iliskin

> Rahmi Aşkın Türeli (CHP), 29 Temmuz 2024 tarihinde 7/14570 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 105 gün sonra, 11 Kasım 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Sayın Abdulkadir Uraloğlu tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

WEE

Rahmi Aşkın TÜRELİ izmir Milletvekili

8/13220 sayılı yazılı soru önergeme süresi içinde cevap verilmediği için önergemi yeniliyorum. i

AKP iktidarları döneminde hazırlanan tüm Kalkınma Planlarında ve Yıllık Programlarda demiryolu taşımacılığının ulaştırma türleri içindeki payının artırılması temel hedef olarak belirlenmesine rağmen bu alanda bir gelişme kaydedilememiştir. Nitekim karasal yük taşımacılığında demiryolunun payı 2006 yılında yüzde 5,1 olan seviyesinden 2022 yılında yüzde 4,77"'ye gerilemiştir. Bununla birlikte, On Birinci Kalkınma Planında karasal yük taşımacılığında demiryolunun payının 2023 yılı için yüzde 10 olarak planlanmış olması bu alandaki başarısızlığın somut bir tescilidir.

Bu bilgiler ışığında;

1. Demiryolu taşımacılığının ulaştırma türleri içindeki payında geçtiğimiz 16 yılda herhangi bir gelişme gözlenmemesinin sebepleri nelerdir?

2. Demiryolu taşımacılığında kalkınma planlarında ve yıllık programlarda yapılması öngörülen hangi yatırımların gerçekleştirilememesi bu sonuca yol açmıştır?

3. Türkiye'de artan ulaşım talebine uygun olarak demiryolu ve denizyolu fiziki altyapısının yeterince geliştirilememesi ve yük taşımalarının ağırlıklı olarak karayolu ağına yüklenmesinin bu sonucun alınmasında etkisi olmuş mudur?

4. 2006 yılından bu yana olan gelişmeler dikkate alındığında On İkinci Kalkınma Planında karasal yük taşımacılığında demiryolu taşımacılığının payının 2028 yılında yüzde 9,0 seviyesinde gerçekleşmesi hedefini gerçekçi buluyor musunuz?

5. Geçtiğimiz günlerde çıkarılan ve önümüzdeki 3 yıl boyunca geçerli olacağı ifade edilen Tasarruf ve Verimlilik Paketi'nin bu hedefe ulaşılmasını olumsuz yönde etkileyeceği konusundaki düşünceniz nedir?

## Bakanlığın cevabı

12. Kalkınma Planı kapsamındaki demiryolu sektör hedeflerimiz ile gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizdeki mevcut demiryolu ağı geliştirilerek karasal taşımacılık içindeki demiryolu payının artırılması amaçlanmış ve son 22 yılda Bakanlığımızca demiryollarına yaklaşık 58,2 Milyar Dolar yatırım yapılmıştır. Ayrıca Bakanlığımız; demiryolu sektöründe ulusal emniyet makamı ve düzenleyici otorite olarak yayımlanan ikincil mevzuat ile AB Müktesebatına uyum sürecinde çalışmalarını sürdürmektedir.

Bakanlığımızın stratejik hedefi olan; limanlara ve OSB'lere yapılması planlanan iltisak hatlarının tamamlanmasıyla birlikte denizyolu ve karayoluyla taşınan bazı yüklerin demiryoluna aktarılmasıyla planlanan hedeflere ulaşılacaktır.

Ülkemiz; Asya ile Avrupa arasında, Çin'den Londra'ya kadar ulaşan Demir İpek Yolu'nun Orta Koridoru'nda yer almakta olup uluslararası yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetleri gerçekleştirmektedir.

Demiryollarında serbestleşme ile birlikte özel sektörün yolcu ve yük tren işletmeciliği yapabilmesinin önü açılmış ve bu kapsamda Bakanlığımız tarafından 2 adet şirket demiryolu yolcu tren işletmecisi olarak; 8 adet şirket ise demiryolu yük tren işletmecisi olarak yetkilendirilmiştir. Demiryolu taşımacılığına olan talep her geçen gün artmaktadır.

Bugüne kadar yüksek hızlı trenler ile 89 milyon yolcu taşınmış olup 2053 yılında yolcu taşımacılığı payının *06,20'ye çıkartılması hedeflenmektedir. Kent içi raylı sistemlerde ise günlük 1 milyon kişinin üzerinde yolcu taşınmıştır. Ayrıca; 2023 yılında demiryollarında toplam 32,41 milyon ton yük taşınmış olup, bu taşımacılığın *016,5'i özel demiryolu tren işletmecileri tarafından gerçekleştirilmiştir.

Diğer yandan; 2002 yılında 10.948 km olan demiryolu ağımız, 2023 yılı sonu itibariyle 11.668 km'si konvansiyonel ve 2.251 km'si yüksek hızlı ve hızlı tren hattı olmak üzere toplam 13.919 km'ye yükselmiştir. Yapılan yatırımlar ile elektrikli hat uzunluğumuz "0243 artışla 7.274 km'ye, *620'ler mertebesinde olan elektrikli hat oranımız ise "052'e ulaşmıştır. Elektrikli hat oranının *090'lar mertebesine çıkarılması hedeflenmektedir. Bu amaçla; halen 915 km'lik hat kesiminde yapım, yaklaşık 2.926 km'lik kesimde ise proje hazırlama, planlama ve ihale hazırlık çalışmaları devam etmektedir.

Abdulkadir URALOĞLU
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir). “Demiryolu taşımacılığının ulaştırma türleri içindeki payının artırılmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/14570, 29 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14570-demiryolu-tasimaciliginin-ulastirma-turleri-icindeki-payinin-artirilmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6012b389-1362-43e9-b7db-0190fd5d9cf6

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.