# Vakıf üniversitelerinin eğitim ücretlerindeki artışa ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/15026 - **Veren:** Gülderen Varli (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 29 Temmuz 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 66 gün sonra, 3 Ekim 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bed81ebc-fcd8-416b-8737-01910388d5f6 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15026-vakif-universitelerinin-egitim-ucretlerindeki-artisa-iliskin > Gülderen Varli (DEM Parti), 29 Temmuz 2024 tarihinde 7/15026 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 66 gün sonra, 3 Ekim 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98" inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Türkiye'nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 1 No'lu Ek Protokolü'nün 2'nci maddesinde; "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir." hükmüne yer verilmektedir. 2024-2025 yılı üniversite tercih dönemi 25 Temmuz 2024 tarih itibarıyla başladı. Başlayan tercih dönemi ile beraber ataması yapılmayan bölümler için açılan kontenjanlar, öğretim görevlilerinin yaşadığı sorunların artışı konuşulurken, barınamadığını ve nitelikli bilimsel bilgiye erişemediğini dile getiren öğrencilerin sayısı da her yıl artarak çoğalmaktadır. Bunlarla birlikte devlet üniversiteleri ile beraber vakıf üniversitelerinde de ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Basına da yansıyan iddialara göre; vakıf üniversitelerini eğitim öğretim yeri olmaktan çok bir ticarethane gibi yönetiliyor olması ve öğrencilere "müşteri gözeyle" bakıldığı uzmanlar tarafından dile getirilmektedir. Türkiye'de gerek uluslararası sözleşmeler ve ulusal mevzuata göre, devlet eğitime erişim hakkını yurttaşlara sağlamakla mükelleftir. Bu sebeplerle vakıf üniversitelerinde harç ücretlerine yapılan "gerçek enflasyon"un üzerindeki zamlar Anayasa'ya " aykırıdır. Vakıf üniversitelerinin 2024-2025 akademik yılı için öğrencilerden talep edeceği dönemlik ya da yıllık harç ücretleri, fakültelere ve tercih edilen bölümlere göre farklılık gösterse de çoğu vakıf üniversitesi, geçen seneye oranla harçlara yüzde 100'ün üzerinde zam yapmış durumdadır. 2024-2025 akademik yılı ücretini yeni girişli tüm lisans programları ve hazırlık dil eğitimi için Sabancı Üniversitesi 1,1 milyon TL, Bilkent Üniversitesi 620 bin TL, Koç Üniversitesi"nin tıp fakültesi dışındaki programlar için Il milyon 75 TL, yabancı dil hazırlık programı ve tüm bölümler için I milyon 75 bin TL olurken Fenerbahçe Üniversitesi, yüzde 228'lik artış yapmıştır. Özetle "nitelikli" olarak tabir edilen bir vakıf üniversitesinde eğitim görmenin bedeli KDV dahil 1 milyon TL'yi geçmiştir. Ayrıca bu kurumlarda çalışan bilim emekçilerinin tamamı, emek sömürüsüne tabi tutulurken, çok düşük ücretler almaktadırlar. Yaşadıkları mobbing (yıldırma) ve işten çıkarılma durumları da gittikçe artmaktadır. Bu bağlamda; 1. 17.07.2024 tarihinde Yükseköğretim Kurulu'nun yaptığı açıklamada, "ik kayıt esnasında öğrenciye taahhüt edilmiş eğitim öğretim ücreti artış oranları aşılmamalı ve ilan edilen eğitim ve öğretim ücretlerinde TÜFE üzerinden resmi güncelleme oranları dışında herhangi bir ilave değişiklik yapılmamalı" denilmesine rağmen vakıf üniversitelerinin 2024-2025 öğretim ücretlerinde fahiş artışların yapılmasının gerekçesi nedir? 2. Üniversitelerin ikinci öğretim programlarının devlet üniversitelerinde 2024 yılı itibariyle kaldırılmış olmasına rağmen bu çerçevede Vakıf üniversitelerinde bu uygulamanın bir yıl sonra başlatılacak olmasının sebebi nedir? Vakıf üniversitelerini ayrıcalıklı kılan bu uygulamadan vazgeçilmesi için adım atacak mısınız? 3. OECD'nin 2023 Eğitim Verileri Raporu'na göre; Türkiye, eğitime yapılan yatırımlar açısından OECD ülkeleri arasında son sıralarda yer alırken vakıf üniversitelerinin aldığı yıllık oldukça yüksek öğretim ücretlerinin ülkenin eğitim niteliğine olan katkısı nedir? Bu temelde Bakanlığınızca yapılmış çalışmanız var mıdır, varsa hangi sonuçlara ulaşılmıştır? Yoksa bu konuda bir çalışma yapacak mısınız? 4. 2017-2018'de 65 olan vakıf üniversiteleri sayısı bugün 79'a yükselmiştir. Türkiye'de yıldan yıla artan vakıf üniversitelerinin sayısı karşısında üniversitelerin piyasa alanına tamamen açılmaya çalışıldığı iddialarına ilişkin bir açıklamanız olacak mı? 5. Son zamanlarda daha çok dillendirilen paran kadar iyi yaşa, oku ve öğren anlayışının yükseköğretim ile beraber tüm eğitim kademeleri içindeki eşitsizlikleri yeniden ürettiği iddiaları söz konusudur. Bu gerekçeyle vakıf yükseköğretim kurumlarının ticarethane, öğrenim görenlerin ise müşteri olduğu eleştirilerine ilişkin bir açıklamanız olacak mı? 6. İddialara göre vakıf üniversitelerinde görev yapan bilim emekçilerine yasal hakları olan ücretlerin altında ücret ödeyen ve maaşlarına gerekli zamları yansıtmayan vakıf üniversiteleri bulunmaktadır. Bununla ilgili YÖK aracılığıyla başlatılan inceleme sayısı kaçtır? Bu sorunun ortadan kaldırılmasına ilişkin hangi çalışmalar yapılmaktadır? 7. Vakıf üniversitelerinde çalışan bilim emekçilerinin emek sömürüsüne tabi tutulması, çok düşük ücretler alması, yaşadıkları mobbing (yıldırma) ve işten çıkarılma durumlarının da gittikçe artmasına yönelik Bakanlığınızın herhangi bir çalışması var mıdır? 8. Türkiye'de özellikle son dönemde eğitimde niteliğin azalması ve eğitim hakkına erişimin önündeki engellerin artması gerçekliğinin karşısında, bu durumun önüne geçilmesi ve tersine çevrilmesi hususunda Bakanlığınızca hangi somut çalışmalar yapılmaktadır? ## Bakanlığın cevabı b) 15/08/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1477333 sayılı yazınız. c) 20/08/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1479071 sayılı yazınız. ç) 26/08/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1481486 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/14913, Van Milletvekili Gülderen VARLİ'nin 7/15026, Gaziantep Milletvekili (oOSevda KARACA'nın 7/15027, Kocaeli (Milletvekili Ömer (Faruk GERGERLİOĞLU"nun 7/15172 ve 7/15173, Kırklareli Milletvekili Fahri ÖZKAN"ın 7/15180 ile Aydın Milletvekili Süleyman BÜLBÜL'ün 7/15321 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. 1Mso1 Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 51352 sayılı konuya ilişkin yazıları Ek'te yer almaktadır. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Sayı (O :E-57802651-610-51352 Konu : Soru Önergeleri (Strateji Geliştirme Başkanlığı) b) Kurulumuz Vakıf Yükseköğretim Kurumları Daire Başkanlığının 22.08.2024 tarihli ve 85260334-610-5 sayılı yazısı. c) Kurulumuz Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının 26.08.2024 tarihli ve E-75850160-610- 51040 tarihli yazısı. Van Milletvekili Gülderen VARLI tarafından verilen 7/15026 esas sayılı Soru Önergesi Kurulumuz Başkanlığınca incelenmiştir. Konuya ilişkin soru önergesine verilecek cevaplara esas teşkil etmek üzere Kurulumuz Vakıf Yükseköğretim Kurumları Dairesi Başkanlığı ve Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının vermiş olduğu bilgiler ekte sunulmaktadır. Prof. Dr. Metin TOPCUOĞLU Başkan Vekili 1. İlgi (b) yazı (2 Sayfa) 2. İlgi(c) yazı (1 Sayfa) ni geri WX. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Vakıf Yükseköğretim Kurumları Daire Başkanlığı Sayı o: 85260334-610- 6 02.08. 2921; Konu : Soru Önergesi STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞINA İlgi (o :a) 17.07.2024 tarihli ve E-85260234-302.03.01-41450 sayılı yazımız. b) 05.08.2024 tarihli ve E-85260234-663.05-46047 sayılı yazımız. c) 20.08.2024 tarihli ve E57802651-610-49821 sayılı yazınız. İlgi (c) yazınızda; Van Milletvekili Gülderen VARLI tarafından verilen 7115026 esas sayılı Soru Önergesinin 1., 3., 4., 5., 6., 7., ve 8. sorularına verilecek cevaba esas teşkil edecek bilgilerin Daire Başkanlığınıza gönderilmesi talep edilmektedir. T.C. Anayasası 130 uncu maddesinde: "Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir." ile "Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir." hükümleri, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 2 nci maddesinde de "Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır." hükmü yer almaktadır. Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim ücretlerine ilişkin ise 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 9 uncu maddesinde: "Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafindan tespit edilir." hükmü yer almaktır. Ancak Kurulumuz Başkanlığı tarafından eğitim ve öğretim ücreti artışı nedeniyle öğrencilerin mağdur olmaması için vakıf yükseköğretim kurumlarına çeşitli tarihlerde bildirimler yapılmıştır. Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim ücreti artışı konusunda artan şikayetler üzerine konu Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 10.07.2024 tarihli toplantısında müzakere edilmiş olup: D Ücretlerin dönemsel değil, yıllık ve tayin edilmiş bir miktar olarak tespit edilmesine, 2) Ücretlerin tercih ve/veya yatay geçiş dönemlerinden önce net bir miktar olarak ve her bir adayın kolayca ulaşabileceği şekilde ilan edilmesine, 3. İlk kayıt esnasında öğrenciye taahhüt edilmiş eğitim-öğretim ücreti artış oranlarının aşılmamasına ancak her halükarda yapılacak artışlarda en çok Tüketici Fiyat Endeksindeki (TÜFE) on iki aylık ortalama oranın esas alınmasına ve bu kapsamdaki güncellemelerin resmi internet sitelerinden duyurulmasına, 4. Kayıt döneminden sonra her ne ad altında olursa olsun açıkça ilan edilmemiş ilave/beklenmedik ücret ve ücret artışı talebinde bulunulmamasına, E-POSİAN een. Elektronik Ağ: www.yok.gov.tr Telefon :(0312)............... 5. İlan edilen eğitim-öğretim ücretlerinde TÜFE üzerinden resmi güncelleme oranları dışında herhangi bir ilave değişiklik yapılmamasına ve alacakları bu yöndeki kararları uygun zamanda ve elverişli araçlarla tüm öğrencilerle paylaşmalarına." karar verilmiş ve İlgi (a) yazı ile tüm vakıf yükseköğretim kurumlarına bildirilmiştir. Diğer yandan vakıf yükseköğretim kurumlarınca söz konusu Yürütme Kurulu Kararına göre işlem tesis edilip edilmediğinin olağan genel denetim kapsamında incelenmesine yönelik İlgi (b) yazımızla Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığına bildirim yapılmıştır. Vakıf yükseköğretim kurumları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 10 uncu maddesinde yer alan: "Fakyflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumları çalışmalarını Devlet yükseköğretim kurumları gibi, her ders yılı sonundu Yükseköğretim Kuruluna sunarlar. Bu kurumlar mali. idari ve ekonomik konulurdu Yükseköğretim Kurulunun gözelim ve denetimine 1abidirler."" hükmü kapsamında her yıl denetlenmekte olup denetimde yapılan tespitlere göre Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 25. maddesinde öngörülen önlemler uygulanmaktadır. Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan akademisyenler hakkında ise 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 8 inci maddesinde: "Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücrel tutarından az ücret verilemez. Bu fıkra kapsamında Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alınır." düzenlemesi mevcut olup bu düzenleme kapsamında işlem tesis edilip edilmediği olağan denetimlerde incelenmektedir. Vakıf o yükseköğretim (kurumlarında çalışan öğretim (elemanlarının o seçimi. değerlendirilmesi. seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Yine vakıf yükseköğretim kurumlarınca yapılan atama ve yükseltme işlemleri de olağan denetimlerde denetlenmektedir. Ancak Vakıf Yükseköğretim (Kurumları o Yönetmeliği'nin 23. maddesinde: "Kukıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır." (Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/4/2011 tarihli ve E.: 2008/8234, K.: 2011/2452 sayılı Kararı ile bu maddenin son cümlesinde yer alan "özlük hakları" ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) hükmü yer almaktadır. Nihat BAŞPINAR Daire Başkan V. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı Sayı (o: E-75850160-610-51040 26.08.2024 Konu : Soru Önergesi-7/15026 STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞINA Van Milletvekili Gülderen VARLI tarafından verilen 7/15026 sayılı, üniversitelerin ikinci öğretim programlarının devlet üniversitelerinde 2024 yılı itibariyle kaldırılmış olmasına rağmen bu çerçevede vakıf üniversitelerinde bu uygulamanın bir yıl sonra başlatılacak olmasının sebebi ile vakıf üniversitelerini ayrıcalıklı kılan bu uygulamadan vazgeçilmesi için bir adım atılıp atılmayacağına ilişkin soru önergesi gönderilerek bilgi verilmesi istenmektedir. 2024 YKS çalışmaları sırasında yapılan değerlendirme sonucunda devlet üniversitelerinin ikinci öğretim programlarına öğrenci alımı yapılmamasına Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 16.05.2024 tarihli toplantısında karar verilmiş olup mevcut öğrencilerin kazanılmış eğitim öğretim hakları devam etmektedir. Vakıf yükseköğretim kurumları, bir sonraki eğitim öğretim yılına ait bütçe ve planlamalarını yaparak 2024-2025 eğitim öğretim yılı için kontenjanlarını bildirdiğinden 2024 YKS'de ikinci öğretim programları kapatılmamıştır. Bununla birlikte, vakıf yükseköğretim kurumlarına, devlette olduğu gibi ikinci öğretim programları yerine istihdama duyarlı ve geleceğin mesleklerine uygun programlara dönüştürülmesine yönelik çalışmalar yapması ifade edilmiştir. Bilgilerini arz ederim. Sibel İRKEY Daire Başkanı --- **Kaynak gösterme:** Gülderen Varli (DEM Parti, Van). “Vakıf üniversitelerinin eğitim ücretlerindeki artışa ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15026, 29 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15026-vakif-universitelerinin-egitim-ucretlerindeki-artisa-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bed81ebc-fcd8-416b-8737-01910388d5f6 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.