# Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin karıştığı kazaların önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/15535
- **Veren:** Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu (CHP, İstanbul)
- **Muhatap:** Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Abdulkadir Uraloğlu)
- **Veriliş tarihi:** 19 Ağustos 2024
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 84 gün sonra, 11 Kasım 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0e1e8495-3211-4258-8d4a-01916e975767
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15535-sehirlerarasi-yolcu-tasimaciligi-yapan-otobuslerin-karistigi-kazalarin-onlenmesi-icin-yapi

> Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu (CHP), 19 Ağustos 2024 tarihinde 7/15535 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 84 gün sonra, 11 Kasım 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanı Sayın Abdülkadir URALOĞLU tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.

Son zamanlarda, şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin karıştığı trafik kazalarının sayısında artış yaşanmıştır ve çok sayıda vatandaşımız bu kazalarda hayatını kaybetmiştir.

TÜİK verilerine göre, 2023 yılında ülke genelinde toplam 1.314.136 adet trafik kazası meydana gelmiş olup, bunlardan 235.071'i ölümlü yaralanmalı kaza olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılında otobüslerin karıştığı kaza sayısı ise 6.690 olarak kayıtlara geçmiştir. Uzmanlar bu kazaların başlıca nedenlerinin yorgunluk ve uykusuzluk ile hız sınırını aşmak olduğunu belirtmektedir.

Bu durumda takometre cihazlarının doğru şekilde kullanılmasının, denetimlerinin etkin şekilde ve sıklıkla yapılmasının yanı sıra şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmalarının ve çalıştırdıkları şoförlerin yetkinliğinin de denetlenmesinin önemi ortaya çıkmaktadır.

Bu bağlamda;

1. Türkiye'de otobüs kazalarındaki ölüm sayısının Avrupa Birliği'nin (AB) iki-üç katı olduğu belirtilmektedir. Ülkemizde meydana gelen otobüs kazalarının sayısının ve ölüm oranlarının yüksek olmasının nedeni nedir?

2. Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin karıştığı kazaları önlemek adına Bakanlığınızca hangi çalışmalar yapılmaktadır?

3. Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmalarının sahip olması gereken belgeler ve otobüs şoförlerinin alması zorunlu tutulan eğitimler nelerdir?

4. Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmaları nasıl ve ne sıklıkta denetlenmektedir? Bu denetimlerde nelere bakılmaktadır?

5. Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin takometre denetimleri nasıl ve ne sıklıkla yapılmaktadır? Bu denetimlerde nelere bakılmaktadır?

6. Yapılan takometre denetimlerinde uygunsuzluk ve manipülasyon tespit edilmesi durumunda hangi yaptırımlar uygulanmaktadır?

7. Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin muayeneleri, sigortaları, şoförlerin tespiti, terminal giriş-çıkış saatleri gibi bilgilerin kayıt altında tutulduğu ve izlendiği ortak bir bilgi sistemi var mıdır?

8. Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüslere yönelik 7/24 esasına göre oluşturulan denetim noktalarının sayısı kaçtır? Bu sayı yeterli midir?

9. Otobüs şoförlerinin kaç saat araç kullandığının tespiti nasıl yapılmaktadır? Kullanılan yöntem yeterli midir?

10. Otobüs şoförlerinin sürüş süreleri dolduğunda, şoför değişikliği yapıp yapmadıklarının tespiti takometre kayıtları haricinde başka bir yöntemle de yapılmakta mıdır? Eğer yapılıyorsa hangi yöntemle yapılmaktadır?

## Bakanlığın cevabı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; ülkemizdeki Motorlu Kara Taşıtları sayısı; 2024 Temmuz ayında 30.261.176 adede (Otobüs sayısı 212.700 adet) ulaşmış ve taşıt sayısı son 22 yılda yaklaşık 96240 artmıştır. Yine TÜİK verilerine göre; ölümlü ve/veya yaralanmalı trafik kazalarına neden olan kusurların 9498,6'sı insan kaynaklı, "o1,1'i taşıt ve 900,3'ü ise yol kaynaklı olduğu görülmektedir.

Karayollarımıza yapılan yatırımlar sayesinde; yolların fiziki ve geometrik standartları yükseltilmiş, yol kullanıcılarının seyahat konforu artmış, seyahat süreleri kısalmış ve belirsiz alanların giderilmesi ve yanal görüş mesafesinin arttırılmasıyla meydana gelen kazalarda 100 Milyon taşıt-km başına can kaybı 5.72'den 1.29'a düşerek "077 azalmıştır.

Ülkemizde yolcu ve yük taşımacılığı yapan araçların takograf takma zorunluluğu bulunmaktadır. Takografların denetimleri, İçişleri Bakanlığının ilgili birimleri ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 14'üncü maddesi kapsamında "takograf öve çalışma-dinlenme süreleri yönünden Karayolları o Denetim İstasyonlarında denetim yapmak ve trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlemek" görevi verilen Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. Ayrıca; Bakanlığımız yetkili birimlerince de rutin denetimlere ilave olarak, yolcu taşımacılığı yapan araçlar için, araçların ücret tarifesi, zaman tarifesine uyup uymadıklarına ilişkin denetimler ile birlikte, sürücülerin mesleki yeterlilik belgeleri ve psikoteknik belgelerinin geçerli olup olmadıklarına ilişkin denetimler de yapılmaktadır.

Yapılan denetimler sonucu herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmesi halinde mevzuatın gerektirdiği idari yaptırımlar uygulanmaktır. Bununla birlikte başkasına ait takograf sürücü kartının kullanıldığının tespit edilmesi halinde ise bu sürücü kartına el konulmaktadır. Uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idari müeyyidelerin hangi hallerde uygulanacağına dair hususlar ise yönetmelikle belirlenmiştir.

Ayrıca; 08.01.2018 tarihinde yayınlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği (KTY) ile Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi (U-ETDS) uygulamaya konulmuş ve bu sistem yolcu taşımacılığı faaliyetleri için 2019 yılı başında zorunlu hale getirilmiştir. Yetki belgesi sahiplerinin, bu sisteme KTY'de istenilen verileri iletme/bildirme zorunluluğu bulunmaktadır. Bildirimde bulunmayanlar hakkında ise idari yaptırımlar uygulanmaktadır.

Abdulkadir URALOĞLU
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu (CHP, İstanbul). “Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin karıştığı kazaların önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15535, 19 Ağustos 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15535-sehirlerarasi-yolcu-tasimaciligi-yapan-otobuslerin-karistigi-kazalarin-onlenmesi-icin-yapi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0e1e8495-3211-4258-8d4a-01916e975767

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.