# Siirt'in Baykan ve Kurtalan ilçelerinde yapılması planlanan hidroelektrik santrallerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/15690 - **Veren:** Sabahat Erdoğan Sarıtaş (DEM Parti, Siirt) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 23 Ağustos 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 90 gün sonra, 21 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e1077630-59e6-492e-ac37-01918e9a7022 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15690-siirt-in-baykan-ve-kurtalan-ilcelerinde-yapilmasi-planlanan-hidroelektrik-santrallerine-il > Sabahat Erdoğan Sarıtaş (DEM Parti), 23 Ağustos 2024 tarihinde 7/15690 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 90 gün sonra, 21 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96 ile 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 23.08.2024 at ERDOĞAN SARITAŞ Siirt'in Baykan ve Kurtalan ilçeleri ile Bitlis merkez ilçe sınırları içerisinde yer alacak şekilde 2 adet hidroelektrik santrali kurulması projesinde yeni bir aşamaya geçildi. Söz konusu projeler ile santrallerin inşasında kullanılacak malzemenin üretimi için kurulacak kırma-eleme tesisleri ile hazır beton santraller için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu kararı verildi. HES'lerin kurulduğu alanda su varlıklarının kullanımının 50 yıllığına şirketlere devredilmesi planlanmaktadır. Akar suların şirketler tarafından kullanılması, halkın su hakkını engellenmekte, vadilere küçük kollardan gelen su yaz aylarında tamamen kurumakta, vadilerdeki ekolojik denge bozulmaktadır. Suda yaşayan bütün canlıların, hayvanların yaşamı tehlikeye girmekte, doğal yaşam yok olmakta, tarımsal üretim yapılamaz hale gelmektedir. Su varlıklarının yok olmasının yanısıra projelerin yapılacağı alanda HES için açılacak yollarda patlatılacak dinamitler telafi edilemeyecek ekolojik yıkımlara neden olacaktır. İklim krizinin, dolayısıyla su krizinin kapımızı çaldığı son yıllarda Siirt'te de ortaya çıkan susuzluk sorunu her geçen yıl daha da artıyor. Geçtiğimiz yaz cenaze yıkmaya dahi su bulunmayan Siirt'te bu yıl da, Eruh ilçesine bağlı Dalkoru köyünde yurttaşlar, taşıma su ile hayatlarına devam ediyor. Yine Pervari"deki Alkumru Barajı'ndan dolayı; Güleçler, Narsuyu ve Ayvalıbağ köylerinde evler ve tarım arazileri hasar gördü. Son birkaç yılda yapılan ve inşaatları devam eden HES'lerle birlikte Siirt'te mikro klima alanı olan bütün vadiler sular altında kaldı ve kalacak olanlar var. Bu Bağlamda Siirtte yapılmış olan diğer HES"lerin bugüne kadar sağladığı faydalar tespit edilmiş midir? Siirt halkı için kamusal faydası zararından az olan projelerin gerçekleştirilme gayesi nedir? Projeye ayrılacak olan bütçenin Sürtte yeşillendirme çalışmalarına ve kentleşmeye ayrılması düşünülecek midir? Pervari ilçesine bağlı Güleçler, Narsuyu ve Ayvalıbağ köyünde yapılan baraj nedeniyle evler ve tarım arazilerinde çökme meydana geldi. Siirt halkı için benzer tehlikelerin oluşmaması için HES projesinin iptali gündeminizde olacak mıdır? HES'lerin, insanların suya erişimlerini engellediği, ormanlara, tarımsal alanlara, korunacak alanlarına zarar verdiği ve sel gibi afetlere, can ve mal kayıplarına neden olduğu dikkate alınarak Baykan-Kurtalan HES projesi iptal edilecek midir? Projenin tarımsal alanlara ve orman alanlarına vereceği zararlar için ilgili kurumlarla işbirliğiniz var mıdır? HES projesinin ekonomik getirisi, doğaya, canlılara ve insan yaşamına verdiği zararları telafi edecek midir? Uzun vadede HES projelerinin ekonomik ömürleri tamamlandığında çevrenin, doğanın eski haline getirilmesi için ilgili bakanlıklarla işbirliğiniz ve geliştirdiğiniz bir proje var mıdır? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI SORULAR Siirt'in Baykan ve Kurtalan ilçeleri ile Bitlis merkez ilçe sınırları içerisinde yer alacak şekilde 2 adet hidroelektrik santrali kurulması projesinde yeni bir aşamaya geçildi. Söz konusu projeler ile santrallerin inşasında kullanılacak malzemenin üretimi için kurulacak kırma-eleme tesisleri ile hazır beton santraller için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu kararı verildi. HES'lerin kurulduğu alanda su varlıklarının kullanımının 50 yıllığına şirketlere devredilmesi planlanmaktadır. Akar suların şirketler tarafından kullanılması, halkın su hakkını engellenmekte, vadilere küçük kollardan gelen su yaz aylarında tamamen kurumakta, vadilerdeki ekolojik denge bozulmaktadır. Suda yaşayan bütün canlıların, hayvanların yaşamı tehlikeye girmekte, doğal yaşam yok olmakta, tarımsal üretim yapılamaz hale gelmektedir. Su varlıklarının yok olmasının yanı sıra projelerin yapılacağı alanda HES için açılacak yollarda patlatılacak dinamitler telafi edilemeyecek ekolojik yıkımlara neden olacaktır. İklim krizinin, dolayısıyla su krizinin kapımızı çaldığı son yıllarda Siirt'te de ortaya çıkan susuzluk sorunu her geçen yıl daha da artıyor. Geçtiğimiz yaz cenaze yıkmaya dahi su bulunmayan Siirt'te bu yıl da, Eruh ilçesine bağlı Dalkoru köyünde yurttaşlar, taşıma su ile hayatlarına devam ediyor. Yine Pervari'deki Alkumru Barajı'ndan dolayı; Güleçler, Narsuyu ve Ayvalıbağ köylerinde evler ve tarım arazileri hasar gördü. Son birkaç yılda yapılan ve inşaatları devam eden HES'lerle birlikte Siirt'te mikro klima alanı olan bütün vadiler sular altında kaldı ve kalacak olanlar var. Bu Bağlamda; 1. Siirt'te yapılmış olan diğer HES'lerin bugüne kadar sağladığı faydalar tespit edilmiş midir? 2. Siirt halkı için kamusal faydası zararından az olan projelerin gerçekleştirilme gayesi nedir? 3. Projeye ayrılacak olan bütçenin Siirt'te yeşillendirme çalışmalarına ve kentleşmeye ayrılması düşünülecek midir? 4. Pervari ilçesine bağlı Güleçler, Narsuyu ve Ayvalıbağ köyünde yapılan baraj nedeniyle evler ve tarım arazilerinde çökme meydana geldi. Siirt halkı için benzer tehlikelerin oluşmaması için HES projesinin iptali gündeminizde olacak mıdır? 5. HES'lerin, insanların suya erişimlerini engellediği, ormanlara, tarımsal alanlara, korunacak alanlarına zarar verdiği ve sel gibi afetlere, can ve mal kayıplarına neden olduğu dikkate alınarak Baykan-Kurtalan HES projesi iptal edilecek midir? 6. Projenin tarımsal alanlara ve orman alanlarına vereceği zararlar için ilgili kurumlarla işbirliğiniz var mıdır? 7. HES projesinin ekonomik getirişi, doğaya, canlılara ve insan yaşamına verdiği zararları telafi edecek midir? 8. Uzun vadede HES projelerinin ekonomik ömürleri tamamlandığında çevrenin, doğanın eski haline getirilmesi için ilgili bakanlıklarla işbirliğiniz ve geliştirdiğiniz bir proje var mıdır? CEVAP HES projelerinin fizibilite çalışmaları projenin asıl sahibi olan DSİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. Fizibilite Raporu'nda yıllara göre değişik işletme koşulları ve değişik inşaat çalışmalarına göre alternatifli çalışmalar yapılarak en uygulanabilir proje şekli belirlenmiştir. Baykan Enerji Grubu Projesi (Baykan-1 Barajı ve HES (52,71 MWm/51,38 MWe), Baykan- 1 Cansuyu HES (5,25 MWm/5,11 MWe), Baykan Regülatörü ve HES (9,77 MWm/9,52 MWe) ve Baykan- 2 Barajı ve HES (46,33 MWm/45,16 MWe) Toplam Kurulu Güç: 114,05 MWm/111,18 MWe, Kırma- Eleme Tesisleri ve Hazır Beton Santralleri)" projesi baraj şeklinde yapısı ile fizibilitesi DSİ Genel Müdürlüğü tarafından onaylanmış ve DSİ Genel Müdürlüğü ile Su Kullanım Hakkı Anlaşması yapılarak yatırımcı firmaya projeyi yapma izni verilmektedir. Söz konusu proje için Bakanlığımızda yürütülen ÇED sürecinde, ÇED Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (3). fıkrası kapsamında projenin konusu, türü ve proje için belirlenen yerin özellikleri dikkate alınarak, projeye ait dosyanın, proje kapsamında hazırlanacak olan her türlü bilgi ve dokümanın incelenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla; ÇED Başvuru Dosyasındaki bilgiler de göz önünde bulundurularak; ilgili kurum ve kuruluş temsilcileri, Bakanlık yetkilileri ile proje sahibi ve/veya temsilcilerinden oluşan bir İnceleme Değerlendirme Komisyonu (İDK) kurulmuştur. Söz konusu projenin İDK komisyonu içerisinde Tarım ve Orman Bakanlığı (Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü), Siirt Valiliği (İl Tarım ve Orman Müdürlüğü), Bitlis Valiliği (İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) temsilcileri de yer almaktadır. Proje için oluşturulan İnceleme Değerlendirme Komisyonu Kurum/ kuruluşlar ve Bakanlığımız görev alanı kapsamında ÇED Raporu incelenmiş değerlendirilmiş ve 29.07.2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda 05.08.2024 tarihinde ÇED Olumlu Kararı verilmiştir. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye Zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları içermektedir. Söz konusu projenin doğaya, canlılara ve insan yaşamına verdiği zararları en aza indirgemek için gerekli çalışmalar yapılmış ve oluşabilecek zararların karşılanması hususu Nihai ÇED Raporunun ilgili bölümlerinde taahhüt altına alınmıştır. ÇED Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda ÇED Kararına esas Nihai ÇED Raporu ilgili bölümlerinde projenin ekonomik ömürleri tamamlandığında proje alanının eski haline getirilmesi veya döndürülmesi amacıyla rehabilitasyonuna ilişkin çalışmalar taahhüt altına alınmıştır. --- **Kaynak gösterme:** Sabahat Erdoğan Sarıtaş (DEM Parti, Siirt). “Siirt'in Baykan ve Kurtalan ilçelerinde yapılması planlanan hidroelektrik santrallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15690, 23 Ağustos 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15690-siirt-in-baykan-ve-kurtalan-ilcelerinde-yapilmasi-planlanan-hidroelektrik-santrallerine-il (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e1077630-59e6-492e-ac37-01918e9a7022 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.