# Tutuklu ve mahkumların başka cezaevlerine sevk edilmelerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/15798 - **Veren:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 29 Ağustos 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 116 gün sonra, 23 Aralık 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/106724fc-4f03-4a18-b8d5-0191b1b97022 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15798-tutuklu-ve-mahkumlarin-baska-cezaevlerine-sevk-edilmelerine-iliskin > Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 29 Ağustos 2024 tarihinde 7/15798 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 116 gün sonra, 23 Aralık 2024). ## Önerge metni HALKLARIN EŞİTLİK VE DENOKRASİ PARTİSİ A? GRUP BAŞKANLIĞI TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞP'NA Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ile 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cev, plandırılmasını saygılarımla arz ederim. eral DANIŞ BEŞTAŞ Erzurum Milletvekili İnsan Hakları Derneği, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği ve bu alanda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının raporları incelendiğinde; hapishanelerde tutuklu ve hükümlülerin sevklerinin arttığı, sevklerin kanun ve yönetmeliğe aykırı bir biçimde gerçekleştirildiği, tutuklu ve hükümlü yakın ve ailelerinin bulunduğu illerden uzak illere sevklerin gerçekleştirildiği görülmektedir. Yakın zamanda Şanlıurfa T tipi Ceza İnfaz Kurumu'nda 35 kişinin; Silivri Ceza İnfaz . Kurumu'nda ise 25 kişinin hiçbir gerekçe gösterilmeden, kanuni hiçbir ölçüte uyulmaksızın, ailelerinden uzak cezaevlerine sevk edildiği bilgisi basına yansımıştır. Yanı sıra; tutuklu ve hükümlülerin sevk esnasında, eşyalarına el konulduğu, onur kırıcı muamele ve işkenceye maruz bırakıldığı, sevk esnasında ve sonrasında avukata erişim hakkının kısıtlandığı, yine sevk esnasında tutuklu ve hükümlülerin elleri ve gözleri bağlanmak suretiyle işkenceye maruz bırakıldığı, sağlık durumu uzun yola müsait olmamasına rağmen tutuklu ve hükümlülerin sevk edildiği bilgileri İnsan Hakları Derneği'nin konu ile ilgili raporlarında tespit edilmiştir. Nakil işlemlerinin Uluslararası Sözleşmeler ve yerel mevzuata uygun olmadan, kanuni hiçbir ölçüte dayanmayan bir usul ile gerçekleştirilmesi; sevklerin hükümlü ve ailelerini cezalandırmak amacı ile gerçekleştirilen bir uygulama haline getirmiştir. Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'nin 10/1. maddesi şu şekilde düzenlenmiştir: "MADDE 10: 1. Özgürlüklerinden yoksun bırakılan herkese insanca ve kişinin doğuştan sahip olduğu onura saygı gösterilerek davranılır. " Ceza ve Tevkif Genel Müdürlüğü'nün nakillere ilişkin 2007 yılında yayınladığı 45 No'lu Genelge*de de nakil işlemlerinin nasıl yapılacağı açıklanmıştır. Genelgede, nakillerin, eğitim, sağlık, yargılamanın yapıldığı yer amaçlı olabileceği belirtilmektedir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Zorunlu nedenlerle nakil" başlıklı 56.maddesi şu hükmü taşımaktadır: "Kurumların elverişsiz ve yetersiz kalması, kapsama gücünün aşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş, güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibi zorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekli görülen hükümlüler, yargı çevresi dışında Adalet Bakanlığınca belirlenen ve konumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebilirler. " İzah edildiği üzere; sevklerin 45 No'lu genelgede ve yukarıda belirtilen ilgili mevzuattaki kriterleri karşılaması gerektiği fakat bu kriterle uyulmadığı görülmektedir. Bu bağlamda; 1. Tutuklu/hükümlü sevkleri için belirlenen ölçütler nelerdir? Uygulamada bu ölçütlere uyulduğunu düşünüyor musunuz? 2. Cezaevi idaresince gerçekleştirilen sevkler için belirlenen kriterlere ve yasal mevzuata uyulup uyulmadığına ilişkin bir denetleme mekanizmanız mevcut mu? Var ise; bu hususta tespit ettiğiniz ihlal ve eksiklikler nelerdir? Bu ihlallerin giderilmesi adına yürüttüğünüz çalışmalar nelerdir? 3. Son 5 yıl içerisinde yıllara göre kaç tutuklu/hükümlü başka cezaevlerine sevk edilmiştir? Bu sevklerin gerekçeleri nelerdir? 4. Son 1 yıl içerisinde gerçekleştirilen sevkler hangi illere ve hangi cezaevlerine yapılmıştır? 5. Sonö yıl içerisinde nakil işlemin en çok maruz kalan cezaevleri hangileridir? 6. Nakil kararına itiraz eden tutuklu/hükümlü sayısı kaçtır? İtiraz gerekçeleri nedir? Bu itirazlardan kaçı müspet sonuçlanmıştır? 7. Nakil sırasında maruz kaldığı insan hakkı ihlaline ilişkin yasal başvuru yapan tutuklu/hükümlü sayısı kaçtır? 8. Ailelerinin bulunduğu illere uzak cezaevlerine sevk edilen tutuklu/hükümlü sayısı kaçtır? 9. Sevk öncesi tutuklu/hükümlülerin sağlık durumunun nakil için uygun olduğuna ilişkin rapor alınmakta mıdır? 10. Bulunduğu cezaevinde tedavisi devam etmesine rağmen sevk edilen tutuklu/hükümlü sayısı kaçtır? 11. Son | yıl içinde kendi talebi üzerine ve talep ettiği cezaevine nakli gerçekleştirilen tutuklu/hükümlü sayısı kaçtır? 12. Son 5 yıl içerisinde Erzurum Dumlu Ceza İnfaz Kurumu'na gerçekleştirilen sevk sayısı kaçtır? 13. Sevk esnasında mahpusların kişisel eşyalarına el koyulduğu iddiaları doğru mudur? Doğru ise; bu el koymaların gerekçeleri nelerdir? 14. Erzurum Dumlu Ceza İnfaz Kurumu en son ne zaman denetlenmiştir? Denetleme sırasında edinilen hak ihlali bulguları nelerdir? İlgili cezaevine ilişkin fiziksel koşulların iyileştirilmesi ve hak ihlallerinin giderilmesine dönük yapılan çalışmalarınız var mıdır? 15. Erzurum Dumlu 2 No'lu Ceza İnfaz Kurumu'nda tutukluların tek kişilik odalarda mevzuata aykırı bir şekilde tutulmasının sebebi nedir? 16. Yargılamanın sürdüğü illerden uzak cezaevlerinde kalan tutuklu sayısı kaçtır? 17. Özellikle siyasi davalardan cezaevinde olan kişilerin ailelerinden ve yargılama çevrelerinden uzak/ çok uzak cezaevlerinde tutulmaları konusunda özel bir karar var mıdır? 18. Bekir Kaya Silivri Ceza İnfaz Kurumu, Leyla Güven Sincan Ceza İnfaz Kurumu, Selahattin Demirtaş Edirne Ceza İnfaz Kurumu, Figen Yüksekdağ ise Kandıra Ceza İnfaz Kurumu'nda ailelerinden ve yargılama yerinden uzakta bulunan bu cezaevlerinde tutulmasının gerekçesi nedir? ## Bakanlığın cevabı 1490935 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Erzurum Milletvekili Meral Danış Beştaş tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/15798 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. N Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-1276-6146/8538 Konu : Yazılı soru önergesi YMM eo24 Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ Erzurum Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/15798 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza ve infaz mevzuatımızda "siyasi suçlu" veya "siyasi mahpus" kavramları bulunmamaktadır. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2. maddesinde terör suçlusu, 3. maddesinde ise terör suçları tanımlanmıştır. Ayrıca 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun, hükümlülerin gruplandırılmasını düzenleyen 24. maddesi ile hükümlünün barındırılması ve yatırılmasını düzenleyen 63. maddesinde "terör suçluları"ndan söz edilmektedir. Buna göre ceza infaz kurumlarında, terör suçlarından hükümlü terör suçluları ile terör suçlarından ( tutuklu veya hükümözlü kişiler barındırılmaktadır. II- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ile erisehilirsin ADALET BAKANLIĞI TİE AE KE ADALET BAKANLIĞI tara Mevzuat Genel Müdürlüğü ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. MI A) Hükümlü ve tutuklu mevcudunda yaşanmakta olan artışın, 01/06/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunundaki temel ceza sürelerinin mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanununa göre daha yüksek olması, bununla birlikte 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun gereğince şartlı tahliye oranının yükseltilmesi, zaman içinde yeni suç tiplerinin ortaya çıkması, suç ve suçlu ile mücadelede gelişen teknolojinin kullanılması ile olayların aydınlatılmasında en ileri teknolojik imkânlara sahip modern kriminal laboratuvarların kurulmuş olması ve bunun sonucunda suçların faillerinin daha kolay yakalanabilmesi, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminin (UYAP) hayata geçirilmesiyle adli birimlerin elektronik ağlarla birbirine bağlanması ve UYAP'la uyumlu olarak geliştirilen Sesli ve Görüntülü Bilişim Sistemiyle (SEGBİS) adliyelerde ve cezaevlerinde uzaktan ifade alınabilmesine imkân sağlanarak yargılamaların hızlandırılması, istinaf mahkemelerinin devreye girmesi ile kararların kesinleşme sürelerinin kısalması ve infaz aşamasına çabuk geçilmesi, yargı mercilerinde ihtiyaç duyulan insan kaynağı sorununun da çözülmüş olması gibi nedenlere dayandığı değerlendirilmektedir. B) Mahpuslara Muameleye Dair Birleşmiş Milletler Asgari Standart Kuralları ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Ceza İnfaz Alanındaki Tavsiye Kararlarında belirtilmiş olan minimum ceza infaz kurumu standartları dikkate alınarak, 2000 yılından itibaren ceza infaz sistemimizde reform niteliğinde çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle ceza infaz kurumlarının fiziki yapısı ve hükümlü rehabilitasyonu alanında çağdaş standartlar yakalanmıştır. Bu çerçevede, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi tarafından ortaya konulan minimum ceza infaz kurumu standartlarına uygun nitelikte kurumların inşa edilerek hizmete açılması; fiziki olarak ekonomik ömrünü dolduran ve yeterli eğitim ve iyileştirme çalışmalarına elverişli durumda bulunmayan kurumların da kapatılması öngörülmüştür. IV- 5275 sayılı Kanunun; A) "Hükümlülerin gözlem ve sınıflandırılması" kenar başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, hükümlülerin kişisel özellikleri, bedensel, akli ve sağlık durumları, suç işlemeden önceki yaşamları, sosyal çevre ve ilişkileri, sanat ve meslek faaliyetleri, ahlâki eğilimleri, suça bakış açıları, hükümlülük süreleri ve suç türleri belirlenerek, durumlarına uygun infaz kurumlarına ayrılmaları ve bunlara göre saptanacak infaz ve iyileştirme rejiminin; gözlem, inceleme ve değerlendirme yöntemiyle çalışan gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya kapalı ceza infaz kurumlarının bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılacağı; hükümlülerin, işledikleri Suç tiplerine, gösterdikleri eğilimlere, tutum ve davranışları nedeniyle sıkı gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekip gerekmediğine göre yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya normal güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya açık ceza infaz kurumlarına gönderilecekleri, B) "Hükümlülerin gruplandırılması" kenar başlıklı 24. maddesinin birinci fikrasında hükümlülerin, ilk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadi suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler; akli ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler; tehlike hâli taşıyanlar; terör suçluları ile suç örgütlerine veya çıkar isli UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden YOFVO2f - ZRuP4NG - hsusoSz - UgFYİE- ile erişebilirsin ADALET BAKANLIĞI Kİ Mf Ye Mevzuat Genel Müdürlüğü amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular şeklinde gruplara ayrılacağı; ikinci fıkrasında hükümlülerin ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılacağı, C) "Hükümlünün barındırılması ve yatırılması" kenar başlıklı 63. maddesinin üçüncü fıkrasında, kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmeyeceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Bu kapsamda hükümlü ve tutukluların gözlem, sınıflandırma, gruplandırma ve odalara yerleştirme işlemleri, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Ceza İnfaz Kurumları İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla gerçekleştirilmekte olup, bu kararlara karşı yargı yolu açıktır. V- 5275 sayılı Kanunun; A) "Hükümlülerin Nakilleri" başlıklı Dokuzuncu Bölümünün "Kendi istekleri ile nakil" kenar başlıklı 54. maddesinin birinci fikrasında, hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, çocuk hükümlüler ile maddi durumunun yetersiz olduğunu belgelendiren hükümlüler hariç olmak üzere nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, ceza infaz kurumlarında bulunması gereken sürenin üç aydan fazla olması, iyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, istekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, mahkumiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması gerektiği; ikinci fıkrasında ise bu hükümlülerin nakledildikleri kurumlarda, eğitim öğretim veya hastalık nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorunda olduğu, çocuklar bakımından bu sürenin altı ay olarak uygulanacağı, B) "Zorunlu nedenlerle nakil" kenar başlıklı 56. maddesinde, kurumların elverişsiz ve yetersiz kalması, kapsama gücünün aşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş, güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibi zorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekli görülen hükümlülerin, yargı çevresi dışında Adalet Bakanlığınca belirlenen ve konumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebileceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. VE Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 17/09/2024 tarihli cevapta; A) Erzurum Dumlu Ceza İnfaz Kurumlarında tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, B) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. " Bilgilerinize sunulur. Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden YOFVO2F - ZRUP4NG - hsus9SZ - LgFYİE- ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Tutuklu ve mahkumların başka cezaevlerine sevk edilmelerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15798, 29 Ağustos 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15798-tutuklu-ve-mahkumlarin-baska-cezaevlerine-sevk-edilmelerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/106724fc-4f03-4a18-b8d5-0191b1b97022 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.