# Toy kuşlarının neslinin korunması talebine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/16110 - **Veren:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 11 Eylül 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 27 gün sonra, 8 Ekim 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d3a438b4-5b81-4425-8586-0191e52caa0c - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16110-toy-kuslarinin-neslinin-korunmasi-talebine-iliskin > Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 11 Eylül 2024 tarihinde 7/16110 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 27 gün sonra, 8 Ekim 2024). ## Önerge metni TENM 709.202U 16110 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞPNA Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Sümeyye BOZ Muş Milletvekili Muş ili, özellikle Malazgirt ilçesi ve çevresinde yaşayan toy kuşu (Otis tarda), dünyanın en büyük uçabilen kuşlarından biri olup, Türkiye'nin nesli tükenme tehlikesi altında bulunan türleri arasında yer almaktadır. Türkiye'nin kırmızı listesinde bulunan bu kuş türü, avcılık ve habitat kaybı gibi nedenlerden dolayı hızla yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. 2023 yılı içerisinde Muş'ta bitkin ve yaralı halde bulunan toy kuşları, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yaban Hayvanları Koruma ve Rehabilitasyon Merkezi'ne götürülmüş ve tedavi altına alınmıştır. Ancak, yasa dışı avcılık ve ekosistem tahribatı nedeniyle bu kuşların korunması büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, yerel çiftçiler tarım faaliyetlerini bu kuşların yuvalarını korumak amacıyla geciktirmelerine rağmen, kaçak avcılığın devam ettiği bildirilmiştir. Bu bağlamda: 1. Toy kuşlarının neslinin korunması için Muş ili ve çevresinde yürütülen çalışmalar nelerdir? Bu konuda Bakanlığınızın yürüttüğü ya da planladığı özel bir koruma programı mevcut mudur? 2. Kaçak avcılığın önlenmesine yönelik hangi tedbirler alınmaktadır? Toy kuşlarının yasa dışı avlanmasının önüne geçmek için yerel denetimler ve yaptırımlar için atılacak adımlar nelerdir? 3. Muş Ovası ve çevresinde toy kuşlarının doğal yaşam alanlarının korunması için yapılan çalışmalar nelerdir? Bu kuşların habitatlarının korunmasına yönelik özel bir eylem planı hazırlanmakta mıdır? 4. Toy kuşlarının korunması ve halkın bu konuda bilinçlendirilmesi amacıyla herhangi bir eğitim veya farkındalık kampanyası yürütülmekte midir? Özellikle çiftçiler ve yerel halkın bu konuda daha etkin bir şekilde bilgilendirilmesi için adımlar atılacak mıdır? 5. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yaban Hayvanları Koruma ve Rehabilitasyon Merkezi gibi kurumlarla ortak projeler yürütülerek bu türün tedavi ve rehabilitasyon süreçlerine destek verilmeye devam edilecek midir? ## Bakanlığın cevabı AB Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) II. dönemi kapsamında "Yeni Bir Metodoloji Kapsamında Türkiye'nin Nesli Tehlike Altındaki Türleri için Tür Eylem Planlarının Hazırlanması, Uygulanması ve İzlenmesi" projesi tamamlanmıştır. Bu bağlamda, Toy kuşuna ait Tür Eylem Planı gözden geçirilmiş olup 2024-2028 yıllarını kapsayan güncellenmiş faaliyetler çerçevesinde toy kuşunun dağılım gösterdiği tüm alanlarda aşağıdaki hedeflere yönelik; e Toy'undağılım alanlarının korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınması, e Toy popülasyonunda herhangi bir düşüş yaşanmaması için gerekli önlemlerin hayata geçirilmesi, e Toy'un bölgesel düzeyde tanıtımının sağlanması, e Toy'un biyolojisi hakkında daha detaylı bilgilerin elde edilmesi çalışmaları planlanmıştır. Toy Tür Eylem Planı ve revize edilen faaliyetler kapsamında, toy kuşlarının korunması ve halkın bu konuda bilinçlendirilmesi amacıyla aşağıdaki faaliyetler oluşturulmuştur; Türün önemi, korunması ve türe zarar veren faaliyetler hakkında ilçedeki kamu kurumları ve kolluk kuvvetlerinin her yıl bir kez bilgilendirilmesi, Önemli üreme alanlarına yakın yerleşimlerde, yerel halka toy kuşunun önemi ve korunması hakkında bilinçlendirme çalışmaları yapılması, e Türündoğal yayılış alanlarında, özellikle ormanlık alanlarda, tarım alanı açma, otlatma, ağaç kesimi gibi faaliyetlerin toy kuşlarına zarar vermeyecek şekilde gerçekleştirilmesi için tarla ve hayvan sahipleri, çobanlar, orman kesim işçileri gibi ilgili kişilerle görüşmeler yapılması ve bu kişilerin ikna edilmesi, se Toy kuşunun mevcut ve potansiyel dağılım gösterdiği alanlarda her yıl düzenli olarak, yılda üç kez popülasyon sayımları yapılması ve elde edilen verilerin kayıt altına alınması, Önemli üreme alanlarına yakın yerleşimlerde, toy kuşu hakkında farkındalığın tespit edilmesi amacıyla 2024-2028 yılları arasında iki kez anket çalışması yapılması ve farkındalığın artışının ölçülmesi, e Önemli üreme alanlarına yakın yerleşimlerde türün tanıtımına yönelik basılı ve görsel materyallerin hazırlanması ve dağıtılması, e Yerel halk, öğretmenler ve öğrenciler için toy kuşunun önemi hakkında farkındalık oluşturma amaçlı eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerinin düzenlenmesi. Bu faaliyetlerle türün neslinin korunması için yerel halkın bilinçlendirilmesi, habitatın iyileştirilmesi ve toy kuşlarının yaşam alanlarının güvence altına alınmasına yönelik çalışmaların daha etkin bir şekilde yürütülmesi hedeflenmektedir. Önergede bahsi geçen ilimizde toy kuşu avcılığına karşı taşra teşkilatımızda görev yapan memur, işçi, saha bekçisi ve av koruma kontrol memurlarımız marifetiyle sahada koruma kontrol çalışmalarımız aralıksız sürdürülmektedir. "Av ve Yaban Hayvanı Üretme Yeri ve İstasyonları ile Kurtarma Merkezlerinin Kuruluşu, Yönetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik" ve uluslararası sözleşmeler gereğince, el konulan veya doğal afetler, çevre sorunları, yaralanma ve sahipsiz kalma gibi nedenlerle bakıma ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı tedaviye muhtaç olan yaban hayvanlarının, tekrar doğal yaşam ortamlarına bırakılıncaya veya yabancı türlerin orijin ülkesine gönderilinceye kadar bakım, tedavi ve rehabilitasyonları yapılması maksadıyla Yaban Hayvanı Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezleri kurulmaktadır. Bu minvalde kurulan Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yaban Hayvanları Koruma ve Rehabilitasyon Merkezi?nde de hem bahse konu türün hem de tedaviye muhtaç olan diğer yaban hayvanlarının tedavi ve rehabilitasyon süreçlerine destek verilmeye devam edilecektir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Toy kuşlarının neslinin korunması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/16110, 11 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16110-toy-kuslarinin-neslinin-korunmasi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d3a438b4-5b81-4425-8586-0191e52caa0c Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.