# Tarım sektöründe çalışan işçilere yapılan ödemelere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/16971 - **Veren:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa) - **Muhatap:** Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Vedat Işıkhan) - **Veriliş tarihi:** 2 Ekim 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 24 Aralık 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c6d24d3d-19af-48aa-990b-01924d66f64d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16971-tarim-sektorunde-calisan-iscilere-yapilan-odemelere-iliskin > Mahmut Tanal (CHP), 2 Ekim 2024 tarihinde 7/16971 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 24 Aralık 2024). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını Anayasa'nın 98 ve TBMM İç Tüzüğünün 96, 99. maddeleri gereğince saygıyla talep ederim. Türkiye'de tarımsal üretim, ülke ekonomisi ve gıda güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır. Tarım sektöründe çalışan işçilerin ücret sistemleri, çalışma koşulları ve haklarının korunması ise işgücü piyasasının en kritik konularından biridir. Tarım işçilerinin çeşitli ürünlerde çalışırken aldıkları ücretler ve bu ücretlerin ödeme sistemlerine dair belirsizlikler ve farklılıklar bulunmaktadır. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve 95 Sayılı Ücretlerin Korunması Hakkındaki Sözleşme gibi düzenlemeler, işçilerin ücretlerinin yazılı veya sözlü sözleşmelerle belirlenmesi gerektiğini öngörmekte, ancak tarım sektöründe uygulanan farklı ücret sistemleri (örneğin, zaman bazlı ya da verim bazlı) işçilerin mağduriyetine yol açabilmektedir. Türkiye genelinde tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu ürünler, mevsimler ve bölgelerde tarım işçilerinin aldığı ücretler arasında ciddi farklar olduğu gözlenmektedir. Bu kapsamda sorularımın yanıtlanması gerekmektedir. 1. Türkiye genelinde tarımsal üretimde çalışan işçilerin ürün bazında aldığı ücretler nedir? Her bir tarımsal ürün için belirlenen ücret miktarı nasıl hesaplanmaktadır? 2. Tarımsal üretimde çalışan işçilerin, verim veya zaman esasına dayalı ücret sistemiyle çalıştığı ürünler nelerdir? Verime veya zamana dayalı ücret sistemlerinin işçilerin ücret hakkını olumsuz yönde etkilememesi adına Bakanlığınızca denetim yapılmakta mıdır? Bu denetimler neticesinde ücret konusunda mağdur edilen işçilerin mağduriyetlerinin giderilmesi yönünde Bakanlığınızca yapılan çalışma var mıdır? Şayet varsa bu çalışmaların kapsamı nedir? Bakanlığınızca bu konuda bir çalışma yapılmıyor ise gerekçesi nedir? 3. Türkiye'de en çok istihdam sağlayan tarımsal ürünler (buğday, pamuk, mısır, zeytin, fındık, çay, üzüm vb.) için tarım işçilerine ödenen ücretler bölgesel farklılıklar göstermekte midir? Bu farklılıkların emeğin karşılığı için ne tür tedbirler alınmaktadır? 4. Tarım işçilerinin, çalıştıkları ürüne göre asgari ücret altında ücret alıp almadıkları Bakanlığınız tarafından nasıl denetlenmektedir? Bu denetimler hangi sıklıkla ne şekilde gerçekleştirilmektedir? Bakanlığınızca bu kapsamda denetimler gerçekleştirilmiyorsa gerekçesi nedir? 5. Tarım işçilerinin ücretlerinin zamanında ve eksiksiz olarak ödenmesi hususunda Bakanlığınızca denetim nasıl yapılmaktadır? Bakanlığınızca bu kapsamda bir denetim yapılmıyor ise gerekçesi nedir? AbİJA 6. Türkiye genelinde, tarımsal üretimde çalışan mevsimlik ve geçici işçilerin ücretlerinin belirlenmesi ve işçi haklarının korunması amacıyla Bakanlığınızın izlediği standart bir politika var mıdır? Şayet var ise bu politika gereği ücretler belirlenirken hangi hususlara dikkat edilmektedir? Bakanlığınızca bu şekilde bir standart politika belirlenmemiş ise gerekçesi nedir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 09.10.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1508264 sayılı yazınız. İlgi yazınız ile Şanlıurfa Milletvekili Sayın Av. Mahmut TANAL tarafından yöneltilen 7/16971 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur. "Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı o teftişler, oçalışma hayatındaki sorunların odeğerlendirilmesi o ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 4'üncü maddesinin b fikrasında 50'den az işçi çalıştırılan (30 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Ancak aynı Kanun'un 113'üncü maddesinde ise yukarıda belirtilen 50'den az işçi çalıştırılan (30 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde çalışan işçiler hakkında anılan Kanunun 32 (Ücret ve ücretin ödenmesi), 35 (Ücretin saklı kısmı), 37 (Ücret Hesap Pusulası), 38 (Ücret kesme cezası)'inci madde hükümleri ile ilgili işverenler hakkında idari para cezasının uygulanacağı belirtilmiştir. Çalışma mevzuatında yer alan istisna işyerleri kategorisi içinde şartları sağlayan tarım ve orman sektörlerinde gerek işin yürütümü yönünden gerekse de iş sağlığı ve güvenliği yönünden inceleme ve teftiş faaliyetleri yürütülmektedir. * Prof. Dr. Vedat AN Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(312) 296 — 71 68 --- **Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Tarım sektöründe çalışan işçilere yapılan ödemelere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/16971, 2 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16971-tarim-sektorunde-calisan-iscilere-yapilan-odemelere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c6d24d3d-19af-48aa-990b-01924d66f64d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.