# Tunceli'deki engelli vatandaşların eğitim hakkına erişimlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/1727 - **Veren:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 12 Temmuz 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 54 gün sonra, 4 Eylül 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/be201ac4-c8de-4ea2-88d1-01894a7453e0 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1727-tunceli-deki-engelli-vatandaslarin-egitim-hakkina-erisimlerine-iliskin > Ayten Kordu (DEM Parti), 12 Temmuz 2023 tarihinde 7/1727 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 54 gün sonra, 4 Eylül 2023). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Ulusal Engelli Veri Sisteminde İkamet Adresi İline göre engelli nüfus oranlarının en fazla olduğu iller Tunceli, Bartın, Artvin, Ardahan, Bingöl ve Bitlis?dir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın verilerine göre Tunceli'nin nüfusu 82.498 iken ilin engelli nüfusu 7.742 ile en fazla engelli nüfus oranına sahiptir. Engelli nüfusunun il nüfusuna oranı ise Yo9,38'dir. TÜİK 2011 yılı verilerine göre ise Tunceli'deki engelli sayısı 9.392*dir. Kurumların verileri bile birbiriyle ötüşmemesi gerçek engelli sayısının Söz konusu resmi verilerden çok daha fazla olduğu iddiasını doğrulamaktadır. Engellilik konusundan en büyük sorunlarından birisi de engelleri bireylerin eşit koşullarda eğitim alamaması hatta birçok yerde eğitim tamamen mahrum bırakılmasıdır. Özellikle köylerde ve kırsal bölgelerde engelli öğrencilerin eğitim hakkına erişememesi en temel sorunlarından birisinin teşkil etmektedir. Tunceli'de yaşayan engelli öğrencilerin taleplerine ilişkin sağlıklı bir çalışma yürütmek ve taleplerinin karşılanmasını sağlamak amacıyla birçok bilgi ve veriye ihtiyaç vardır. Sağlıklı bilgi ve veriye ulaşabilmek, engelli yurttaşların sorunlarına yönelik çözüm geliştirmek Bakanlığınızca tarafımıza sağlanacak verilerin ışığında önemli ve gereklidir. Bu bağlamda; Tunceli'de yaşayan engelli öğrenci sayısı kaçtır? Öğrencilerin eğitim seviyelerine ve cinsiyetine göre dağılımı nasıldır? Tunceli?de İşaret Dili Eğitmeni sayısı kaçtır? Kırmaneki (Zazaki) ve Kurmanci dillerinde işaret dili eğitimi verilmekte midir? Engelli yurttaşlara yönelik Tunceli ilinde yürütülen eğitim ve öğretim çalışmaları nelerdir? Görme engelli yurttaşlar için sesli eğitim sistemleri hangi dillerde uygulanmaktadır? Kırmancki (Zazaki) ve Kurmanci dillerinde sesli eğitim sistemleri bulunmakta mıdır? Bakanlığınıza bağlı okul ve eğitim merkezleri engelli yurttaşların kullanımına uygun mudur? Bu yönde yapılan çalışmalar nelerdir? Bakanlığınız bünyesinde Tunceli?de çalışmakta olan engelli personel sayısı kaçtır? Söz konusu engelli personelin kaçı kadındır? Kaç engelli öğretmen/eğitmen vardır? ## Bakanlığın cevabı b) 21.07.2023 tarihli ve 7-43452547-120.07.04-1253775 sayılı yazınız. c) 28.07.2023 tarihli ve 7-43452547-120.07.04-1256030 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazıyla iletilen Tunceli Milletvekili Ayten KORDU'nun 7/1727, Ankara Milletvekili Aylin YAMAN"ın 7/1730, Edirne Milletvekili Ahmet Baran YAZGAN"ın 7/1733, Mardin Milletvekili Beritan GÜNEŞ ALTIN'ın 7/1920, 7/2158 ve Mersin Milletvekili Perihan KOCA'nın 7/2160 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. YusM TEKİN ii Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (12 Sayfa) Elektronik Ağ : www.meb.gov.tr Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Bakanlığımız MEBBİS MEİS Modülü üzerinden 25.07.2023 tarihinde alınan verilere göre Tunceli ilinde 58 erkek ve 11 kız öğrenci olmak üzere toplam 69 özel eğitim öğrencisi Bakanlığımız Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı kurumlarda eğitim almaktadır. Eğitim kademelerine göre okulöncesinde 14, ilkokulda 9 (özel eğitim uygulama okulu 1. kademe), ortaokulda 13 (özel eğitim uygulama okulu II. kademe), lisede ise 33 (özel eğitim meslek okulu-zihinsel engelliler ve özel eğitim uygulama okulu TI. kademe) özel eğitim öğrencisi bulunmaktadır. Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerini öncelikle kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla akranları ile birlikte aynı sınıfta tam zamanlı veya özel eğitim sınıflarında yarı zamanlı olarak sürdürmeleri esas olmakla birlikte bu bireylerin gelişim alanlarındaki özellikleri, eğitim ihtiyaçları ile yeterlikleri doğrultusunda hizmet sunulmak üzere özel eğitim okulları da açılmaktadır. Bunun yanında zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerden sağlık problemi nedeniyle örgün eğitim kurumlarından yararlanamayan öğrencilere evde eğitim hizmeti sunulmakla birlikte sağlık problemi nedeniyle sağlık kuruluşlarında yatarak tedavi gören öğrenciler için de hastane sınıflarında eğitim hizmeti verilmektedir. Yapılan açıklamalar doğrultusunda örgün eğitim çağında bulunan özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilere Tunceli ilinde özel eğitim hizmetleri sunulmaktadır. Ayrıca Bakanlığımızca hazırlanarak basımı ve üretimi yapılan eğitim araçları ve materyalleri her yıl düzenli olarak özel eğitim öğrencilerine gönderilmekte ve bu konudaki videolar da Türkçe olarak EBA platformunda yayımlanmaktadır. Özel gereksinimli bireylerin eğitimi, rehabilitasyonu, hayata entegrasyonu ve kendi gelişim süreçlerinin desteklenmesi için Bakanlığımızca yürütülen çalışmalardan biri de özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerince verilen destek eğitimleridir. 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendindeki "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi: Özel eğitim gerektiren bireylerin konuşma ve dil gelişim güçlüğü, ses bozuklukları, zihinsel, fiziksel, duyusal, sosyal, duygusal veya davranış problemlerini ortadan kaldırmak ya da etkilerini en az seviyeye indirmek, yeteneklerini yeniden en üst seviyeye çıkarmak, temel öz bakım becerilerini ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını," hükmü doğrultusunda faaliyet göstermekte olan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine özel gereksinimle bireylere verilen destek eğitimler karşılığında 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43'üncü maddesinin birinci fıkrasındaki "Engelliler için sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari 9620 oranında engelli olduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimi olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spekirum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim Strateji Geliştirme Başkanlığı programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir." hükmü doğrultusunda ödeme yapılmakta olup söz konusu destek eğitimler için özel gereksinimli bireyler ya da veli/vasilerince kuruma herhangi bir ödeme yapılmamakta ve ödeme süresi sosyal devlet anlayışının bir tezahürü olarak Bakanlığımızca yönetilmektedir. Milli Eğitim bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 31'inci maddesinin birinci fıkrasındaki "Özel eğitim okulunun özel eğitim ve rehabilitasyon birimine ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden (Değişik ibare:RG-24/5/2013-28656) engelli bireylerin aylık destek eğitimi giderleri, Maliye Bakanlığınca belirlenir ve Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten kurumca (Değişik ibare:RG-24/5/2013-28656) engelli bireye bir ayda sekiz ders saati bireysel ve/veya dört ders saati grup eğitimi verilmesi şartıyla kurumlara ödenir." hükmü doğrultusunda özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde özel gereksinimle bireylere ayda sekiz ders saati bireysel ve/veya dört ders saati grup eğitimi verilmektedir. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde özel gereksinimli bireylere 5980 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi doğrultusunda görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylere destek eğitim hizmeti verilmektedir. 2023 yılı Temmuz ayında Tunceli ilindeki 116'sı erkek, 61'i kız olmak üzere toplam 177 özel gereksinimli bireylere destek eğitim verilmiş olup söz konusu destek eğitim karşılığında kuruma Bakanlığımızca 485.345,28 TL ödeme yapılmıştır. Tunceli ilindeki özel gereksinimli bireylere 2023 yılının ilk yedi ayında verilen destek eğitimler karşılığında ise toplam 3.657.441,76 TL ödeme yapılmıştır. Tunceli ilinde Bakanlığımıza bağlı resmi kurumlarda engelli kontenjanında 9 erkek ve 15 kadın öğretmen ile eğitim-öğretim hizmetleri dışında 36 erkek ve 14 kadın personel görev yapmaktadır. Fiziksel engelliler için okul binalarında yapılması gereken düzenlemeler, Bakanlığımızın 2009/90 No.lu Genelgesi ile duyurulmuştur. Genelge gereğince; okul girişlerine rampa yapılması, zemin kaplamalarının kaymayan ve tekerlekli sandalye hareketini güçleştirmeyen malzeme ile kaplanması, birden fazla katlı eğitim yapılarında standartlara uygun engelli asansörü yapılması, dersliklerin eşiksiz ve kot farkı olmaksızın tasarlanması, yazı tahtalarının uygun yüksekliğe asılması, engelliler için tuvalet düzenlenmesi, tören alanlarının fiziksel engelli öğrencilerin ulaşabilirliğini ve hareketini kolaylaştıracak şekilde erişilebilir olması öngörülmüştür. Bakanlığımıza bağlı kurumlara ait tip projeler 81 İl Valiliği tarafından kullanılmak üzere hazırlanmakta olup güncel mevzuata uygun olarak planlanması, erişilebilirlikle ilgili kriterlerin sağlanması tip projelerdeki öncelikli hedeflerimiz arasında yer almaktadır. Bakanlığımızca yaptırılan tüm tip projelerde ve onaylanan tüm özel projelerde, erişilebilirlikle ilgili kriterler TS 9111 standardına göre düzenlenmekte ve yeni okul inşaatlarında uygulanmaktadır. Ayrıca, Bakanlığımızın 2021/11 No.lu Gayrimenkul Büyük Onarım Genelgesi gereğince, okullarımızda yürütülen büyük onarım ve tadilat işleri kapsamında, engelli erişilebilirliği açısından fiziksel koşulları yetersiz okul binalarında yapılacak iyileştirme Strateji Geliştirme Başkanlığı çalışmalarına (engelli asansörü, engelli rampası, engelli tuvaleti yapımı) öncelik verilmektedir. Öğrencilerin farklı kültürleri de tanımalarını sağlamak, ülkemizde var olan yaşayan diller ve lehçeleri gelecek kuşaklara aktarabilmek ve bu alanda toplumun da ihtiyaçlarını karşılayabilmek amacıyla 2012-2013 eğitim-öğretim yılından itibaren ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda Yaşayan Diller ve Lehçeler dersi kapsamında ilgili dersler okutulmakta olup söz konusu derslere ilişkin seslendirme çalışmaları yapılmaktadır. Tunceli Valiliğince konuya ilişkin olarak: Tunceli İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okul ve kurumlarda engelli öğrenci ve personelleri için gerekli önlemlerin alındığı, gerekli olan engelli platformu, engelli tuvaleti ve engelli rampası için çalışmaların yapıldığı belirtilmiştir. --- **Kaynak gösterme:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Tunceli'deki engelli vatandaşların eğitim hakkına erişimlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1727, 12 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1727-tunceli-deki-engelli-vatandaslarin-egitim-hakkina-erisimlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/be201ac4-c8de-4ea2-88d1-01894a7453e0 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.