# MESEM uygulaması aracılığı ile haksız gelir elde edildiği iddiasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/17373 - **Veren:** Yılmaz Hun (DEM Parti, Iğdır) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 25 Eylül 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 99 gün sonra, 2 Ocak 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bb93315b-30f9-4a6c-9c6a-01922d2425f4 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17373-mesem-uygulamasi-araciligi-ile-haksiz-gelir-elde-edildigi-iddiasina-iliskin > Yılmaz Hun (DEM Parti), 25 Eylül 2024 tarihinde 7/17373 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 99 gün sonra, 2 Ocak 2025). ## Önerge metni "TERM Ni, HALKLARIN EŞİTLİK VE DENOKRASİ PARTİSİ GRUP BAŞKANLIĞI Tarih : İĞ varan 2G, ği 1 fi 3 1 3 Aşağıdaki sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci TBMM İçtüzüğünün 96? ıncı ve 99" uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması konusunda gereğini arz ederim. 24.10.2024 Yılmaz HUN Iğdır Milletvekili Tekstil şirketinde çalışan bir işçinin merak ederek baktığı e- devlet uygulamasından Zincirlikuyu İsov Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 12. Sınıf öğrencisi olduğu, kendisinin bu durumdan habersiz olduğu ve "konaklama ve seyahat hizmetleri"? alanında kayıtlı olduğu medyaya yansımıştır. Bunun bir hata olduğunu düşünen yurttaş, okul yönetimi ve şirket yetkililerine ulaşmış ve tarafına bir hata olmadığı söylenmiştir. Medyaya yansıdığı kadarıyla başta İzmir, İstanbul, Kocaeli, Mersin ve Manisa olmak üzere tüm illerde buna benzer işlemlerin olduğu ortaya çıkmıştır. Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) adı altında çocuk işçiliğinin meşrulaştırıldığı ve patronlar için ucuz iş gücünün oluşturulduğu bu program ile daha önce onlarca çocuk iş kazaları sonucu vefat etmiştir. Bütün bunlar yetmezmiş gibi şimdi de MESEM uygulaması ile haksız gelir elde eden okul idarecileri sorunu oluşmuştur. Bu bağlamda; 1. MESEM uygulamasının çocuklar üzerinde oluşturduğu psikolojik etkileri bakanlığınız bünyesinde çalışan pedagoglar tarafından herhangi bir incelemeye tabi tutulmuş mudur? 2. MESEM uygulaması sonucu yaşanılan ölümlere dair bakanlığınızın herhangi bir soruşturması mevcut mudur? Yürütülen bir soruşturma varsa hangi aşamadadır? MESEM uygulamasının başlamasından bu yana kaç tane soruşturma açılmıştır? Haksız kazanç elde eden kaç kurum ya da kişi tespit edilmiştir? i 5. Öğretmenlerini büro personeli gösterip olarak gösterip maaş ve sigortalarını devlete ödeten kaç kurum tespit edilmiş ve hangi cezalar kesilmiştir? N 6. Uygulama başladığından bu yana; maaş ve sigortalar için ne kadâr ödeme yapılmıştır? ## Bakanlığın cevabı T/140p3 İlgi : a) 02/10/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1503002 sayılı yazınız. b)04/10/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1504468 sayılı yazınız. c) 09/10/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1508264 sayılı yazınız. Y 173 13 GK a ç) 16/10/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1513275 sayılı yazınız. 717 350-1981 Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen Aydın Milletvekili Evrim KARAKOZ?'un 7116613, Iğdır Milletvekili Yılmaz HUN'un 7716614 ve 7/17373, İstanbul Milletvekili Gökhan GÜNAYDIN'ın 77166 15, Ardahan Milletvekili Özgür Erdem İNCESU'nun 7(16617, Niğde Milletvekili Ömer Fethi GÜRER"'in 7116627, İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ"ın 7116750, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANALın 7117083, Hatay Milletvekili Servet MULLAOĞLU'nun 7/17380 ile Sakarya Milletvekili Ümit DİKBAYIRın 7717381 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Milli Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (12 Sayfa) €-posta; sgb(ömeb.gov.tr Telefon: (0312)413 27 35 Elektronik Ağ; www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539 7111313 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN 1 Gelieti ğ YÜZYILI Strateji Geliştirme Başkanlığı bo4 ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) kökleri Anadolu'da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir. Mesleki eğitim merkezi programı iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamında olup öğrencilerin haftalık ders çizelgeleri doğrultusunda okula ve beceri eğitimi aldıkları iş yerine devamları zorunludur. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler. Mesleki eğitim merkezi programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar. Mesleki eğitim merkezi programının işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesinde yer alan "Bu sözleşme, çocuklar ve gençler tarafından genel, mesleki ve teknik eğitim için okullarda ve diğer eğitim kuruluşlarında yapılan işlere veya yetkili makamın varsa ilgili işçi ve işveren örgütlerine danışarak belirlediği koşullara göre işyerlerinde en az 14 yaşındaki kişilerin yaptıkları ve esas olarak bir okul ya da bir eğitim kuruluşunun sorumlu bulunduğu bir eğitim veya öğretim kursunun, yetkili makam tarafindan onaylanmış olup büyük ölçüde veya tamamen bir işyerinde yürütülen bir eğitim programının veya eğitim veya meslek seçimini kolaylaştırmak amacıyla hazırlanmış bir yönlendirme ya da rehberlik programının ayrılmaz parçası olan işlere uygulanmaz." hükmü ile asgari sözleşmenin asgari yaşa ilişkin hükümlerinin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Mesleki eğitim merkezi programı öğrencileri de dâhil olmak üzere tüm mesleki ve teknik ortaöğretim kurumu öğrencileri okulda ve işletmede yaptıkları mesleki eğitimleri süresince iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı sigortalanmaktadır. Bu öğrencilerin sigorta primleri Bakanlık bütçesinden karşılanmaktadır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Denetleme ve ceza" başlıklı 41'inci maddesinde "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle 1111373 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı m) YUZYILI Lİ a ani ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almaktadır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. Aynı yönetmelik hükümlerine göre il, ilçe ve okullarda kurulan işletme belirleme komisyonları beceri eğitimi yapılacak işletmelerin uygunluğunu değerlendirmektedir. Bakanlığımızca, 02.02.2024 tarihli 95718711 sayılı ve 2024/36 No'lu Genelge 81 il valiliğine ve ilgili bakanlıklara gönderilmiştir. Bu Genelge ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir. İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği hususlarındaki sorumlulukları 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte ilgili diğer mevzuat hükümleri ile belirlenmiştir. İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği bakımından denetlenmesi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yürütülmektedir. İş kazası yaşanan işletmelere yönelik cezai yaptırımlar konusunda Bakanlığımızın yetkisi bulunmamakta, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde ve yargı organlarınca yürütülmektedir. Bakanlık Makamının 07.09.2023 tarihli ve 83115568 sayılı Olur'u kapsamında ülke geneli 81 ilde bakanlık müfettişlerince inceleme-soruşturma çalışmaları yürütülmüş olup İstanbul ili dışında tüm illerde çalışmalar tamamlanmıştır. Ülke genelinde 1892 kurumda inceleme-soruşturma çalışması sonucunda bazı işletmeler fazla ödemeleri kendileri iade etmişler, diğer işletmeler hakkında bakanlık müfettişlerince düzenlenen raporlarda mali ' teklifler ve sertifika-eğitim süreci iptal teklifleri getirilmiştir. --- **Kaynak gösterme:** Yılmaz Hun (DEM Parti, Iğdır). “MESEM uygulaması aracılığı ile haksız gelir elde edildiği iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/17373, 25 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17373-mesem-uygulamasi-araciligi-ile-haksiz-gelir-elde-edildigi-iddiasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bb93315b-30f9-4a6c-9c6a-01922d2425f4 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.