# Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerinin denetimlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/17422 - **Veren:** Mehmet Rüştü Tiryaki (DEM Parti, Batman) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 8 Ekim 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 28 gün sonra, 5 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3a47b947-2bab-4607-9447-0192712bba7a - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17422-zehirli-kalintilar-nedeniyle-ulkemize-iade-edilen-ihrac-urunlerinin-denetimlerine-iliskin > Mehmet Rüştü Tiryaki (DEM Parti), 8 Ekim 2024 tarihinde 7/17422 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 28 gün sonra, 5 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. ehmet Rüştü TİRYAKİ Avrupa'ya ihraç edilen kuru incirlerin "mazur görülen sınırın altı kat üzerinde aflatoksin tespit edildiği" gerekçesiyle zehirli denilerek Bulgaristan sınır kapısından Türkiye'ye iade edildiği haberleri basına yansımıştır. Daha önce Kasım 2023, Şubat ve Temmuz 2024 tarihlerinde de aynı haberler gündeme gelmiş; Avrupa Gıda Güvenliği Uyarı Sistemi (RASFF), genotoksik ve kanserojen etkileri nedeniyle karaciğer kanseri riskini artıran, maruz kalınan miktara bağlı olarak karaciğer yetmezliğine ve ölüme yol açabilen aflatoksin maddesinin Türkiye'den gelen kuru incirlerde yüksek miktarda bulunduğuna dair raporlar yayınlamıştır. Yıllardır kamuoyunun gündeminde olan Avrupa ülkelerinden Türkiye'ye geri gönderilen gıda maddelerinin akıbeti ve iç pazara dönüp dönmediğine ilişkin somut ve şeffaf bir bilgiye erişmek ise mümkün olmamıştır. Bu bağlamda; 1. Zehirli denilerek iade edilen incirler hangi firma ve/veya firmalara aittir, , satışa sunulduğu marka isimleri nedir? 2. Söz konusu gündeme ilişkin Bakanlığınız hangi çalışmaları yürütmüştür, elde edilen veriler nelerdir? 3. İncirler piyasaya sürülmeden önce hangi denetimlerden geçirilmiştir? Herhangi bir kamu laboratuvarı ve/veya özel laboratuvarda gıda analizi yapılmış mıdır? Eksik veya yanlış denetimi yapan birimler ve sorumlular tespit edilmiş midir? 4. Son beş yıl içerisinde kaç ton ürün zehirli kalıntılar sebebiyle Türkiye'ye iade edilmiştir? İade edilme tarihleri, gerekçeleri ve ürün çeşitleri nelerdir? 5. Türkiye'ye iade edilen ürünlerin akıbeti nedir? Bu ürünlerin imhasında hangi yol ve yöntemler izlenmekte, iç pazarda satışa sunulmaması için ne tür önlemler alınmaktadır? ## Bakanlığın cevabı Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonuna bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden ilan edilmektedir. RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır. Ülkemiz menşeli ürünler hakkında da zaman zaman RASFF üzerinden bildirim alınabilmektedir. Her bir RASFF bildirimi için ayrı ayrı izlenebilirlik denetimleri gerçekleştirilmektedir. Bildirime konu ürünün birincil üreticisi tespit edilmekte ve ilgili birimlerimiz tarafından üreticiye yönelik gerekli eğitimler verilmektedir. Bakanlığımızca yapılan çalışmalar ve alınan önlemler AB Komisyona düzenli olarak iletilmektedir. Bildirim alan ihracatçı ve bildirime konu ürüne yönelik resmi kontroller de artırılmaktadır. Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen ürünlerin tamamında; öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılmakta, ayniyat tespiti yapıldıktan sonra ürünler Bitki Karantinası Yönetmeliği, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve yem mevzuatı kapsamında 96100 bitki sağlığı ve gıda/yem güvenirliği yönünden resmi kontrollere tabi tutulmaktadır. Ülkemiz mevzuatına uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine (piyasaya arzına) izin verilmemektedir. Bakanlığımız tarafından gıdalarda mikotoksinler ile ilgili resmi kontroller 5996 sayılı Kanun kapsamında hazırlanan Türk Gida Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği kapsamında gerçekleştirilmektedir. . Bu çerçevede resmi kontrol numuneleri ("Gıda Maddelerinde Mikotoksinlerin Seviyesinin Resmi Kontrolü İçin Numune Alma, Numune Hazırlama ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliği" ne uygun olarak alınmaktadır. Gıdalarda aflatoksin tespiti ile ilgili olarak il tarım ve orman müdürlüklerimizin kendi bünyesinde yürüttüğü rutin denetim ve kontrollere ek olarak, Bakanlığımız yıllık gıda numune alma planı kapsamında Aflatoksin ve Okratoksin A kontrolüne yönelik olarak alınan gıda numunelerinin (kuru incir, kuru üzüm, fındık, Antep fistığı, karışık kuruyemiş, bebek gıdaları, vb.) Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği'nde yer alan limitlere uygunluğu analiz edilerek analiz sonucu uygunsuz çıkan numunelerle ilgili 5996 sayılı Kanun kapsamında işlem (para cezası, ürünlerin toplatma cezası vs.) tesis edilmektedir. Kuru incirlerde Aflatoksin ve Okratoksin A bulaşısının önlenmesi ve azaltılmasıyla ilgili olarak gıda işletmecileri (üreticiler, satışyerleri, depolar vb.) tarafından uygulanması gereken genel ilkeler, mevzuat kapsamında gıda işletmelerinde iyi hijyen uygulamalarını ve iyi üretim uygulamalarını içeren "Kuru İncirlerde Aflatoksin ve Okratoksin A Bulaşısının Önlenmesi ve Azaltılması ile İlgili Kılavuz" yayımlanmıştır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Rüştü Tiryaki (DEM Parti, Batman). “Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerinin denetimlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/17422, 8 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17422-zehirli-kalintilar-nedeniyle-ulkemize-iade-edilen-ihrac-urunlerinin-denetimlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3a47b947-2bab-4607-9447-0192712bba7a Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.