# Habur Sınır Kapısında yaşanan çeşitli sorunlara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/17429 - **Veren:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 1 Ekim 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 19 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d4d1c5ad-b882-4bbb-9a24-01924c460b3f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17429-habur-sinir-kapisinda-yasanan-cesitli-sorunlara-iliskin > Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 1 Ekim 2024 tarihinde 7/17429 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 19 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim 01.10.2024. Karayolu taşımacılığı, ülkede hem yurt içi hem de yurt dışında halen yoğun olarak kullanılan bir taşıma şeklidir ve kapıdan kapıya hizmet verdiği için ihracatçılar tarafından sıklıkla tercih edilmektedir. 2023 yılında ihracatın ©*632,5'i/ ithalatın ise *018,5'i karayoluyla gerçekleştirilmiştir. Önemli sınır kapılarından biri de Silopi de bulunan Türkiye ile Kürdistan Bölgesel Yönetimi arasında geçil sağlayan Habur Sınır kapısıdır. Bölgede faaliyet gösteren İşletmelerin büyük bir bölümü ihracatı bu kapıdan gerçekleştirmektedir. 2023 yılı itibarıyla karayolu ile en fazla ihraç taşıması Habur Sınır Kapısından gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda ayrıca 2023 yılında Şırnak merkezli ihracatçı firmaların ülke bazında ihracat seviyeleri incelendiğinde gerçekleştirilen toplam 693 milyon ABD Doları düzeyindeki ihracatın 907 1*inin Irak'a gerçekleştiği görülmüştür. 2023 yılında Habur sınır kapısından toplam 807.972 araç girişi, 822.953" araç çıkışı gerçekleşmiştir. Bunun yanında 2023 yılında Habur Sınır Kapısı'ndan toplam 3.946.108 yolcu geçiş yapmıştır. Yukarıda belirtilen resmi rakamlara baktığımızda önemli bir ticaret hacmine sahip olan Habur Sınır Kapısı sürekli haksız, hukuksuz ve insan hakları ihlalleri ile gündeme gelmektedir. Özellikle son dönemde bu Habur Sınır Kapısında yaşanan bekleme süreleri ve insani koşullar, yolcuların güvenliği ve insan onuru açısından ciddi endişelere yol açmaktadır. Yolcuların geçişlerde bekleme süreleri, ortalama 20 saate kadar uzamaktadır. Sınır kapısında sadece tek bir arama cihazının bulunması, yoğunluk ve geçiş süresini artırmakta; bu da yolcuların saatlerce, bazen günlerce beklemelerine neden olmaktadır. Bu durum, hem yolcuların psikolojik durumunu olumsuz etkilemekte hem de sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Sınır kapısındaki bekleme süreleri sırasında, yolculara yeterli su ve yiyecek sağlanmamaktadır. Tuvalet imkânlarının olmaması, hijyen koşullarının son derece kötüleşmesine yol açmaktadır. Özellikle yaşlı ve çocuklu yolcular için bu durum, daha da büyük bir sorun teşkil etmektedir. Sınır ticareti yapan "karıncalar" olarak bilinen bireyler, sınırlı iş imkânları nedeniyle zorunlu olarak bu ticareti yapmaktadır. Ancak, bekletilmeleri ve bu süreç içerisinde yaşadıkları maddi manevi zorluklar geçim kaynakları olan sınır ticareti onlar için bir eziyete dönüşmektedir. Benzer sorunlarla sürekli gündeme gelen Habur Sınır Kapısına ilişkin daha öncede milletvekillerimiz tarafından defalarca bakanlık düzeyinde başvurular yapıldı. Gerek halk ve Sivil Toplum Kuruluşları tarafından gerek siyasi parti temsilcileri tarafından gerekli mercilere şikayetler iletildi, fakat gün geçtikçe çözüm yerine sorunlar artarak devam etmektedir. Habur Sınır Kapısında yaşanan sorunların çözümü ve yolcuların hızlı geçişleri için birden fazla arama cihazı ve kontrol noktası eklenmelidir. Yolculara su, yiyecek ve tuvalet imkânları sağlanmalıdır. Bu bağlamda: 1. Habur Sınır Kapısı'ndaki yolcuların bekleme sürelerini azaltmak için hangi önlemleri almayı planlıyorsunuz? 2. Sınır kapısında mevcut olan tek arama cihazının sayısının artırılmasıyla ilgili bir çalışma yapmak için girişimleriniz olacak mıdır? Uluslararası sınır kapısı olan Habur Sınır Kapısında tek geçiş noktasının olması ve tek arama cihazının olmasının gerekçesi nedir? 3. Yolculara sağlanması gereken su, yiyecek ve hijyen koşulları hakkında hangi düzenlemeleri yapmayı hedefliyorsunuz? 4. Sınır kapısında yaşanan insan hakları ihlalleri ile ilgili olarak Bakanlık olarak ne tür denetim mekanizmaları geliştirmeyi planlıyorsunuz? 5. Türkiye'nin diğer sınır kapılarında da bekleme süreleri aynı mıdır? Diğer sınır kapılarında da tek geçiş noktası ve tek cihaz mı bulunmaktadır? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 16.10.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1313275 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Şımak Milletvekili Sayın Nevroz UYSAL ASLAN tarafından verilen 7717429 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan TİCARET BAKANLIĞI Sırnak Milletvekili Sayın Nevroz UYSAL ASLAN'a Ait 7/17429 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1. 5) 2023yılı içerisinde kara gümrük kapılarımızdan yaklaşık 32 milyon yolcunun giriş-çıkış gümrük işlemi gerçekleştirilmiş olup, 3,9 milyon yolcunun işlemi Habur Gümrük Kapısında yapılmıştır. Komşu ülke gümrük idaresinin araç kapasitesi, ilgili kapının fiziki koşulları gibi muhtelif sebeplerle kapılarımızdaki bekleme süreleri farklılık gösterebilmektedir. Diğer taraftan, ülkemize giriş-çıkış yapan tüm araçların ve yolcuların kontrolü, güvenlik hassasiyeti nedeniyle büyük önem arz etmektedir. Araç ve yolcu giriş-çıkışlarında zaman zaman dönemsel yoğunluklar yaşanabilmekte olup, imkanlar dahilinde gümrük/kaçakçılık kontrol ve denetimini aksatmayacak şekilde yoğunlukların azaltılmasına yönelik tedbirler alınmaktadır. Habur Gümrük Kapısı bütünüyle yenilenerek 10.07.2006 tarihinde işletmeye açılmıştır. Söz konusu yenileme çalışmalarının tamamlanmasından bu yana geçen zaman içinde gerek artan dış ticaret hacmi ve yolcu geçişi gerekse gümrük iş akışlarının yenilenerek işlem sürelerinin kısaltılması amacıyla Habur Gümrük Kapısı yeniden yapılandırılmıştır. Bu kapsamda; TIR, tanker ve küçük araç geçişlerinin birbirinden ayrılarak gümrük işlemlerinin hızlandırılması ve kaçakçılıkla daha etkin mücadele edilebilmesi, saha güvenliğinin arttırılması ve yolcuların daha konforlu ve rahat geçiş yapabilmeleri amacıyla yolcu tüneli inşa edilmesi, yolcu salonunun yolcu işlemlerinin tamamı salonda gerçekleştirilecek şekilde düzenlenmesi, gümrük kapısı sahasında bulunan mescit ve abdesthane alanlarının yenilenmesi gibi hususları içeren çalışmalar yürütülmüş ve söz konusu yapım işleri 2021 yılı Mart ayı itibarıyla tamamlanmıştır. Diğer taraftan, gümrük kapısı sahası içinde bulunan tesislerin fiziki durumlarından kaynaklı Bakanlığımıza intikal etmiş bir sorun bulunmamaktadır. Bununla birlikte, Bakanlığımızca yürütülen gümrük iş ve işlemlerinin etkin ve hızlı bir biçimde sürdürülmesi ile kaçakçılıkla mücadele faaliyetlerinin kapsamlı ve etkili şekilde icrası amacıyla gümrük kapılarımızın teknik altyapısı sürekli olarak modemnleştirilmekte, gümrük kontrollerinin gerçekleştirilmesinde kullanılan tarama sistemleri başta olmak üzere teknik cihaz kapasitesine yönelik yatırımlar her dönem artarak sürdürülmektedir. Bu kapsamda, Habur Gümrük Kapısında 1 adet mobil tarama sistemi, 2 adet yarı sabit tarama sistemi ve | adet geri yansıma teknolojili sistem olmak üzere toplam 4 adet araç ve konteyner tarama sistemi kullanılmaktadır. Ayrıca, anılan gümrüklü sahada yolcu işlemlerinin gerçekleştirildiği noktalarda hizmet veren 1 adet vücut tarama cihazı ile 3 adet sabit ve 1 adet mobil sistem olmak üzere toplam 5 adet bagaj X-Ray tarama cihazı bulunmaktadır. Gümrük kapılarında teknik sistem ve cihazların tahsisinin planlanması sürecinde, her bir gümrük sahasının işlem hacmi ve yoğunluğu, dış ticaret hacmi, araç ve yolcu giriş-çıkış verileri gibi hususlar değerlendirilmekte, olası kaçakçılık fiillerine yönelik risk ve değerlendirmeler dikkate alınmaktadır. Bu kapsamda, gümrük sahalarına tahsis edilen X-Ray tarama sistemlerinin sayı ve nitelikleri de değişim gösterebilmektedir. Ayrıca, sahaların fiziki koşulları da X-Ray tarama sistemlerinin tahsisinde etkili olmaktadır. Bu itibarla, ilgili gümrük kapısının işlem hacmi, sahalarda mevcut X-Ray tarama sistemlerinin sayısı ve özellikleri, sahaların fiziki yapısı, X-Ray sevkli araçların sayısı ve niteliği ile ilgili gümrük sahalarındaki araç ve yolcu yoğunluğu göz önüne alındığında bekleme süreleri sahalara göre değişkenlik gösterebilmektedir. Gümrük kapılarımızda oluşturulan altyapı ve buralarda sürdürülen iş ve işlemlerde, yasal geçişlerin hızlı ve aksamadan sürdürülmesinin yanı sıra kaçakçılıkla mücadelede zafiyet oluşmaması hususları dikkate alınmaktadır. --- **Kaynak gösterme:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Habur Sınır Kapısında yaşanan çeşitli sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/17429, 1 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17429-habur-sinir-kapisinda-yasanan-cesitli-sorunlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d4d1c5ad-b882-4bbb-9a24-01924c460b3f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.