# Engelli bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/18138 - **Veren:** Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep) - **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş) - **Veriliş tarihi:** 15 Ekim 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 17 Aralık 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/28aec9e4-91ff-4e9e-94c5-019295283b67 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18138-engelli-bireylere-yonelik-bakim-ve-rehabilitasyon-merkezlerine-iliskin > Sevda Karaca Demir (EMEP), 15 Ekim 2024 tarihinde 7/18138 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 17 Aralık 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasanın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Bedensel, zihinsel ya da ruhsal engeli olan bireylerin; kişisel bakım, psikososyal ve eğitim gereksinimleri için bakıma ihtiyaç duymaktadır. Bu anlamda kamusal hizmet vermek Bakanlığınızın görevidir. Ne var ki; engelli bireylerin ibtiyaçlarının giderileceği bakım ve rehabilitasyon merkezleri büyük ölçüde özel kurumlara devredilmiş olup Bakanlığınız ücretsiz kamusal bakımı istisnai olarak uygulamaktadır. Bakanlığınızın denetiminde olması gereken bu kurumlardan; şiddet, taciz, hijyenik olmayan ortam gibi haberler basına sıkça yansımaktadır. İstanbul Pendik Esenyalı'da yaşayan engelli çocuk sahibi kadınlar, bizimle paylaştıkları videoda videoda yaşadıkları sıkıntıları dile getirmişlerdir. Engelli bireylerin bakım yükünü sırtlanmak zorunda kalan kadınlar, bakım ve rehabilitasyon hizmetinin tam zamanlı, ücretsiz ve kamusal bir hizmet olması taleplerini kendi yaşadıkları sıkıntılar üzerinden aktarmışlardır. Engelli çocuk annesi bir kadın da özel bakım evlerinde yaşanan şiddet vakalarından söz ederek, kaygılı olduklarını belirtmiştir. Bu bağlamda; 1. Türkiye genelinde engelli birey sayısı kaçtır? Bunların yaş, cinsiyet ve şehir dağılımı nasıldır? 2. Türkiye genelinde engelli bireylerin ihtiyaçlarını gidermek üzere kaç tane bakım ve rehabilitasyon merkezi bulunmaktadır? Bunlardan kaç tanesi kamu, kaç tanesi özeldir? Kamu ve özel merkezlerde kaçar tane yurttaş bakım hizmeti almaktadır? 3. Bir engelli için ödenen bakım ücreti ne kadardır? Bugüne kadar aktarılan. kamu kaynağı ne kadardır? ii A 4. Birden fazla özel bakım merkezi bulunan kaç patron bulukmaktadır? vE il 5. Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin kaç tanesi yarı zarhanlı, kaç. tanesi; tam zamanlı hizmet vermektedir? j 6. Hizmet almak için başvuruda bulunup sırada bekleyen! kaç kişi bulunmaktadır. NE bekleme süresi ortalama ne kadardır? - "7- Özel bakım merkezine koşulları uymaması nedeniyle kamuya bağlı resmi bakım merkezine yerleştirilmek üzere kaç engelli sıra beklemektedir? 8- Özel bakım merkezlerinde mortalite oranı ne düzeydedir? Bakanlığınızın bu konuyla ilgili bir çalışması var mıdır? 9- Özel bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin denetimleri ne sıklıkla yapılmaktadır? Bu denetimler sonucu uygun koşulları taşımadığı tespit edilen merkez sayısı kaçtır? 10-2002-2024 yılları arasında özel bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde yaşanan şiddet ve taciz başta olmak üzere herhangi bir suç nedeniyle kaç tane soruşturma başlatılmıştır? Bunların sonuçları ne olmuştur? Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde yaşanan şiddet ve istismarın önlenmesi için ne yapmaktasınız? 11- Bakanlığınızın özel merkezleri kapatmak ve söz konusu hizmeti ücretsiz, kamusal ve tam zamanlı hale getirmek üzere bir çalışması bulunmakta mıdır? TBMM İletişim : 0312 420 60 22-23 ## Bakanlığın cevabı İlgi yazı ekinde alınan Gaziantep Milletvekili Sayın Sevda KARACA tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/18138 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Gaziantep Milletvekili Sayın Sevda KARACA ya Ait 7/18138 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni Bakanlığımız ile Sağlık Bakanlığı arasından imzalanan protokol ile Ulusal Engelli Veri Sistemi oluşturulmuş olup; Engelliler İçin Sağlık Kurulu Raporu olan tüm bireylere ilişkin verilere Ulusal Engelli Veri Tabanından ulaşılabilmektedir. Ulusal Engelli Veri Sisteminde kayıtlı ve 9040 ve üzeri engel oranına sahip hayatta olan engelli sayısı yaklaşık 3.6 milyondur. Ulusal düzeyde engelli bireylere yatılı bakım hizmeti veren kamuya ait 2024 Kasım ayı itibarıyla 106 Engelli Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi bulunmaktadır. Bu merkezler tam zamanlı çalışmaktadır. Bu merkezlerimizde 6.832 engelli birey yatılı bakım hizmeti almaktadır. Bununla birlikte 2024 Kasım ayı itibarıyla 317 özel bakım merkezinde 30.165 engelli birey hizmet almaktadır. Özel bakım merkezlerinde tam zamanlı veya yarı zamanlı bir hizmet sunumu bulunmamaktadır. Merkezler yatılı veya gündüzlü olarak hizmet vermektedir. 317 özel bakım merkezinin tamamında yatılı hizmet verilmektedir. Ayrıca söz konusu merkezler içerisinde ilgili birimi düzenlemek sureti ile gündüzlü hizmet de sunulmaktadır. Bakıma ihtiyacı olan engelli birey kriterlerine sahip olan engelli bireyler ücreti Bakanlıkça ödenmek sureti ile sıra beklemeksizin engel, yaş ve cinsiyet durumlarına uygun özel bakım merkezlerine kabulü yapılmaktadır. Bakanlığımız hizmet modelleri belirli kriterler üzerinden ihtiyaç temelli olarak yürütülmekte ve engelli bireyin yüksek yararı öncelikli olarak gözetilmektedir. Özel bakım merkezlerinde bakıma ihtiyacı olan engelli bireyler halihazırda 7/24 saat esasına dayalı olarak ücreti Bakanlığımızca ödenmek sureti ile (engelli bireyden herhangi bir bakım ücreti talep edilmeksizin) hizmet almaktadır. 2828 sayılı Kanun'un Ek-7'inci maddesi gereğince bakım merkezlerinden yirmi dört saat süreyle yatılı bakım hizmeti alan her bir bakım ihtiyacı olan engelli için özel bakım merkezine her ay 20.000 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunan tutar (18.155,924-KDV) bakım ücreti olarak ödenmektedir. Ayrıca bakım merkezlerinde hizmet kalitesini devamlı olarak artırmak amacı ile Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinde istenen şartları sağlayan merkezlere TSE Teşvik ücreti (4.766,84 * KDV) ile BHKS-Erişilebilirlik Teşvik ücreti (9.531,86 TL * KDV) ödenmektedir. Özel engelli bakım merkezleri, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerince açılarak engelli bireylere yönelik yatılı veya gündüzlü bakım hizmeti veren kuruluşlardır. Bu sebeple merkezlerin sahibi gerçek kişi olabildiği gibi tüzel kişiliklere ait olarak da hizmet verebilmektedir. Özel bakım merkezlerinde engelli bireyin vefatı durumu anlık olarak Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerimizce takip edilmektedir. Vefat olayının herhangi bir adli vaka sonucunda olması halinde ivedi olarak adli ve idari soruşturma başlatılmaktadır. Özel bakım merkezinde her türlü şiddet ve kötü muamele ile mücadele etmek amacı ile ilgili mevzuat gereğince yılda en az iki kez Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerince ve düzenli aralıklarla Bakanlık Müfettişlerince rutin olarak denetim yapılmaktadır. Ayrıca İl Müdürlüklerimiz idarecileri ve ilgili personelleri tarafından yapılan habersiz ziyaretler ile kontrol ve denetim faaliyetinin sürekliliği sağlanmaktadır. Ayrıca söz konusu denetimler dışında araşırma Ve soruşturmaya konu bir olay olması halinde denetim amacı ile adli ve idari soruşturmalar da yapılmaktadır. İl Müdürlüklerimiz arasında çapraz değerlendirme ekipleri oluşturularak ülke genelinde hizmet kalitesinin artması, uygulama birliğinin sağlanması ve denetim faaliyeti ile beraber sunulan rehberlik sayesinde sorun alanlarının giderilmesi amaçlanmaktadır. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “Engelli bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/18138, 15 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18138-engelli-bireylere-yonelik-bakim-ve-rehabilitasyon-merkezlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/28aec9e4-91ff-4e9e-94c5-019295283b67 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.