# Ardahan ili Damal ilçesinde şap hastalığı sebebiyle üreticilerin yaşadığı sorunlara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/1863 - **Veren:** Celal Fırat (DEM Parti, İstanbul) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 14 Temmuz 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 66 gün sonra, 18 Eylül 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/978beca6-d1f8-4a18-af70-018962e2877f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1863-ardahan-ili-damal-ilcesinde-sap-hastaligi-sebebiyle-ureticilerin-yasadigi-sorunlara-iliski > Celal Fırat (DEM Parti), 14 Temmuz 2023 tarihinde 7/1863 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 66 gün sonra, 18 Eylül 2023). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. ae Celal FIRAT İstanbul Milletvekili Türkiye'nin farklı illerinde görülen şap hastalığı, çok hızlı bir şekilde sürüye, ahırın içerisine bulaşan bir hastalık olup, 6 aydan küçük olan buzağıların kesin ölümüne sebep olmakta ve acil önlem alınmazsa çok ciddi bir ekonomik kayıplara neden olacaktır. Mayıs ayı başından beri Türkiye'de hayvancılık sektörünü derinden etkileyen şap hastalığı alarmı yaşanmaktadır. Farklı illerde yaklaşık 2 aydır görülen şap hastalığı riskine karşı bazı illerde hayvan giriş ve çıkışları yasaklanırken, hayvan pazarları da kapatılmayla yüz yüze kalmıştır. Şap hastalığı nedeniyle hayvan ölümlerinin arttığı illerden biride ARDAHAN'ın DAMAL ilçesidir. Neredeyse tek geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olan Ardahan ve Damal halkı aylardır kan ağlamaktadır. Üreticilerin geçim kaynağı olan hayvancılık Ardahan'da tehlikeye girmiştir. Önceki yıllarda da Ardahan'da yaşanan çiçek ve brusella hastalığı nedeniyle Ardahan'da her geçen gün hayvancılık yapmak zorlaşmaktadır. ARDAHAN ve özellikle DAMAL ilçesinde görülen ve çok hızlı bir şekilde yayılma özelliğine sahip, yetkililerce İran kaynaklı olduğu belirtilen yeni tip SAT-2 virüsü şap hastalığı, aradan geçen bu kadar zamana, onca hayvanın telef olmasına ve neredeyse bulaşmayan hayvan kalmamasını rağmen bölge kaderlerine terkedilmiş durumdadır. Ardahan genelinde hayvan ölümleri artarken köylüler zararlarının karşılanması ve yetkililerin acilen önlem almasını talep etmektedir. Gerekli önlemler alınmazsa Ardahan'da vatandaş göç ve işsizlikten dolayı sadece geçim kaynağı olan hayvancılığı da bırakmak zorunda kalacaktır. Üretici bu hastalıktan dolayı perişan duruma düşmektedir. Şap hastalığının geviş getiren hayvanları etkileyen viral bir hastalık olup, ağız içerisinde, meme bölgesinde veya tüysüz bölgelerde yaralar şeklinde ortaya çıkmaktadır. Sürünün tamamı hatta yaklaşık 400 metre çevresinde kuşlarla, havalarla, toprakla temas halinde bulaşabilir. Çok ciddi bir ekonomik kayıptır. Hayvanlar açısından da neredeyse yüzde 50'ye yakın kayıp oluşturmaktadır. Bu bağlamda; 1. Ardahan/Damal'da şap nedeniyle hayvan ölümlerinin artmaması için somut, çözüm odaklı, sürdürülebilir tedbirler ve güven veren sahada çalışan yetkililer neden önlem almamaktadır? 2. Ardahan/Damal'da şap nedeniyle hayvan ölümlerinin artmaması için doğru aşılama veya dezenfeksiyon işleminin acilen ücretsiz bir şekilde yapılması sağlanacak mıdır? 3. Ardahan/Damal'da şap nedeniyle hayvan ölümlerinin bir an önce tespit edilmesi ve maddi zararların karşılanması ne zaman sağlanacaktır? 4. Ardahan/Damal'da bankalara borcu olan vatandaşların borçlarının faizsiz bir şekilde bölge normale dönene kadar ertelenmesi sağlanacak mıdır? 5. Ardahan/Damal'da hastalıklı ya da ölmek üzere olan hayvanların kötü niyetli kişilerce kesilebileceği, piyasaya sürülebileceği ve halk sağlığını olumsuz etkileyebileceği ihtimaline karşı hangi tedbirler alınmaktadır? 6. Türkiye'nin birçok ilinde ve özellikle Ardahan'da ciddi hayvan kayıplarına sebep olan Şap hastalığına karşı Bakanlığınız neden önlem almamıştır? 7. Ardahan'da şap hastalığı nedeniyle yaşanan hayvan ölümlerinin önüne geçilmesi için hangi önlemler alınmış veya alınacaktır? 8. Ardahan ve diğer illerde şap hastalığı nedeniyle yaşanan hayvan kayıpları için hak sahiplerine tazminat ödenecek midir? 9. Buyıl içerinde hangi illerde şap hastalığı görülmüş, kaç hayvan kaybı yaşanmıştır? 10. Şap hastalığı nedeniyle düzenli aşılama çalışmaları yapılmakta mıdır? Eğer yapılıyor ise neden hastalık yaygınlaşmaktadır? ## Bakanlığın cevabı Ardahan ilinde şap hastalığı ile ilgili gerekli tüm önlemler alınmış, hayvan hareketleri durdurulmuş, aşılama çalışmaları yapılmış ve kordon karantina tedbirleri alınmıştır. Şap hastalığına karşı aşı uygulamaları büyükbaş hayvanlarda 1 Mart 2023 tarihinde başlatılmış olup büyükbaş hayvanlara rapel (pekiştirme) aşılama uygulamaları devam etmektedir. Koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan hayvanlar aşılanmıştır. Hastalık çıkan işletmelere dezenfeksiyon işlemleri gerçekleştirilmiş ve kontrol önlemleri devam etmektedir. Şap hastalığından aşılı ve ari statüde bulunan Trakya Bölgesi şap hastalığı tazminatı kapsamında değerlendirilmektedir. Hayvan hastalıklarından şüphelenildiği durumlar ya da sebebi belli olmayan hayvan ölümleri 5996 sayılı Kanun gereği yetkili otoriteye bildirilmek zorundadır. Bu durumda il/ilçe tarım ve orman müdürlükleri tarafından gerekli önlemler alınmaktadır. Şap hastalığına karşı ülke genelinde yılda iki kez aşılama çalışmaları yapılmaktadır. Ayrıca ülkemizde ilk defa görülen SAT-2 serotipi şap hastalığına karşı kısa bir sürede aşı üretimi yapılarak hayvanlar aşılanmıştır. Hastalık çıkan yerlerde koruma ve gözetim bölgeleri oluşturularak kordon ve karantina önlemleri alınmıştır. Bu bölgelere hayvan giriş ve çıkışları yasaklanmış, aşılama, temizlik ve dezenfeksiyon, eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. İlkbahar ve sonbahar aylarında yılda iki kez, büyükbaş hayvanlara şap aşılama programı kapsamında aşılama yapılmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Celal Fırat (DEM Parti, İstanbul). “Ardahan ili Damal ilçesinde şap hastalığı sebebiyle üreticilerin yaşadığı sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1863, 14 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1863-ardahan-ili-damal-ilcesinde-sap-hastaligi-sebebiyle-ureticilerin-yasadigi-sorunlara-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/978beca6-d1f8-4a18-af70-018962e2877f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.