# Van T Tipi Kapalı Cezaevinde hayatını kaybeden bir mahkuma ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/18735 - **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari) - **Muhatap:** İçişleri Bakanlığı (Ali Yerlikaya) - **Veriliş tarihi:** 22 Ekim 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 29 gün sonra, 20 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8501830b-9205-4b21-920c-0192b903030f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18735-van-t-tipi-kapali-cezaevinde-hayatini-kaybeden-bir-mahkuma-iliskin > Öznur Bartin (DEM Parti), 22 Ekim 2024 tarihinde 7/18735 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 29 gün sonra, 20 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Öznur Bartin Cezaevlerinde mahpusların şüpheli ölümleri, Türkiye'de uzun yıllardır büyük bir insan hakları sorunu olarak gündeme gelmektedir. Özellikle sağlık durumu kritik olan mahpusların, cezaevi koşulları nedeniyle uygun tedavi alamamaları ve ölümle sonuçlanan ihmaller zinciri, devletin yaşam hakkını koruma yükümlülüğünü sorgulatmaktadır. 19 Ekim 2024'te yaşanan Serhat Temizer'in şüpheli ölümü, bu tür vakaların en dikkat çekici örneklerinden biridir ve Türkiye'deki cezaevi sistemindeki yapısal sorunları gözler önüne sermektedir. 22 yaşındaki epilepsi hastası Serhat Temizer, 6 Mart 2021?de Hakkari'de tutuklanmış ve "örgüt üyeliği" suçlamasıyla yargılanmaya başlanmıştır. 18 Ekim 2024'te Hakkâri 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen duruşmasında 4 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılmasına rağmen, "uzun tutukluluk" gerekçesiyle tahliye edilmesine karar verilmiştir. Ancak tahliye kararı sonrası Temizer, Erzurum Dumlu 2*Nolu Kapalı Cezaevi'ne götürülmek yerine Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'ne götürülmüş v ve burada tek kişilik hücrede tutulurken şüpheli bir şekilde hayatını kaybetmiştir. Cezaevi yönetimi, Temizer'in ölüm sebebi olarak "aniden fenalaşma"yı göstermiş, ancak babası Hatip Temizer oğlunun duruşmadan moralli çıktığını ve sağlık durumu hakkında herhangi bir endişelerinin olmadığını belirtmiştir. Baba Temizer, oğlunun ölümüne dair cezaevi yönetiminden hiçbir bilgi alamadığını ve ölümünün şüpheli olduğunu vurgulamıştır. Cezaevinde geçirdiği epilepsi krizlerinin doğru bir şekilde tedavi edilmemesi, kelepçeli muayene dayatılması, tedavi taleplerinin reddedilmesi gibi ihmaller zinciri, Temizer'in ölümünün sadece sağlık sorunlarıyla açıklanamayacak kadar karmaşık olduğuna işaret etmektedir. Anayasa'nın, 17. Maddesi ile yaşam hakkını koruma altına almaktadır. Bu maddeye göre, herkesin yaşama hakkı temel bir haktır ve devlet, yaşam hakkının korunması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Cezaevlerinde tutulan mahpuslar, devletin gözetimi altında bulundukları için devletin yaşam haklarının korunmasına yönelik. sorumluluğu. .daha da - "5 ağırlaşmaktadır. — - Temizer'in epilepsi hastası olmasına rağmen tedavisinin yetersiz kalması ve uygun tbbi - yardıma erişiminin engellenmesi, bu yükümlülüğün ihlaline işaret etmektedir. Ayrıca, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun da mahpusların sağlık hakkına"" erişimlerini garanti altına almakta, tıbbi yardım ve tedavi süreçlerinin düzenli bir şekilde yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak Serhat Temizer gibi birçok hasta mahpusun, gerekli sağlık hizmetlerine erişememesi, ihlallerin sistematik hale geldiğini göstermektedir. Cezaevlerindeki sağlık koşulları ve bu koşulların mahpusların ölümüne yol açan ihmallerle birleşmesi, mahpusların yaşam hakkının korunmadığını açıkça ortaya koymaktadır. 2022 yılından bu yana Türkiye cezaevlerinde 73 mahpusun ölüm kaydı düşülmüş, İnsan Hakları Derneği (İHD) ise 2023 yılı içerisinde en az 42 mahpusun cezaevinde hayatını kaybettiğini açıklamıştır. Bu ölümlerden 10'u şüpheli olarak kayıtlara geçerken, 4 mahpusun ölüm nedeni olarak intihar iddiaları öne sürülmüştür. Bu tür ölümlerin ardındaki ihmal ve sorumsuzluk zincirleri, mahpusların temel haklarının sistematik bir şekilde ihlal edildiğini göstermektedir. Uluslararası insan hakları hukukuna göre, cezaevlerindeki mahpusların sağlık ve yaşam hakları, devletin gözetimi ve sorumluluğu altındadır. Birleşmiş Milletler (BM) tarafından kabul edilen Mahpusların Muamelesine Dair Standart Asgari Kurallar ya da bilinen adıyla Nelson Mandela Kuralları, mahpusların fiziksel ve zihinsel sağlıklarının korunması için devletlerin yükümlülüklerini belirlemektedir. Bu kuralların 24. maddesi, her mahpusun sağlık durumu hakkında düzenli bir tıbbi değerlendirme yapılması gerektiğini ve mahpusların sağlık haklarının devlet tarafından korunması gerektiğini vurgulamaktadır. Mandela Kurallarına ek olarak, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) de yaşam hakkını garanti altına alan önemli uluslararası sözleşmelerdendir. AİHS'nin 2. Maddesi, yaşam hakkının korunmasını devlete yüklemektedir. Serhat Temizer gibi hasta mahpusların gerekli tedaviyi görememesi ve ihmaller zinciri sonucunda yaşamlarını yitirmeleri, bu sözleşmenin ihlali anlamına gelmektedir. Ayrıca, AİHS"nin 3. Maddesi uyarınca mahpusların insanlık dışı ve onur kırıcı muameleye maruz kalmaması gerekmektedir. Tek kişilik hücrede tutulmak, yetersiz sağlık hizmeti almak ve kelepçeli muayene dayatılması gibi uygulamalar, bu madde kapsamına giren ihlaller arasındadır. Serhat Temizer'in ölümüne dair cezaevi yönetiminin bilgi vermemesi ve ölüm sebebine ilişkin net bir açıklama yapılmaması, olayın şüpheyle karşılanmasına neden olmuştur. Bu tür ölümlerin aydınlatılması için devletin etkili, şeffaf ve bağımsız bir soruşturma yürütmesi gerekmektedir. AİHS'nin 2. Maddesi gereğince, devletler yaşam hakkını ihlal eden durumlarda etkili bir soruşturma yürütmek zorundadır. Ancak Temizer vakasında, soruşturmanın şeffaf bir şekilde yürütülmediği, aile ve avukatların olay hakkında bilgilendirilmediği, adaletin sağlanmasında gecikmeler yaşandığı görülmektedir. Serhat Temizer'in şüpheli ölümü, cezaevlerinde mahpusların yaşam hakkının nasıl ihlal edildiğine dair çarpıcı bir örnek teşkil etmektedir. Gerek ulusal hukuk gerekse uluslararası hukukun açıkça ihlal edildiği bu tür vakalarda devletin şeffaf, etkili ve insan haklarına uygun bir şekilde hareket etmesi zorunludur. Cezaevlerinde gerçekleşen ihmaller, devletin mahpuslar üzerindeki sorumluluğunu artırmakta ve yaşam hakkının korunmasının sadece sözde kalmaması gerektiğini göstermektedir. Temizer ve diğer mahpusların yaşam hakkının korunması adına bu tür vakaların peşinin bırakılmaması, etkili bir soruşturma yürütülmesi ve benzer ihlallerin önüne geçilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda; Serhat Temizer'in 18 Ekim 2024 tarihinde tahliye kararına rağmen neden Erzurum Dumlu 2'Nolu Kapalı Cezaevi yerine Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'ne götürülerek tek kişilik hücrede tutulduğu açıklanabilir mi? Tahliye kararına rağmen bir mahpusun tekrar bir cezaevine nakledilmesi rutin bir prosedür mü, bu süreçte sorumluluğu olan yetkililer kimlerdir? Serhat Temizer'in epilepsi hastası olmasına rağmen neden sağlık durumu göz önünde bulundurularak tıbbi takibi ve uygun tedavi süreci düzenli olarak yapılmamıştır? Cezaevi yönetimi tarafından Temizerin ölüm sebebi olarak belirtilen "aniden fenalaşma" açıklaması üzerine detaylı bir tıbbi rapor hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa bu rapor kamuoyuyla ne zaman paylaşılacaktır? Serhat Temizer'in ölümü öncesinde sağlık hizmetlerine erişimi neden engellenmiştir? Epilepsi nöbetleriyle ilgili tıbbi yardım talepleri karşılanmış mıdır? Serhat Temizer'in muayene süreçlerinde kelepçeli muayene dayatıldığı iddiaları doğru mudur? Bu uygulamanın hukuki dayanağı nedir? Serhat Temizer'in ölümünden önce geçirdiği nöbetlere ve şikayetlerine ilişkin cezaevi doktorlarının ya da sağlık birimlerinin herhangi bir ihmali olup olmadığı araştırılmış mıdır? Cezaevinde yaşanan bu şüpheli ölümle ilgili bir soruşturma başlatılmış mıdır? Başlatıldıysa soruşturmanın bağımsız ve şeffaf bir şekilde yürütüldüğüne dair güvence nasıl sağlanmaktadır? Serhat Temizer'in ailesi, ölüm nedenine ilişkin cezaevi yönetimi tarafından yeterli bilgilendirilmiş midir? Aileye bilgi verilmemesinin sebebi nedir? Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'nde tek kişilik hücrede tutulmasının gerekçesi nedir ve bu hücredeki şartlar Serhat Temizer'in sağlık durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmiş midir? 2024 yılı içinde cezaevlerinde şüpheli ölümlerle sonuçlanan vakaların sayısı kaçtır ve bu ölümlerle ilgili devletin yürüttüğü soruşturmalar hangi aşamadadır? Cezaevlerindeki sağlık hizmetleri ve ihmal iddialarıyla ilgili olarak mahpusların sağlık durumlarının daha etkin takip edilmesi adına herhangi bir iyileştirme ya da reform çalışması planlanmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı Cevaplanmak üzere Bakanlığımıza gönderilen; 1. Niğde Milletvekili Ömer Fethi GÜRER"in 7/18590 esas numaralı, 2. Ordu Milletvekili Dr.Mustafa ADIGÜZEL'in 7/19073 esas numaralı, 3. Diyarbakır Milletvekili Halide TÜRKOĞLU'nun 718995 esas numaralı, 4. Hakkari Milletvekili Öznur BARTİN"in 7/18875 ve 7/18735 esas numaralı 5. Muğla Milletvekili Gizem ÖZCAN'"ın 7/18867 esas numaralı, 6. Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/18872 esas numaralı, 7. İstanbul Milletvekili Saliha Sera KADIGİL"in 7/18874 esas numaralı, 8. Şanlıurfa Milletvekili Ömer ÖCALAN 'ın 7/18733 esas numaralı, 9. Kayseri Milletvekili Aşkın GENÇ'in 7/16189 esas numaralı, 10. Mardin Milletvekili Beritan GÜNEŞ ALTIN"ın 7/18574 esas numaralı, yazılı soru Önergelerinin Bakanlığımız görev ve sorumluluk alanında yer almadığı değerlendirilmiştir. Bilgilerinize arz ederim. Ali YERLİKAYA Bakan Telefon No: (312)422 40 30 Faks No: (312)425 39 60 Sosyal Etüt Ve Proje Müdürü ££34 Ali YERLİKAYA Bakan --- **Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Van T Tipi Kapalı Cezaevinde hayatını kaybeden bir mahkuma ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/18735, 22 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18735-van-t-tipi-kapali-cezaevinde-hayatini-kaybeden-bir-mahkuma-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8501830b-9205-4b21-920c-0192b903030f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.