# Kocaeli 1 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/19030 - **Veren:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 4 Kasım 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 123 gün sonra, 7 Mart 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/68c8bacc-9630-4538-ac11-0192fc0b1934 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19030-kocaeli-1-nolu-yuksek-guvenlikli-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine > Beritan Güneş Altın (DEM Parti), 4 Kasım 2024 tarihinde 7/19030 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 123 gün sonra, 7 Mart 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. ALTIN Kocaeli I Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'nde tutulan Dilbe ıkulu, Gülşen Bahadır ve Zozan Kutum isimli üç kadın mahpusun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarının onanması gerekçesiyle 23 Ekim günü hijyen koşullarının olmadığı, eşyalarını koyacakları alanlar da dahil 5 metrakarelik, hücrelere götürüldüğü ve o günden itibaren burada tutuldukları bilgisi mahpuslar ve avukatları aracılığıyla tarafımıza iletilmiştir. Kadın mahpusların kaldığı hücrelerde, sistematik işkenceye maruz bırakılan Garibe Gezer 9 Aralık 2021'de şüpheli bir şekilde yaşamını yitirmiş ve bir başka mahpus ise intihar etmiştir. Bu tekli hücrelerdeki şüpheli ölüm ve intiharın ardından İl İnsan Hakları İnceleme Kurulu incelemelerde bulunmuş ve hücrelerin "uzun süreli yaşama uygun olmadığı" yönünde bir rapor hazırlamıştır. Ancak yaklaşık üç yıl sonra bir işkence mekanı statüsündeki hücrelerin tekrar kullanılmaya başlanmış olması mahpusların yaşam hakkı dahil temel haklarının dahi ciddi tehlike içerisinde olduğunu göstermektedir. 23 Ekim günü üç kadın mahpusun insani olmayan koşullara sahip hücrelere götürülmesinin ardından hapishanedeki diğer mahpusların temel yaşam hakkına sahip çıkmak ve dikkat çekmek maksadıyla yaptıkları protestonun ardından ise aralarında HDP Eski Eş Genel Başkanı Figen Yüksekdağ ile HDP Eski Milletvekili Semra Güzel'in de bulunduğu 17 kadın hakkında soruşturma başlatılmıştır. Mahpusların bu ihlallere dair idare ile görüşme talepleri ise "kurumda hiçbir müdür, idareci yok" cevabıyla sonuçsuz bırakılmıştır. İnsan Hakları Derneği'nin Hasta Mahpuslar Listesinde yer alan ve yaşamını tek başına idame ettiremeyen Dilber Tanrıkulu'nun mevcut hücre koşullarında sağlık durumunun gün geçtikçe kötüye gittiği de yine aktarılanlar arasındadır. Bu bağlamda; 1. Mahpusların insani yaşam koşullarına sahip olmayan 5 metrekarelik hücrelerde tutulmasının gerekçesi nedir? 2. Daha önce bir şüpheli ölüm ve bir intiharın gerçekleştiği hücrelerde mahpusların uzun süreli tutulmaması yönlü İl İnsan Hakları Kurulu'nun raporuna uyulmamasının gerekçesi nedir? Bu raporlara uyulmaması bilginiz ve onayınızla mı gerçekleşmektedir? 3. Bu rapora uyulmaması Bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir yoksa hapishane idaresinin inisiyatifiyle mi gerçekleşmektedir? 4. Üç kadın mahpus, insani yaşam koşullarına sahip olmayan hücrelerde tutulmaya devam edilecek midir? 5. Figen Yüksekdağ ve Semra Güzel'in de aralarında olduğu 17 kadın mahpusa soruşturma açılmasının gerekçesi nedir? Temel yaşam hakkına sahip çıkmak hangi suç kapsamında değerlendirilmektedir? 6. Hapishanelerin tüm kısımlarında uyulması gereken hijyen koşulları nasıl belirlenmekte ve kim tarafından denetlenmektedir? 7. Bakanlığınız tarafından Kocaeli 1 Nolu Yüksek Güvenlikli Hapishane en son ne zaman denetlenmiştir? Denetim sonucunda hazırlanan raporda hijyen koşullarına dair bir tespit söz konusu mudur? Bu yönlü bir tespit var ise hapishane idaresine hem hijyen hem de insani yaşam koşullarının sağlaması noktasındaki sorumluluklarını yerine getirmesine dönük bir geri bildirim yapılmış mıdır? 8. Hapishanede gerekli "iyileştirmelerin" yapılıp yapılmadığı tarafınızca takip edilmiş midir? Takip edilmediyse bunda sorumluluğu olan kamu personelleri hakkında başlatılmış herhangi bir soruşturma var mıdır? 9. Üç kadın mahpusun daha önce Garibe Gezer'in şüpheli şekilde yaşamını yitirdiği ve bir başka mahpusun da intihar ettiği hücrelere konulmasının hukuki, politik gerekçeleri nelerdir? Bu karar hapishane idaresinin inisiyatifiyle mi yoksa Bakanlığınızın bilgisi ve onayıyla mı alınmıştır? ## Bakanlığın cevabı 1529598 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/19030 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. A Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) ERİR Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-1620-158/259 Konu : Yazılı soru önergesi OTĞ2025 Sayın Beritan GÜNEŞ ALTIN Mardin Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/19030 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. 11- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun; A) "Hükümlülerin gözlem ve sınıflandırılması" kenar başlıklı 23. maddesinin birinci İDE api) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.pov.tr adresinden KeV/6tR - 36BVKCB - aMlizFg - ILVEZM- ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü fıkrasının (a) bendinde, hükümlülerin kişisel özellikleri, bedensel, akli ve sağlık durumları, suç işlemeden önceki yaşamları, sosyal çevre ve ilişkileri, sanat ve meslek faaliyetleri, ahlâki eğilimleri, suça bakış açıları, hükümlülük süreleri ve suç türleri belirlenerek, durumlarına uygun infaz kurumlarına ayrılmaları ve bunlara göre saptanacak infaz ve iyileştirme rejiminin; gözlem, inceleme ve değerlendirme yöntemiyle çalışan gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya kapalı ceza infaz kurumlarının bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılacağı; hükümlülerin, işledikleri suç tiplerine, gösterdikleri eğilimlere, tutum ve davranışları nedeniyle sıkı gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekip gerekmediğine göre yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya normal güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya açık ceza infaz kurumlarına gönderilecekleri, B) "Hükümlülerin gruplandırılması" kenar başlıklı 24. maddesinin birinci fikrasında hükümlülerin, ilk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadi suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler; akli ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler; tehlike hâli taşıyanlar; terör suçluları ile suç örgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular şeklinde gruplara ayrılacağı; ikinci fikrasında hükümlülerin ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılacağı, C) "Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazı" kenar başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrasında, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilmiş olan hükümlünün tek kişilik odada barındırılacağı, Ç) "Hükümlünün barındırılması ve yatırılması" kenar başlıklı 63. maddesinin üçüncü fıkrasında, kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmeyeceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Bu kapsamda hükümlü ve tutukluların gözlem, sınıflandırma, gruplandırma ve odalara yerleştirme işlemleri, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Ceza İnfaz Kurumları İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla gerçekleştirilmekte olup, bu kararlara karşı yargı yolu açıktır. M- 5275 sayılı Kanunun 37. maddesinin birinci fikrasında, kurumda, düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumlar, kusurlu olarak ihlâl edildiğinde, hükümlüler hakkında eylemlerinin niteliği ile ağırlık derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezalarının uygulanacağı hükmü yer almaktadır. Kanunun 38. maddesinde hükümlü ve tutukluların belirtilen kurallara uymamaları hâlinde uygulanabilecek disiplin cezalarına yer verilmiş olup, 39 ilâ 44. maddelerinde disiplin cezalarının niteliği, uygulanma usulleri ile bu cezaları gerektiren eylemler, 47 ve 48. maddelerinde ise disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı halinde belirlenecek disiplin cezaları ile disiplin cezalarının soruşturulması, infaz edilmesi ve kaldırılması usulleri düzenlenmiştir. Ayrıca hükümlü ve tutukluların kurum idaresinin kendileriyle ilgili her türlü disiplin işlemine karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı ise ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz hakkı bulunduğu malumlarıdır. Bu şekilde bağımsız yargı denetiminden geçerek kesinleşen disiplin cezası kararları infaz edilmekte olup bu kararların uygulanmasında herhangi bir keyfilik söz konusu değildir. IV- Mahpuslara Muameleye Dair Birleşmiş Milletler Asgari Standart Kuralları ve B - aMlizFg - TLVEZMS- ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Ceza İnfaz Alanındaki Tavsiye Kararlarında belirtilmiş olan minimum ceza infaz kurumu standartları dikkate alınarak, 2000 yılından itibaren ceza infaz sistemimizde reform niteliğinde çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle ceza infaz kurumlarının fiziki yapısı ve hükümlü rehabilitasyonu alanında çağdaş standartlar yakalanmıştır. Bu çerçevede, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi tarafından ortaya konulan minimum ceza infaz kurumu standartlarına uygun nitelikte kurumların inşa edilerek hizmete açılması; fiziki olarak ekonomik ömrünü dolduran ve yeterli eğitim ve iyileştirme çalışmalarına elverişli durumda bulunmayan kurumların da kapatılması öngörülmüştür. V- Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 27/11/2024 tarihli cevapta; A) Kocaeli 1 Nolu Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda 23/10/2024 tarihinde yapılan oda değişikliği sırasında, soru önergesinde adı geçen bir kısım tutuklu ve hükümlünün oda kapılarına vurmak suretiyle slogan atmaları üzerine Kurum Disiplin Kurulu tarafından başlatılan idari soruşturma neticesinde disiplin cezasıyla cezalandırılmalarına karar verildiği ve verilen kararın kesinleştiği, B) Soru önergesinde adı geçen ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin 5275 sayılı Kanunun 25. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında Kurum İdare ve Gözlem Kurulu kararıyla tek kişilik odalarda barındırıldıkları, söz konusu odaların 11,04 m? büyüklüğünde ve çağdaş standartlara uygun olduğu, C) Anılan Kurumda düzenli olarak belirli aralıklarla denetleme ve inceleme yapıldığı, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü kontrolörü tarafından yapılan denetleme sonrasında hazırlanan 15/03/2024 tarihli raporda hijyen koşullarına ilişkin herhangi bir olumsuzluğa rastlanmadığı, Ç) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, D) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http:/vatandaş.uyap.gov.r adresinden KEV/GtR - 36BVKCB - aMlizFg - ILVEZM- ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “Kocaeli 1 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19030, 4 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19030-kocaeli-1-nolu-yuksek-guvenlikli-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/68c8bacc-9630-4538-ac11-0192fc0b1934 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.