# Zeytin ve zeytinyağı üreticilerinin sorunlarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/19124 - **Veren:** Rıdvan Uz (İYİ Parti, Çanakkale) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 8 Kasım 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 250 gün sonra, 16 Temmuz 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8f002382-e078-4a3f-8be1-01931b30f4f2 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19124-zeytin-ve-zeytinyagi-ureticilerinin-sorunlarina-iliskin > Rıdvan Uz (İYİ Parti), 8 Kasım 2024 tarihinde 7/19124 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 250 gün sonra, 16 Temmuz 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı maddesi. gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. İYİ P dvan Uz adakkale Milletvekili Türkiye'de zeytin ve zeytinyağı üreticileri, artan maliyetler ve düşük kâr marjları nedeniyle ciddi ekonomik zorluklarla karşı karşıya kalmaktadır. 2024 yılı verilerine göre, Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından açıklanan maliyetler ve piyasa fiyatları, üreticilerin üzerindeki finansal yükü açıkça ortaya koymaktadır. Zeytinyağı Üretim Maliyetleri:1 dekar alanda zeytinyağı üretim maliyeti toplamda 22.150 TL olarak hesaplanmıştır. Bu maliyetlere göre, 1 kg zeytinyağı üretim maliyeti 223,74 TL olup, çiftçi geçim payı eklenmiş hâliyle 1 kg zeytinyağının satış fiyatı 290,86 TL olarak belirlenmiştir. Sofralık Zeytin Üretim Maliyetleri: 1 dekar sofralık zeytin üretim maliyeti 5.150 TL olup, 1 kg sofralık zeytin üretim maliyeti 64 TL, geçim payı dahil satış fiyatı ise 83 TL olarak belirlenmiştir. İşçilik ve Taşıma Maliyetleri: Örneğin, sırıkçı yevmiyesi 1.300 TL, makine ile çalışan sırıkçı yevmiyesi ise 1.400 TL olarak belirlenmiştir. " Tariş Zeytinyağı Alım Fiyatları: Kuzey Ege natürel sızma zeytinyağı (0.3 asit) için alım fiyatı 295 TL/kg olarak belirlenmiştir. Aynı kaliteye sahip olan İtalya Bari'deki zeytinyağı fiyatları ise, Bari kentinde 0.4 asit oranına sahip extra virgin zeytinyağı fiyatları 9.30 - 9.50 Euro/kg (yaklaşık 280-300 TL/kg) seviyesindedir. Bu fiyat ve maliyet karşılaştırmaları, Türk zeytin ve zeytinyağı üreticilerinin uluslararası piyasalarda rekabet edebilirliğini zorlaştırmakta ve kârlılıklarını sınırlamaktadır. Üreticilerin sürdürülebilir bir şekilde üretime devam edebilmesi için, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve desteklerin artırılması elzemdir. Bu bilgiler ışığında; SORULAR: 1. Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından açıklanan 2024 yılı zeytin ve zeytinyağı üretim maliyetleri göz önüne alındığında, üreticilerin sürdürülebilir bir kazanç elde edebilmeleri için Bakanlığınızın üretim maliyetlerini dengelemeye yönelik bir fiyat düzenlemesi planı var mıdır? 2. Türkiye'de zeytin ve zeytinyağı üretim maliyetlerinin yüksek olmasına rağmen piyasa fiyatlarının düşük tutulmasının nedeni nedir? Bu dengenin sağlanması amacıyla Bakanlığınız tarafından üreticilere sağlanan destekler nelerdir? 3. Yüksek enflasyon ve artan maliyetler nedeniyle zeytinyağı üreticilerinin kârlılığını sürdürülebilir hale getirmek için Bakanlığınızın geliştirdiği teşvik programları veya yeni uygulamalar mevcut mudur? 4. Zeytinyağı ve sofralık zeytin üretim maliyetlerinin artışı göz önüne alındığında, üreticilerin gelirlerini artırmak için Bakanlığınızca yürütülen veya planlanan projeler nelerdir? 5. Zeytin ve zeytinyağı üreticilerinin artan işçilik ve taşıma maliyetleri karşısında korunması amacıyla Bakanlığınız tarafından sağlanan özel teşvik veya destekler var mıdır? Varsa bu teşviklerin kapsamı nedir? 6. Uluslararası piyasalardaki fiyatlarla rekabet edebilmek için Türkiye'deki zeytinyağı üreticilerine yönelik maliyetleri düşürücü hangi uzun vadeli önlemler planlanmaktadır? ## Bakanlığın cevabı Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir. Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir. 2024 Yılında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 24.08.2024 tarihli ve 32642 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKSY'ne kayıtlı zeytin üreticilerine 2024 yılında aşağıdaki destekler verilmektedir. e Zeytinyağı Fark Ödemesi Desteği : 100 krş/kg e Dane Zeytin Fark Ödemesi Desteği 120 kış/kg e Geleneksel Zeytin Bahçelerinin Rehabilitasyonu Desteği :200 TL/da "e Mazot ve Gübre Desteği : 138 TI./da e Katı Organik ve Organomineral Gübre Desteği :40 TL./da Standart/Sertifikalı Fidan Kullanım Desteği :400-1.000 TL./da " Organik Tarım Desteği :55-110 T./da "e İyi Tarım Uygulamaları Desteği :55-110 TL./da " Küçük Aile İşletmesi Desteği :200 TL/da e Toprak Analizi Desteği : 50 TL /analiz " Biyolojik ve Biyoteknik Mücadele Desteği :870TL/da Ayrıca Bakanlığımızca zeytin üreticilerinin TARSİM poliçe bedelinin 9650'si karşılanmaktadır. Lisanslı depolarda muhafaza edilen zeytin ve zeytinyağında kira desteği ve analiz desteği verilmektedir. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı çerçevesinde; depolama, ürün işleme, paketleme, ambalajlama, sulama ile makine-ekipman alımı konularında 9650 hibe desteği verilmektedir. IPARD Programı kapsamındaki 27 ilde "bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, bitkisel ürünlerin işlenmesi ve paketlenmesi" başlığı altında 9055-65 arasında değişen hibe oranlarında yatırım desteği verilmektedir. Düşük Faizli Tarımsal Krediler: Zeytin üreticilerimize, Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından indirimli tarımsal kredi kullandırılmaktadır. 8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üreimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir. İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, bitkisel üretim yapan Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı tüm üreticilerimizin destek alması sağlanmıştır. Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. Su kısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir. Dünyada ve ülkemizde zeytin-zeytinyağı üretimi, tüketimi, ithalatı, ihracatı Bakanlığımızca yakından takip edilmektedir. Bakanlığımızca AB içindeki rekabet gücümüzü artırmak ve modem bahçeler tesis etmek amacıyla uygulanan Standart/Sertifikalı Fidan Kullanım Desteği ile 2002 yılında 101 milyon adet olan zeytin ağacı varlığımız 205 milyon adede ulaşmıştır. Zeytin üretimimiz son on yılda ortalama 2 milyon ton, zeytinyağı üretimimiz 257 bin ton olmuştur. Ülkemiz zeytinyağı ihracat değeri ortalama 242 milyon dolar civarında olup 2024 yılında 535 milyon dolarlık ihracat geliri sağlanmıştır. Zeytin ihracat değeri ortalama 152 milyon dolar 2024 yılında ise 224 milyon dolarlık ihracat geliri sağlanmıştır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Rıdvan Uz (İYİ Parti, Çanakkale). “Zeytin ve zeytinyağı üreticilerinin sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19124, 8 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19124-zeytin-ve-zeytinyagi-ureticilerinin-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8f002382-e078-4a3f-8be1-01931b30f4f2 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.