# Endüstriyel kenevir üretimi için verilen izne ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/19126 - **Veren:** Mehmet Akalın (İYİ Parti, Edirne) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 8 Kasım 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 75 gün sonra, 22 Ocak 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cde96218-6c92-41ab-a021-01931a194cdb - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19126-endustriyel-kenevir-uretimi-icin-verilen-izne-iliskin > Mehmet Akalın (İYİ Parti), 8 Kasım 2024 tarihinde 7/19126 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 75 gün sonra, 22 Ocak 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından " Anayasanın 98'inci ve TBMM içtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. ( Prof. Dr. Mehmet AKALIN Anadolu'da yüzlerce yıldır var olan endüstriyel kenevir üretimi için 2016'da yeni bir karar çıkmış ve 19 ilde tarımı yasallaşmıştı. 29 Ekim tarihinde ise Resmi Gazetede İlaç etkin maddesi için 120 bin kök tıbbi kenevir ekimine izin çıkmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda; 1. Endüstriyel kenevirde bu süreçler doğrultusunda Türkiye'nin ekonomisine katkısı ne olmuştur? 2. Kenevir ve pamuğun birlikte üretildiği bir politika oluşturmayı düşünüyor musunuz ? 3. Bakanlığınızın, kenevirin yetiştirilme süreci ile alakalı ziraat odalarıyla bir iletişimi olmadığı söyleniyor yetiştirilme süreci ile ilgili ziraat odaları ile bir çalışma yaptınız mı ? 4. 2016 yılında çıkarmış olduğunuz kararla 19 ilde serbest bıraktığınız kenevir için bu illerde ne kadar üretim yapılmıştır, il il üretim miktarlarını açıklar mısınız? 5. Bakanlığınızın kenevir yetiştiriciliği için maddi bir desteği var mıdır yoksa destek vermeyi düşünmekte midir? 6. 29 Ekim tarihinde resmi gazetede yayınlanan karar doğrultusunda Araştırma ve Ar-Ge çalışmalarının, ticari üretimle karışması olasılığı olabilir mi? Araştırma izni bulunan kuruluşlar ve üniversiteler bu düzenlemeden nasıl faydalanabilir? 7. Kenevir üretiminde özellikle tıbbi kenevir üretiminde Kota dağıtımında şeffaflık nasıl sağlanacak? Bakanlık, sektördeki tüm paydaşlara eşit fırsatlar sunmayı planlıyor mu? 8. Tıbbi kenevir için ülkemizde gerekli bilgi ve donanıma sahip kişiler hangi kriterlere göre belirlenmiştir veya belirlenecektir? Adres: Halkla İlişkiler Binası B Blok F-310 TBMM/ANKARA ## Bakanlığın cevabı İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği amacıyla ilgili Yönetmelik 13 Eylül 2024 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ilaç etkin maddesi elde etmeye yönelik kenevir yetiştiriciliğinin kontrolü, hasadı, değerlendirilmesi, işlenmesi, imhası, ihzarı, ihracı ve/veya satın alınması/satılması ile bilimsel araştırma amaçlı izin verilen kurum/kuruluşların kenevirden elde edilen çiçek ve yaprakların amacı dışında kullanmalarını engelleyecek her türlü tedbirin alınmasını, gerekli kontrollere ilişkin görev ve sorumluluklar ile denetim esaslarını kapsayacak hükümleri içermektedir. İlgili Yönetmeliğin 8'inci maddesinde "... per bir bilimsel araştırma için Bakanlıktan bilimsel araştırma amaçlı izin belgesi almakla ve TMO'ca belirlenen kök sayısı ve ekim alanı limitleri dahilinde araştırma yapmakla yükümlüdürler. Bilimsel araştırma amaçlı çalışmanın yapılacağı yer, kontrol heyetinin erişimine açık olacak şekilde izleme ve kontrol altyapısına sahip olmalıdır" ve "İlaç etkin maddesi üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği kapsamındaki bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere elde edilen kenevir ürünleri sadece izin verilen bilimsel araştırmalarda kullanılır." hükümleri yer aldığından bilimsel araştırma amaçlı yapılan üretimlerin ticari üretimlerle karışma durumu yoktur. Bakanlığımıza bağlı Araştırma Enstitüleri, Üniversiteler ve Araştırma İzni Bulunan Kuruluşlar yönetmelikte belirlenen belgelerle birlikte yıl boyunca TMO"ya başvuruda bulunabilir ve TMO'nun uygun görüşü ile birlikte Bakanlıktan izin alarak yetkinlik belgesi almaksızın yönetmelik gereği Bilimsel Araştırma ve Ar-Ge çalışmaları yapabilirler. İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği Kotalarının Belirlenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında 5.000 m2 alanda yıllık 120.000 kök bitki ile kenevir yetiştiriciliği sınırlandırılmıştır. 13 Eylül 2024 tarihli ve 32661 sayılı İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik kapsamında 1 Ekim 2024 tarihi itibarıyla başlayan başvurular 31 Ekim 2024 tarihinde tamamlanmış olup alınan başvuru dosyalarının TMO tarafından gerekli incelemeleri yapılmış ve eksiklikler tespit edilmiştir. Başvuru sahiplerinin eşit şartlarda değerlendirilebilmesini teminen eksikliklerin giderilmesi amacıyla 15 Kasım 2024 tarihine kadar ilave süre verildiği başvuru sahiplerine yazılı olarak bildirilmiştir. Başvuru değerlendirme süreci tamamlanmasına müteakip ilgili Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda kotalar Bakanlığımızca tahsis edilecektir. TMO), kurulduğu 1938 yılından itibaren ülkemizdeki haşhaş faaliyetleri ile ilgili devlet tekelini başarıyla yürütmekte ve yasal haşhaş üreticisi ülkeler nezdinde otorite olarak kabul edilen BM teşkilatına bu faaliyetleri her yıl raporlamaktadır. TMO uzun yıllara dayanan bilgi birikimi ve deneyimi göz önünde bulundurularak, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun'un 23*üncü maddesi gereğince ilaç etken maddesi oOüretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği (o yapması/yaptırması (o konusunda yetkilendirilmiştir. Halihazırda 21 ilde kenevir üretimine izin verilmiştir. Ülkemizde 2016 yılında 70 dekar alanda üretim yapılırken, 2023 yılında 6.050 dekar alanda 359 ton lif ve 327 ton tohum üretimi gerçekleşmiştir. 2024 yılında ise Tl. tahmine göre 1.500 ton lif ve 900 ton tohum üretimi olacağı öngörülmektedir. Kenevir ekiminin 9644'ü Amasya, 934'ü Samsun ve 9420"si Kastamonu TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ilinde yapılmış olup toplam ekilişin 9498'i bu üç ilde gerçekleşmiştir. Kenevir yetiştiriciliği yapan çiftçi sayısı 2023 yılında 323 iken 2024 yılında 611'e yükselmiştir. Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir. 8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir. Bu Cumhurbaşkanı Kararı ile; e İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, bitkisel üretim yapan Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı tüm üreticilerimizin destek alması sağlanmıştır. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. e Çifiçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir. Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir. Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir. 2025 yılında yeni destek modeli kapsamında 244 TI./da temel destek ödenecektir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Akalın (İYİ Parti, Edirne). “Endüstriyel kenevir üretimi için verilen izne ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19126, 8 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19126-endustriyel-kenevir-uretimi-icin-verilen-izne-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cde96218-6c92-41ab-a021-01931a194cdb Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.