# Sivas ilindeki taşınmaz kültür varlıklarına ve bunların restorasyonuna ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/1918 - **Veren:** Ulaş Karasu (CHP, Sivas) - **Muhatap:** Kültür ve Turizm Bakanlığı (Mehmet Nuri Ersoy) - **Veriliş tarihi:** 17 Temmuz 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 109 gün sonra, 3 Kasım 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4cc10af4-67a1-444b-be6f-018967fa6ca4 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1918-sivas-ilindeki-tasinmaz-kultur-varliklarina-ve-bunlarin-restorasyonuna-iliskin > Ulaş Karasu (CHP), 17 Temmuz 2023 tarihinde 7/1918 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 109 gün sonra, 3 Kasım 2023). ## Önerge metni Aşağıda yer alan sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Ulaş KARASU Sivas Milletvekili Tarih ve kültür zenginliklerimizin, tarihi kültürel mirasımızın doğasını oluşturan yapısının, taşınır veya taşınmaz kültür varlıklarımızın özenle korunması ulusal kimliğimizin ve ulus olma bilincinin korunmasıyla eş anlamlıdır. Seçim bölgem Sivas; antik çağlardan günümüze kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, Anadolu'da antik çağlara ait olan tabletlerin bulunduğu beşinci şehir olarak önem taşımaktadır. Sivas; tarih boyunca Hitit, Kimmer, İskit, Med, Pers, Roma, Selçuklu, İlhanlı, Osmanlı hakimiyetine girmiş, mimari tarzı Selçuklu dönemi başta olmak üzere, üzerinde kurulmuş olan medeniyetlerin birçok özelliğini taşımaktadır. Taş işçiliği ve süslemeleriyle şaheser niteliğindeki çok sayıda eser güzel şehrimizin karakterini yansıtmaktadır. Eserlerin, değer ve zenginliklerin çağdaş yöntemlerle koruyarak, tüm özgün nitelikleri ve özellikleriyle gelecek nesillere aktarmak iktidarların en temel görevlerden biri olması gerekirken ne yazık ki bu önemli sorumluluk Sivas'ta yeterince yerine getirilememektedir. Örneğin; UNESCO "Dünya Kültür Mirası Listesi"nde yer alan ve Avrupalı bazı bilim insanlarınca "Anadolu'nun El Hamra'sı" olarak nitelendirilen Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası ve 826 yıllık Ulu Cami gibi eşsiz eserlerimizin restorasyon çalışmaları ya başlatılmamış, ya da başlatılmasına rağmen yıllardır hala bitirilememiştir. Bu çerçevede; 1. Sivas'ta mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait olan kaç adet tescilli taşınmaz kültür mirası eser bulunmaktadır? 2. Her biri ayrı olarak gösterilmek üzere Sivas'ın olduğu kadar ülkemizin çok önemli kültürel mirası olan bu eserlerin restorasyon çalışmaları en son ne zaman yapılmıştır? Restorasyon işleri, başlangıç ve bitiş tarihleri de belirtilerek hangi firmalara hangi koşullarda verilmiştir? Restorasyon işleri için son 10 yılda ödenen bedel ne kadardır? 3. Sivas sınırları içinde yapım veya onarım karşılığı kiralama modeli uygulanan taşınmaz bulunmakta mıdır? Bulunuyor ise bunlar hangileridir? 4. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'nın 2015 yılında başlatılan, ancak sürekli kesintiye uğrayan restorasyon çalışmaları hangi tarihte bitirilecektir? AMĞ Selçuklular döneminde yaptırılan 823 yıllık Tarihi Ulu Cami'nin eğriliği ile dikkat çeken minaresi restorasyon çalışmaları ne zaman başlatılacak, ne zaman bitirilecektir? Tarihi yapılarda restorasyon süreçleri hangi kurum tarafından ve hangi sıklıkta denetlenmektedir? Sivas'taki tarihi yapılarda yapılan restorasyon süreçlerine yönelik denetimler nelerdir ve sonuçları ne olmuştur? Bakanlığınız nezinde ya da ilgili bakanlıklarla koordineli olarak, önergenin yanıtlandığı tarihe kadar olan dönemde, restorasyon süreçleriyle ilgili soruşturma başlatılan, cezai işleme tabi tutulan yüklenici firma ya da firmalar var mıdır? Bünyesindeki Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine ait anıtsal sivil ve dini yapılarla ülkemizin açık hava müzelerini andıran en önemli tarihi meydanlardan birisi olan Cumhuriyet Meydanı'nda yer alan ve Anadolu'da yapılmış en abidevi medreseleri arasındaki 750 yıllık bir eser olan Çifte Minareli Medrese de son derece bakımsız bir görünüme sahiptir. Bu eşsiz eserin bakımından hangi kurum ya da kuruluşlar sorumludur? Eserin mevcut durumu dikkate alınarak, sorumlular hakkında yasal işlem başlatılacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca; 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Yetki ve Yöntem" başlıklı 10'uncu maddesinde "...Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde ve denetiminde bulunan mazbut vakıflar ile temsilen yönetilen mülhak vakıflara ait kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, Koruma Kurulları kararı alındıktan sonra Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülür. Vakıflar Genel Müdürlüğünün denetiminde bulunan mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, Koruma Kurulları kararı alındıktan sonra yöneticileri tarafından yürütülür. Diğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunma ve değerlendirilmesi bu Kanun hükümlerine uygun olarak kendileri tarafından sağlanır..." hükmü bulunmaktadır. Bu kapsamda, bahse konu taşınmazlara ilişkin restorasyon çalışmaları mülkiyet sahibi Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olup 2863 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat doğrultusunda söz konusu konulara ait projelerin Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne iletilmesi durumunda ivedilikle konu Kurul gündeminde değerlendirilmektedir. Divriği Ulu Cami ve Darüşşifasının korunmasına yönelik "Sivas Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası Malzeme Analizinin Yapılması; Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Yapısal Onarım Güçlendirme ve Mühendislik Projelerinin Hazırlanması İşi" kapsamında hazırlanan tüm proje ve raporlar Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun muhtelif tarihli kararlarıyla uygun bulunmuştur. Anılan yapıya yönelik restorasyon uygulamaları ise Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Sivas Ulu Cami ve minaresine ilişkin restorasyon projesi ve raporlar Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun muhtelif kararlarıyla uygun bulunmuş olup güncel rölöve ve restorasyon projelerinin hazırlatılmasına yönelik Sivas Vakıflar Bölge Müdürlüğünün 08.06.2020 ve 20.07.2020 tarihli başvuruları doğrultusunda Kurul kararları ile uygun görülen minareye sensör yerleştirilerek hareket izlemesi yapılması ile sondaj kazısı çalışmalarından elde edilen veriler doğrultusunda, "Ulu Cami'nin Malzeme Analizinin Yapılması, Güncel Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Yapısal Onarım Güçlendirme ve Mühendislik Hizmet Alımı İşi" kapsamında hazırlatılan rölöve çizimleri, malzeme ve hasar analizi paftaları, düşeyden sapma paftası, minarenin zemin etüdü, araştırma kazısı, minarenin yapı zemin etkileşimini içerecek şekilde yapısal performans analizi, minarede yapılan izleme sonuçlarının diagnostik analizi sonuçlarına ilişkin hazırlanan raporlar ile minarenin esaslı onarımına yönelik restorasyon projesi, restorasyon raporu, minarenin yapısal performansının iyileştirilmesi için müdahale önerileri raporu, müdahale önerisi paftaları Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 26.01.2023 tarihli ve 7816 sayılı kararında değerlendirilerek uygun bulunmamıştır. Anılan Kurul kararındaki istenilen hususlara göre projelerin iletilmesi durumunda konu Kurul gündeminde değerlendirilecektir. 2863 sayılı Kanun'un "Yetki ve Yöntem" başlıklı 10'uncu maddesi, Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının Yapı Esasları ve Denetimine Dair Yönetmelik"in "Taşınmaz kültür varlıklarında esaslı onarım" başlıklı "uncu maddesi ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun 660 sayılı ilke kararının "Uygulamanın Denetlenmesi" başlıklı 3'üncü maddesinde bulunan hükümler doğrultusunda uygulamaların denetimine yönelik işlemler, tarihi yapıların idare ve denetiminden sorumlu idare tarafından yürütülmektedir. 2863 sayılı Kanun kapsamında Bakanlığımıza tahsisli taşınmaz kültür varlıklarının projelendirme ve restorasyonlarına ilişkin ihale, projelendirme ve uygulama süreçleri Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü taşra teşkilatları olan Rölöve ve Anıtlar Müdürlükleri tarafından yürütülmekte olup çalışmalar iş bitimine kadar anılan Müdürlüklerce takip edilerek düzenli olarak denetlenmektedir. Restorasyon aşamasında veya sonrasında onaylı projesine aykırı ya da izinsiz müdahale olması durumunda 2863 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri uyarınca Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünce gerekli işlemler tesis edilerek konunun Koruma Bölge Kurulunda değerlendirilmesi sağlanmaktadır. İlgili idareler, kamu ve tüzel kişiler 2863 sayılı Kanun'un 61'inci maddesi gereği Koruma Bölge Kurulu kararlarına uymak zorundadır. 2863 sayılı Kanun ve ilgili alt mevzuat kapsamında restorasyon sürecinin tamamlanmasına ilişkin tanımlı bir süre bulunmamaktadır. Çifte Minareli Medrese'ye ilişkin Koruma Bölge Kurulunun 24.05.2023 tarihli kararıyla; statik rapor uygun bulunmuş, statik raporda belirtilen minareye ilişkin müdahale kararlarının Kurul onaylı restorasyon projesine yansıtılarak Kurula sunulmasına, minare ve duvar kısımlarında yer değiştirmelerin devam edip etmediklerine ilişkin gerekli zemin etüdü ve jeoradar çalışmalarının yapılmasına, elde edilecek veriler doğrultusunda statik raporun revize edilerek Kurula sunulmasına karar verilmiştir. Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü)'ca; Sivas'ta mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait 118 tescilli taşınmaz kültür mirası eser bulunmaktadır. İhale yöntemi ile son 10 yılda 18 restorasyon işi yapılmıştır. Sivas sınırları içinde yapım ve onarım karşılığı kiralama modeli uygulanan tek yapı Behrampaşa Hanı'dır. Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası restorasyon çalışmalarının 2023 yılı sonunda bitirilmesi planlanmaktadır. Sivas Ulu Cami minaresinin restitüsyon, restorasyon, yapısal onarım güçlendirme projeleri hazırlanmış ve Koruma Kuruluna sunulmuştur. Söz. konusu projeler 26.01.2023 tarihli ve 7816 sayılı Koruma Kurulu kararı ile revize edilmek üzere Sivas Vakıflar Bölge Müdürlüğüne iade edilmiştir. e Projeler, Kurul Kararları doğrultusunda revize edilerek Koruma Kuruluna sunulma aşamasına gelmiştir. Mülkiyeti Genel Müdürlüğe ait eserlerin onarım ihaleleri idarece yapılmakta olup ihale sonrası oluşturulan kontrol teşkilatı, işin sonuna kadar bütün uygulamaları kontrol etmektedir. Genel Müdürlükçe soruşturma başlatılan ve cezai işleme tabi tutulan herhangi bir firma bulunmamaktadır. Çifte Minareli Medrese ile alakalı onarım projeleri hazırlanmış ve ilgili Koruma Kurulunca onaylanmıştır. Restorasyon işi Yatırım Programına teklif edilmiş olup Yatırım Programına alınmasını müteakip onarım ihalesi yapılarak restorasyon çalışmalarına başlanılacaktır. Mehmet Nuri ERSOY Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ulaş Karasu (CHP, Sivas). “Sivas ilindeki taşınmaz kültür varlıklarına ve bunların restorasyonuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1918, 17 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1918-sivas-ilindeki-tasinmaz-kultur-varliklarina-ve-bunlarin-restorasyonuna-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4cc10af4-67a1-444b-be6f-018967fa6ca4 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.