# Kadın istihdam oranının artırılmasına yönelik çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/19685 - **Veren:** Halide Türkoğlu (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş) - **Veriliş tarihi:** 22 Kasım 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 144 gün sonra, 15 Nisan 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/275ed614-56c8-4ef1-81bc-019363a6ffa4 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19685-kadin-istihdam-oraninin-artirilmasina-yonelik-calismalara-iliskin > Halide Türkoğlu (DEM Parti), 22 Kasım 2024 tarihinde 7/19685 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 144 gün sonra, 15 Nisan 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması konusunda gereğini arz ederim. Halide Türkoğlu Diyarbakır Milletvekili Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini dayatan roller, bu rolleri besleyen politikalar kadın yoksulluğunu, işsizliğini ve emek sömürüsünü arttırmaya devam etmektedir. Kadın yoksulluğu, işsizliği, kadınların çalışma yaşamında yer alma oranları TÜİK tarafından dönem dönem sunulsa da bu verilerin sağlıklı olmadığı, sunulan verilerin buzdağının görünen yüzü olduğunu bu alanda çalışma yürüten sendikalar, kurumlar tarafından ortaya konulan araştırma sonuçlarından görülmektedir. Yoksulluk ve işsizlik verilerini düzenli paylaşan DİSK-AR"ın Ekim ayında yayınladığı işsizlik ve istihdamın görünümü raporunda geniş tanımlı kadın işsizliği "635,7 olarak belirtilmiştir. Yine ülkede her 10 kadından sadece üçünün çalışma yaşamında olması da kadın yoksulluğunun geldiği boyutu göstermektedir. Kadın yoksulluğu her geçen gün artarak devam ederken kadın istihdamını arttırmaya dönük politikalar üretmek yerine çoğu zaman sosyal destek, yardım vs. gibi hizmetler adi altında kadınların kendi kişisel ihtiyaçlarını dahi karşılamasına yetmeyecek ödenekler kadınları yoksulluğa daha fazla mahkum etmektedir. Hasta, engelli, yaşlı, çocuk bakımı kadınların omuzlarına yüklenirken bu hizmeti sunan kadınların emeği yok sayılmakta ve görülmemektedir. Özellikle hasta, yaşlı, engelli bakımı sunan kadınlara evde bakım ücreti adı altında sunulan 7.608 TL bakıma ihtiyaç duyan kişilerin ihtiyaçlarını dahi karşılamazken bu hizmeti sunan kadınlardan bu ödenekle yaşamlarının sürdürülmesi istenmektedir. Bugün fabrikalarda, tekstil atölyelerinde çalışan işçi kadınlar emeklerinin karşılığını alamadıkları için birçok yerde işçi grevlerinin en önünde yer alırken bu sorunu gidermeye dönük adımların atılmaması kadın emeği sömürüsünün derinleşmesine neden olmaktadır. Yine yoksulluktan kaynaklı evlerini yaşam alanlarını terk ederek mevsimlik tarım işçisi olarak çalışmaya giden kadınlar eşit işe eş değer ücret almadıkları gibi aldıkları çoğu zaman 500 TL'yi aşmayan ücretler kadınların bir günlük ihtiyaçlarını dahi karşılamamaktadır. Tüm bunlarla birlikte kadın yoksulluğunun geldiği aşamanın son örneği İzmir'in Selçuk ilçesinde yaşanmıştır. 5 çocuğunu evde bırakıp hurda toplamak zorunda kalan ve evde elektrik sobasından çıkan yangınla 5 çocuğunu kaybeden kadının hikayesi kadın yoksulluğunun nasıl derinleştiğini gözler önüne sermektedir. Bu kapsamda; 1. Kadın yoksulluğunu ve işsizliğini gidermeye dönük Bakanlığınız hangi politikaları üretmiştir? Bu politikalar kadın istihdamını kaç oranında arttırmıştır? - 2. Bu ülkede her 10 kadından sadece 3'ü çalışıyorsa geriye kalan her 10 kadından 7 kadın geçimini nasıl sağlamaktadır? 3. Evde bakım hizmeti sunan kadın sayısı kaçtır? Hasta, yaşlı, engelli bakımı hizmetini kadınlara yüklenmesinin önlenmesi için Bakanlığınızın bir çalışması olacak mıdır? 4. Ev emekçisi kadınların sosyal güvence, emeklilik hakkı talepleri için Bakanlığınızın bir girişimi olacak mıdır? 5. Fabrikalarda, atölyelerde emek sömürüsüne karşı direnen kadın işçilerin taleplerinden haberdar mısınız? Bu taleplerin yerine getirilmesi için Bakanlığınızın bir girişimi olmuş mudur? 6. 2024 yılının ilk 10 ayında kaç kadın mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan kadın sayısı kaçtır? Mevsimlik tarım işçisi kadınların yaşadığı emek sömürüsünün giderilmesi için Bakanlığınız hangi çalışmaları yapmıştır? 7. Türkiye'de kadın yoksulluğunun tüm boyutları ile araştırılarak buna uygun politikaları hayata geçirecek bir araştırma yapılacak mıdır? 8. Bakanlığınızın kadın yoksulluğu çalışan kadın dernekleri, kurumları ile birlikte hareket etmemesinin nedenleri nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o :a)29.11.2024 tarihli ve 1538626 sayılı yazınız. b) 14.02.2025 tarihli ve 1583244 sayılı yazınız. İlgi yazı ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Halide TÜRKOĞLU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/19685 ve 7/23449 Esas Numaralı yazılı soru önergeleriine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan I - 7719685 Cevap Metni (4 Sayfa) 2 - 7/23449 Cevap Metni (3 Sayfa) Telefon No:(312) 705 7330 Bg; ?19EES Diyarbakır Milletvekili Sayın Halide TÜRKOĞLU'na Ait 7/19685 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni Bakanlığımızın tüm çalışmaları, yaşamın tüm alanlarında kadınların konumlarının güçlenmesi; eğitim ve sağlık imkânlarından eşit bir şekilde yararlanmalarının sağlanması; karar alma mekanizmalarına katılımlarının arttırılması; medyada eşitlikçi temsilin sağlanması; kadın erkek eşitliğinin ana plan ve politikalara dâhil edilmesi ve kadına yönelik şiddetle mücadele alanında çalışmaların sürdürülmesini desteklemek üzere yürütülmektedir. Bu çerçevede; Bakanlığımızca son dönemde gerçekleştirilen en önemli çalışmalar; "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2018-2023)" ve "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2024-2028)"dır. Bakanlığımız koordinasyonunda ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla istişare edilerek hazırlanan "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2024-2028)" pek çok politikanın dayanağını teşkil eden yol haritası niteliğindedir. Söz konusu belge hazırlanırken sivil toplum kuruluşlarımızdan, üniversitelerimizden, ilgili kurum ve kuruluşlarımızdan destek alınmıştır. Söz konusu eylem planı kadın erkek firsat eşitliği ilkesinin uygulamada gerçekleşmesi ve kadınlara karşı ayrımcılık içeren uygulamaların ortadan kaldırılmasını sağlayan politika ve tedbirler geliştirilmesi noktasında önemli bir belgedir. "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2024-2028)" eylem planının temel politika eksenleri; Eğitim, Sağlık, Ekonomi, Liderlik ve Karar Alma Mekanizmalarına Katılım, Çevre ve İklim Değişikliği olarak planlanmıştır. Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda yer alan politika eksenleri altında ele alınmak üzere kesişen politika alanları belirlenmiş ve bunlar da "Özel Politika Gerektiren Gruplar" ile "Kesişen Çalışma Alanları" olarak iki alt başlıkta ele alınmıştır. Hem "Özel Politika Gerektiren Gruplar" hem de "Kesişen Çalışma Alanları" Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nın genelinde temel amaç, strateji ve faaliyetlerin oluşturulmasında dikkate alınmıştır. Özel Politika Gerektiren Gruplar • Kızçocukları, • Engelli kadınlar, • Yaşlı kadınlar, • Kırsal alanda yaşayan kadınlar, • Geçici koruma(GK Yuluslararası koruma (UK) başvurusu veya statüsü sahibi kadınlar, • Tutuklu ve hükümlü kadınlar, • Şiddet mağduru kadınlar, • Yoksul kadınlar. Kesişen Çalışma Alanları • Ailenin güçlenmesi, • Afet ve acil durumlar, • Mevzuat değişiklikleri, • Cinsiyet ayrıştırmalı verilerin mevcudiyeti, • Kadın erkek eşitliği eğitimleri, • İzleme değerlendirme ve etki analizi çalışmaları, • Kadın erkek eşitliğine duyarlı bütçeleme çalışmaları, • Yerel yönetimlerle iş birliği, • STK'larileişbirliği, • Üniversiteler ile iş birliği, • Özel sektörileiş birliği, • Erkek çocukları da dâhil kadınların güçlenmesi sürecine erkeklerin katılımı. 2024-2028 yıllarını kapsayan yeni "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı", 8 Mart 2024 Dünya Kadınlar Gününde kamuoyuna duyurulmuş olup tüm kamu kurumları, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları ile eş güdüm içerisinde kararlılıkla uygulanmaktadır. Öte yandan, 8 Mart kapsamında, Bakanlığımız tarafından, kadının güçlenmesine yönelik politikaların merkezi ve yerel düzeyde, bütüncül bir bakış açısıyla, etkin ve koordineli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla "Kadının Güçlenmesi Koordinasyon Kurulu" ve "Kadının Güçlenmesi İl Koordinasyon Kurulları" teşkil ettirilmesini konu alan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 8 Mart 2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ülkemizde kadınların işgücü piyasasındaki durumu incelendiğinde TÜİK Temel İşgücü verilerine göre (15* yaş), 2002 yılında ülkemizde 9627,9 olan kadınların işgücüne katılım oranı güncel son veri olan 2024 yılı Ekim ayı itibariyle 9037,8'e, kadın istihdam oranı ise söz konusu dönem için 9025,3*den 9633,2'e yükselmiştir. Söz konusu eylem planı kapsamında, kadınların ekonomik güçlenmeleri için değişen işgücü piyasasına tam, eşit ve etkin katılımlarını sağlamak temel amacıyla 4 strateji ve 18 faaliyet yer almaktadır. Bakanlığımızın öncellikli alanlarından birisi olan kadın istihdamının artırılması amacıyla uygulama düzeyinde Bakanlığımız tarafından kadınların ekonomik güçlenmesi yönelik olarak, "Kadınların Kooperatifler Yoluyla Güçlendirilmesi Projesi", "Geleceğini Kuran Genç Kadınlar Projesi", "Türkiye'de Kadın-Erkek Eşitliğine Duyarlı Planlama ve Bütçeleme Projesi" ve "Türkiye'nin Mühendis Kızları Projesi" yürütülmektedir. Bu projelerin yanında, kadınların ekonomik ve toplumsal hayata katılımlarının güçlendirilmesi temel amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile "Kadın Girişimciliğinin Geliştirilmesine Yönelik İş Birliği Protokolü" ve "Bilimsel Araştırma-Geliştirme, Yenilik ve Bilimsel Etkinlik İş Birliği Protokolü" imzalanmış olup, "kadingirisimci.gov.tr" internet sitesi erişime açılmıştır. Kadın kooperatiflerinin güçlendirilmesi amacıyla Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğinde "Kadın Kooperatiflerinin Güçlendirilmesi İşbirliği Protokolü", kadın girişimciliğinin teşvik edilmesi ve kadın kooperatiflerinin güçlendirilmesi amacıyla Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile "IPARD Programına İlişkin İş Birliği Protokolü", İŞKUR ile "İş Pozitif Programı İş Birliği Protokolü" ve OSTİM Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü ile "OSTİM İş Birliği Protokolü", Hepsiburada ile "Türkiye'nin Girişimci Kadınları İş Birliği Protokolü" imzalanmış olup, bu protokoller kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. Eylem Planında kadınların ekonomik konumlarının güçlenmesi, kadın girişimciliğinin desteklenmesi ve iş ve aile yaşamının uzlaştırılması konuları öncelikli politika alanı olarak yerini almıştır. Eylem Planında iş ve aile yaşamının uyumlaştırılmasına ilişkin; • İş ve aile yaşamının uyumlaştırılması konusundaki mevzuat düzenlemeleri, kadın erkek eşitliği perspektifiyle yeniden gözden geçirilecek ve gerekli düzenlemeler yapılacaktır. • Erken çocukluk dönemi bakım ve eğitim hizmeti veren kurumlar için ortak bir düzenleme yapılacak ve hizmet sunum modelleri çeşitlendirilecektir, faaliyetlerine yer verilmiştir. Ayrıca, Eylem Planı'nda kayıt dışılığın önlenmesi ilişkin; • Başta tarım sektörü olmak üzere kadınların kayıt dışı çalışmalarını önleyici ve sosyal güvenlik Oo kapsamına (o girmelerini (o kolaylaştırıcı (Oo mevzuat (o düzenlemeleri gerçekleştirilecektir, faaliyetine yer verilmiştir. Diğer taraftan Bakanlığımızca, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda çeşitli sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır. Bakanlığımızca yürütülen sosyal yardım programları, kadınların yoksulluktan daha fazla etkilendiği ve yoksulluk riski ile daha fazla karşılaştığı gerçeğinden hareketle özellikle düzenli yardım programlarında kadın hak sahipliğini destekler nitelik taşımaktadır. Nitekim düzenli sosyal yardım hak sahiplerinin 9060'ını kadınlar oluşturmaktadır. Hak sahiplerinin kadın olduğu Eşi Vefat Etmiş Kadınlara Yönelik Yardım, Şartlı Sağlık Yardımı, Doğum Yardımı, Asker Ailelerine Yönelik Yardım, Çoklu Doğum Yardımı gibi düzenli yardımlar gerçekleştirilmektedir. Söz konusu yardım programlarında ödemelerin kadınlara yapılması öncelenmektedir. Ayrıca Proje desteklerinde kadınları hedefleyen kota ve hibe uygulamaları ile Aile Destek Merkezi (ADEM) ve Sosyal Dayanışma Merkezi (SODAM) Projeleri gibi kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarını arttırıcı uygulamalar hayata geçirilmiştir. Özellikle son dönemde kadınların sürdürülebilir gelir elde etmelerine katkı sağlamak amacıyla ADEM ve SODAM Projelerinin daha etkili yürütülebilmesi için paydaşlarımızla işbirliği geliştirilmektedir. Bu merkezlerde kursiyerlerimizin psiko-sosyal, sosyokültürel, mesleki ve kişisel yönden gelişimlerinin ve toplumsal entegrasyonlarının sağlanması amacıyla kurslar düzenlenmekte ve kurslara düzenli katılım sağlayan kursiyerlerimize aylık teşvik ödemeleri yapılmaktadır. Öte yandan kursiyerlerimize milli ve manevi değerler, aile içi eğitim, çocuk bakımı ve kişisel gelişim vb. konularda eğitim ve seminerler düzenlenmektedir. Ayrıca belirli aralıklarda düzenlenen kermesler aracılığı ile de kadınların merkezlerimizde üretmiş oldukları ürünlerden gelir elde etmeleri sağlanmaktadır. Böylelikle kadınların ekonomik ve sosyal statülerinin güçlenmesi ile toplumsal hayata katılımlarının artması hedeflenmektedir. Öte yandan evde bakım uygulaması kapsamında 2025 yılı Şubat ayı verilerine göre 472.653 kadın bakım veren bulunmaktadır. Bakanlığımızca engelli ve yaşlı vatandaşlarımıza yönelik bakım hizmetleri aile odaklı sosyal hizmet politikamız doğrultusunda geliştirilmekte ve çeşitlendirilmektedir. Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği gereğince yardım talebinde bulunan kadın, erkek fark etmeksizin engelli bireyin akrabası veya vasisi yardımdan yararlanabilmektedir. Bu amaçla 2006 yılında başlatılan evde bakım yardımı ile evde engellisine bakmakta olan vatandaşlarımız, kadınlarımız bakım ücreti ile ekonomik açıdan desteklenmekte, bu destekle refah seviyelerini güçlendirerek özellikle kadınların yaptıkları bakım karşılığında hem kendi ihtiyaçlarını hem de engellilerinin ihtiyaçlarını karşılamaları sağlanmaktadır. Ayrıca evde engellisine bakım sağlayan kişilerin yüklerini hafifletmek, onlara ihtiyaç duydukları destekleri sunmak, toplum içinde daha fazla yer almalarını sağlamak amacıyla gündüz hizmet merkezlerimizde engelli bireylerin eğitim, rehberlik, bakım vb. hizmetler ile sosyalleşmelerine ve toplumla bütünleşmelerine destek olunmakta, ailelere psikososyal destek hizmetleri sunulmaktadır. Evde Bakıma Destek Pilot Uygulaması kapsamında evde bakım yardımından yararlanan engelli birey ve ailelerine psikolog, sosyal çalışmacı, hemşire ve bakım elemanları tarafından psikososyal destek ve bakım desteği sağlanmaktadır. Bu uygulamanın ülke geneline yaygınlaştırılması planlanmaktadır. Bakanlığımızın "Bireyin, ailenin ve toplumsal değerlerimizin korunması, güçlendirilmesi ve geliştirilmesine yönelik bütüncül ve adil sosyal hizmet modelleri geliştirmek ve uygulamak" misyonuna ulaşmak için en önemli paydaşlarından biri olan sivil toplum ile iş birliğinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi yoluyla en geniş düzeyde kapsayıcı ve bütüncül sosyal politikaların oluşturulmasına katkı sağlamak amacına istinaden yapılan çalışmalar 2021 yılında kurumsal bir düzeye taşınarak, Bakanlığımız Strateji Geliştirme Başkanlığı çatısı altında Sivil Toplumla İş Birliği ve Proje Daire Başkanlığı kurulmuştur. Vatandaşlarımıza eşit ve adil hizmet anlayışı ile tüm toplum kesimlerine hizmet ulaştırma çalışmaları kamu kurum kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, akademisyenler, sendikalar, özel sektör kuruluşları ve ilgili tüm paydaşlarla birlikte katılımcı bir anlayışla yürütülmektedir. Sivil toplumun, Bakanlığımız politika yapım ve uygulama süreçlerine katılımı, izleme ve değerlendirme mekanizmalarında bulunmalarına önem atfedilmektedir. Bu kapsamda, Bakanlığımız ile sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, uluslararası kuruluşlar, özel sektör ve ilgili tüm paydaşlarla iş birliğini ve koordinasyonu geliştirmek, istişare mekanizmasını güçlendirmek, sosyal politikaları değerlendirmek, projeler geliştirmek ve uygulamak amacıyla "Sosyal Taraflarla İstişare Kurulu" oluşturulmuş olup her yıl düzenli olarak Kurul toplantıları gerçekleştirilmektedir. Bakanlığımız hizmet alanlarında sosyal taraflarla ilişkili fayda sağlayıcı etkinlik, haber, duyuru ve yayınları ile iş birliği içinde yürütülen çalışmalar paylaşılacağı www.sosyaltaraf.aile.gov.tr internet platformu da 2024 yılında erişime açılmıştır. Bakanlığımızın sivil toplumla iş birliğini geliştirmek ve güçlendirmek yoluyla sosyal politikaların geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla 2022 yılında Bakanlığımız Sivil Toplum Vizyon Belgesi ve Eylem Planı (2022-2023) uygulamaya koyulmuştur. Akabinde uygulamaya konulan Sivil Toplum Vizyon Belgesi II. Eylem Planı (2025-2027) ile de sivil toplumla iş birliğini daha fazla güçlendirmek hedeflenmektedir. Bu kapsamda Bakanlığımız Sivil Toplum Vizyon Belgesi ve Eylem Planı (2022-2023) döneminde kadına yönelik hizmetlerde istişare mekanizmasının güçlendirilmesi amacıyla 240 SIK katılımlı 39 tematik etkinlik gerçekleştirilerek 5 etkinlik raporu, 1 rehber ve | eylem planı hazırlanmıştır. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Halide Türkoğlu (DEM Parti, Diyarbakır). “Kadın istihdam oranının artırılmasına yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19685, 22 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19685-kadin-istihdam-oraninin-artirilmasina-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/275ed614-56c8-4ef1-81bc-019363a6ffa4 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.