# Mardin Büyükşehir Belediyesine yapılan kayyım atamasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/19805 - **Veren:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 25 Kasım 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 186 gün sonra, 30 Mayıs 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/57564247-7c18-48b2-b952-0193674a81ad - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19805-mardin-buyuksehir-belediyesine-yapilan-kayyim-atamasina-iliskin > Beritan Güneş Altın (DEM Parti), 25 Kasım 2024 tarihinde 7/19805 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 186 gün sonra, 30 Mayıs 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı YULMAZ TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'inci ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 4 Kasım 2024 sabahı halk iradesi hiçe sayılarak 657,4 gibi rekor bir oy eçilen Mardin Büyükşehir Belediyesi'ne kent valisi Tuncay Akdoğan kayyım olarak atanmıştır. Seçilen belediye eşbaşkanlarının üçüncü kez görevden alınıp yerlerine kayyım atanmasını bir nevi "seçme ve seçilme hakkının" ellerinden alınması olarak gören/düşünen Mardin halkı, demokratik. protesto hakkını kullanmak istemiş lakin kent genelinde kolluk görevlilerinin engellemeleriyle, gözaltılarla ve yoğun polis şiddetiyle karşılaşmışlardır. Çok sayıda yurttaş, protestolar sırasında veya da ev baskınları ile gözaltına alınmış ve tutuklanmıştır. Tutuklanan yurttaşlardan üçü, götürüldüğü Mardin E Tipi Hapishanesinde, yoğun hak ihlallerine maruz bırakılmaktadırlar. Mahpuslar, tutuklanmalarının üzerinden bir haftadan uzun süre geçmiş olmasına rağmen mevzuat gereği maksimum bir gün kalabilecekleri belirlenen müşahede koşullarında tutulmaktadır. Yoğun hijyen problemlerinin olduğu tuvaletlerin hemen yanında yer alan hücrelerde tutulan ve aralarında kronik rahatsızlıkları da olan mahpuslar; sağlıklarının risk altında olduğunu, hücrelerde tutularak psikolojik işkenceye maruz bırakıldıklarını, sabahtan akşama kadar havalandırma kapısının açık olması ve toplu şekilde havalandırmaya çıkmalarının önünde bir engel koyulmaması gerekirken havalandırmaya 30-45 dakika aralıklarla tekli olarak çıkarıldıklarını, sakal ve vücut temizliği için gerekli traş malzemelerinin ve tırnak makasının kendilerine verilmediğini, geceleri saat başı gardiyanların kontrol adı altında psikolojik baskı yâptıklarını belirtmektedirler. Politik mahpus olmalarından dolayı kendilerine ayrı bir oda/yerin ayrılmadığını da aktaran mahpsular, alenen anayasanın eşitlik maddesine aykırı bir uygulamayla karşı karşıya kaldıklarını da iletmektedirler. Mahpuslara, sağlıklı ve güvenli koşullar sağlanmasının hapishane idarelerinin asli görev ve sorumluluklarından olmasına rağmen Mardin E Tipi Hapishanesi idaresi, bu görevini yerine getirmek şöyle dursun bilakis mahpusların yaşam koşullarını zorlaştırmakta ısrar etmektedir. Bu bağlamda; 1. Kayyım protestoları neticesinde Mardin?*de ve diğer kentlerde tutuklanan yurttaş sayısı kaçtır? Bunların kaçı kadın, kaçı çocuk, kaçı 18-30 yaş arasındadır? 2. Mardin E Tipi Hapishanesinde tutulan mahpusların hijyenin olmadığı koşullarda, mevzuat hükümlerine de alenen aykırı şekilde hücrelerde tutulmasının gerekçesi nedir? 3. Mahpsulara tıraş malzemelerinin verilmeme gerekçesi nedir? 4. Mahpusların bir arada aynı yerde kalması gibi beraber havalandırma ve sosyal etkinliklere katılma hakkı neden engellenmektedir? 5. Mardin E Tipi Hapishanesindeki politik mahpuslar daha ne kadar bu koşullarda tutulacaktır? 6. Mahpusları müşahede adı altında hücrelerde tutan Mardin E Tipi Hapishane idaresi ve görevli kamu personelleri hakkında başlatılmış herhangi bir soruşturma var mıdır veya olacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı 1542410 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın tarafindan Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/19805 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http-/vatandaş.uyap.gov.tr adresinden Vwalbg7 - OAhjl91 - IKhöTco - 5vVg7bU- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı :E-56020453-610-1728-511/806 Konu : Yazılı soru önergesi 4/05/2025 Sayın Beritan GÜNEŞ ALTIN Mardin Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/19805 Esas Nolu Soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu yada araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca Ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. 1. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun; A) "Hükümlülerin gözlem ve sınıflandırılması" kenar başlıklı 23. maddesinin birinci ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü fıkrasının (a) bendinde, hükümlülerin kişisel özellikleri, bedensel, akli ve sağlık durumları, suç işlemeden önceki yaşamları, sosyal çevre ve ilişkileri, sanat ve meslek faaliyetleri, ahlâki eğilimleri, suça bakış açıları, hükümlülük süreleri ve suç türleri belirlenerek, durumlarına uygun infaz kurumlarına ayrılmaları ve bunlara göre saptanacak infaz ve iyileştirme rejiminin; gözlem, inceleme ve değerlendirme yöntemiyle çalışan gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya kapalı ceza infaz kurumlarının bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılacağı; hükümlülerin, işledikleri suç tiplerine, gösterdikleri eğilimlere, tutum ve davranışları nedeniyle sıkı gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekip gerekmediğine göre yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya normal güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya açık ceza infaz kurumlarına gönderilecekleri, B) "Hükümlülerin gruplandırılması" kenar başlıklı 24. maddesinin birinci fıkrasında hükümlülerin, ilk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadi suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler; akli ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler; tehlike hâli taşıyanlar; terör suçluları ile suç örgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular şeklinde gruplara ayrılacağı; ikinci fıkrasında hükümlülerin ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılacağı, C) "Hükümlünün barındırılması ve yatırılması" kenar başlıklı 63. maddesinin üçüncü fıkrasında, kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmeyeceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Bu kapsamda hükümlü ve tutukluların gözlem, sınıflandırma, gruplandırma ve odalara yerleştirme işlemleri, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Ceza İnfaz Kurumları İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla gerçekleştirilmekte olup, bu kararlara karşı yargı yolu açıktır. II- Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmeliğin "Temizlik" kenar başlıklı 13. maddesinin birinci fikrasında, hükümlülerin, koğuş, oda veya eklentilerinde, kantinden temin edilmek koşuluyla kişisel ve çevresel temizliklerini temin için tarak, saç firçası, sabun, kese, diş macunu, diş fırçası, tıraş sabunu, şampuan, parfüm, krem, saç boyası, çakısı bulunmayan tırnak makası, plastik saplı tıraş bıçağı, beş adet plastik elbise askısı, çamaşır mandalı ve gündelik hayatta kullanılan plastik eşyalar ile idarece uygun görülen uzunlukta çamaşır ipi bulundurabileceği hükmüne yer verildiği malumlarıdır. IV- 5275 sayılı Kanunun; A) "Kültür ve sanat etkinliklerine katılma, ifade özgürlüğü" kenar başlıklı 60. maddesinin birinci fıkrasında, ceza infaz kurumlarında, olanaklar elverdiğince, kültürün ve sanatın çeşitli dallarını temsil eden programların hazırlanacağı ve hükümlülerin bunlara katılmaları hususundaki usullerin düzenleneceği, B) "Beden eğitimi" kenar başlıklı 87. maddesinin birinci fikrasında, hükümlünün toplumsal, ruhsal ve bedensel gelişmelerini sağlamak amacıyla fizik ve ruhsal sağlık durumlarının elverdiği ölçüde spor, beden eğitimi ve eğlendirici etkinliklere katılmasına müsaade edileceği ve olanaklar ölçüsünde yer ve araç sağlanacağı; ikinci fıkrasında, açık havada çalışmayan veya kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde, günde en az bir saat açık havada gezinme olanağı verileceği, bu süre içerisinde bireysel spor da yapılabileceği ve kurum dışındaki etkinliklere açık ceza infaz ağla UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden ESU20PL - 8imbuKe - U7DZh6v - cle5O4- ie erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin katılabileceği, Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. Ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülerin spor faaliyetleri güvenlik bakımından tehlike yaratmayacak şekilde, kurumun fiziki yapısı, kapasitesi gibi hususlar dikkate alınarak Kurum İdare ve Gözlem Kurulu tarafından alınan kararlar doğrultusunda yaptırılmaktadır. Bakanlığımız tarafından bu konularda uygulanan genel bir yasaklama veya sınırlı süre uygulaması söz konusu değildir. V- "Ceza İnfaz Kurumlarının Tahsisi, Nakil İşlemleri ve Diğer Hükümler" konulu, 22/01/2007 tarihli ve 45/1 Nolu Genelgenin "Ortak Etkinlikler" başlıklı Üçüncü Bölümünün I. maddesinde, hükümlü ve tutukluların işledikleri suçlara, kurumdaki davranışlarına, ilgi ve yeteneklerine göre gruplandırılarak, güvenlik bakımından tehlike yaratmadığı ölçüde, kendileri için hazırlanmış iyileştirme programları çerçevesinde eğitim, spor, meslek kazandırma ve çalışma ile diğer sosyal ve kültürel faaliyetlere katılacakları, bu faaliyetlerin yüksek güvenlikli kurumlar ile diğer kurumların yüksek güvenlikli bölümlerinde on kişiyi aşmayacak gruplar hâlinde yürütüleceği, programların süresi ve katılacak hükümlü tutuklu sayısının her programın özelliği, güvenlik koşulları ve kurumun olanakları dikkate alınarak idare ve gözlem kurulunca belirleneceği, iyileştirme programlarının amaca aykırı sonuçlar verdiği tespit edilen hükümlü ve tutuklular yönünden bu uygulamaya son verilebileceği veya gerekli değişikliklerin yapılabileceği; 13. maddesinde, güvenlik bakımından tehlike yaratmadığı ölçüde, idare ve gözlem kurulu tarafından belirlenen istekli hükümlü ve tutukluların, 10 kişiyi aşmayacak gruplar hâlinde ve idarenin gözetiminde, açık görüş alanlarında veya diğer ortak yerlerdeki sosyal faaliyetler çerçevesinde haftada toplam 10 saati aşmamak üzere sohbet amacıyla bir araya getirilebileceği, bu faaliyetin hafta içerisinde açık görüş, avukat ve ziyaretçi görüşlerini aksatmayacak şekilde yaptırılacağı belirtilmiştir. VE Mardin Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 13/12/2024 tarihli cevapta; A) Mardin E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan hükümlü ve tutuklulara talep etmeleri halinde tıraş ve kişisel hijyen malzemelerinin verildiği, B) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, ©) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “Mardin Büyükşehir Belediyesine yapılan kayyım atamasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19805, 25 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19805-mardin-buyuksehir-belediyesine-yapilan-kayyim-atamasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/57564247-7c18-48b2-b952-0193674a81ad Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.