# Pestisit kullanımını azaltmak için yapılan çalışmalara ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/20104
- **Veren:** Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 4 Aralık 2024
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 22 Ocak 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f1f5ce56-19a1-4f8e-9c39-019395b98e02
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20104-pestisit-kullanimini-azaltmak-icin-yapilan-calismalara-iliskin

> Ömer Fethi Gürer (CHP), 4 Aralık 2024 tarihinde 7/20104 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 22 Ocak 2025).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Saygılarımla. 02,12.2024

Ömer Fethi Gürer

I. Türkiye'de pestisit kullanımını azaltmaya yönelik farkındalık oluşturmak için özellikle genç çiftçilere ve yeni girişimcilere özel bir eğitim veya teşvik programı düzenlenmiş midir? Bu programlardan faydalanan genç üretici sayısı nedir?

2. Türkiye, biyolojik mücadele ve organik tarım için yerli pestisit geliştirme konusunda ne kadar ilerlemiştir? 2023 yılında bu alanda yapılan Ar-Ge çalışmalarına ayrılan bütçe nedir?

3. Pestisit kalıntılarının halk sağlığı üzerindeki etkilerini incelemek için yapılan bilimsel çalışmaların sayısı ve bu çalışmaların bulguları nelerdir? Pestisit kullanımından kaynaklanan hastalık oranlarında son yıllarda bir değişim gözlenmiş midir?

4. Hatalı pestisit kullanımında yakalanan üreticilere uygulanan yaptırımların caydırıcılık oranı analiz edilmiş midir? Tekrarlayan ihlallerin oranı nedir, ve bu konuda ek yaptırımlar planlanmakta mıdır?

## Bakanlığın cevabı

Ülkemizde taze meyve ve sebzelerde tavsiye dışı, yasaklı veya hatalı pestisit kullanımının önlenmesi amacıyla bağ, bahçe, sera ve tarla gibi üretim alanlarında risk esasına göre denetimler yapılmaktadır. Ayrıca yıl boyunca çiftçi eğitimleri yapılmak suretiyle üretici farkındalığının artırılması ve kalıntının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Türkiye'de ilk kez ruhsatlandırılacak bitki koruma ürünlerinin aktif maddeleri Avrupa Birliği veya G8 ülkelerinde ruhsatlı olmalıdır. Ancak biyolojik mücadele etmenleri, tuzaklar, feromonlar ve atraktantlar için bu şart geçerli değildir. Ülkemizde 63 biyolojik mücadele etmeni ruhsatlıdır; bunlardan 22'si yerli üretim, 41'i ise ithaldir. 2022 sonunda yerli olarak ruhsatlı 9 biyolojik mücadele etmeni varken, bu sayı 2024 itibarıyla 22'ye çıkmıştır.

Bakanlığımızın öncelikli gündem maddelerinden biri zararlı organizmalara karşı etkin mücadeledir. Biyolojik mücadele ve alternatif yöntemlere öncelik vererek pestisit kalıntısı olmayan güvenilir ürünler elde edilmesi ve çevrenin koruması hedeflenmektedir. Bu amaçla araştırma enstitülerimiz ve özel sektör Ar-Ge projeleri desteklenmektedir. Steril böcek uygulamaları, biyolojik preparatlar, doğal düşmanların üretimi ve çevre dostu pestisitler gibi konularda projeler yürütülmekte olup 2023 yılında bu projeler için toplam 14.691.949 TL bütçe ayrılmıştır. Ayrıca 2023 yılında "Türkiye İklim Akıllı ve Rekabetçi Tarımsal Büyüme Projesi (TUCSAP)" kapsamında 6.750.000 dolar bütçenin 278.418 doları araştırma enstitülerine aktarılmıştır.

Hatalı pestisit kullanımı tespit edilen üreticilere 5996 sayılı Kanuna göre idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Uygunsuzluk tespit edilenler, caydırıcılık için 2 yıl boyunca ek denetimlere tabi tutulmaktadır. Pestisit kalıntılarının önlenmesi için denetim sıklığı artırılmakta ve ilave kontrol önlemleri alınmaktadır.

İbrahim YUMAKLI
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde). “Pestisit kullanımını azaltmak için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20104, 4 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20104-pestisit-kullanimini-azaltmak-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f1f5ce56-19a1-4f8e-9c39-019395b98e02

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.