# 2023 ve 2024 yıllarında ekimi yapılan tohumların yerlilik oranına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/20212 - **Veren:** Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 6 Aralık 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 109 gün sonra, 25 Mart 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/64f111be-65fb-4eba-999b-0193ab135fcd - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20212-2023-ve-2024-yillarinda-ekimi-yapilan-tohumlarin-yerlilik-oranina-iliskin > Ömer Fethi Gürer (CHP), 6 Aralık 2024 tarihinde 7/20212 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 109 gün sonra, 25 Mart 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı taraffhdan yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Saygılarımla. 03.12.2024 Ömer Fethi Gürer 1. Türkiye?de 2023 ve 2024 yıllarında ekilen tohumların yüzde kaçı yerli üretimdir? Yerli üretim tohumların kullanımı ürün bazında ne şekilde dağılmaktadır? 2. Genetik kaynağı ülkemize ait olmayan (örneğin mısır, şeker pancarı, domates, patates gibi) çeşitlerin tarımsal üretimdeki ağırlığı nedir? Bu ürünlerde yerli tohum geliştirme çalışmaları hangi aşamadadır? ## Bakanlığın cevabı Ülkemiz tohumculuk alanında kendi kendine yetebilen bir ülke durumundadır. Ülkemizde kullanılan sertifikalı tohumların "97'si yurt içinde üretilmektedir. Ülkemizde tohumluk üretimi, çeşit geliştirme çalışmalarının da katkısıyla son 21 yılda 145 bin tondan yaklaşık 1,3 milyon tona çıkarak 9 kat artış göstermiştir. Bakanlığımıza bağlı araştırma enstitülerimiz tarafından yürütülen Ar-Ge faaliyetleri ile tarla bitkilerinde 2023 yılında tescil edilen 42 çeşitle birlikte toplamda 1.004 çeşit geliştirilerek "0100 yerli ve milli tohumculuğumuza önemli katkılar sağlanmıştır. Araştırma enstitülerimizin geliştirdiği bu çeşitler özel sektör firmalarına devredilerek çiftçilerimize ulaştırılmaktadır. Bununla birlikte, sertifikalı tohum üretiminin tahıl grubunda yaklaşık 9645*i, baklagil grubunda ise yaklaşık 9670'i Bakanlığımız tarafından geliştirilen çeşitlerden oluşmaktadır. Sertifikalı tohumluk üretiminde Bakanlığımız tarafından geliştirilen çeşitlerin bazı türler içerisindeki payı, Buğdayda 9050, Arpada 9048, Tritikalede 9664, Yulafta "060, Çeltikte 9641, Nohutta 069, Mercimekte 9675 ve Pamukta 94622'dir. Genetik kaynağı ülkemize ait olmayan mısır, şeker pancarı, domates, patates gibi türlerde gerek yurtdışında geliştirilmiş gerekse de yurtiçinde geliştirilmiş ve ülkemizde tescil edilmiş çeşitlere ait tohumluklar ile üretim yapılmaktadır. Ülkemizde ticari olarak tescilli 314 mısır çeşidi, 670 mısır hattı bulunmaktadır. Bunlardan 21 mısır çeşidi ile 31 mısır hattı Bakanlığımız TAGEM?e bağlı enstitülere aittir. Mısır konusunda hâlihazırda Bakanlığımız tarafından yürütülen 33 proje bulunmaktadır. 2020 yılında Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından, "Hastalık ve Zararlılara Dayanıklı Yerli ve Milli Şeker Pancarı Çeşitlerinin Islahı ve Tohum Üretimi Projesi" ile yerli tohum ıslahı çalışmalarına başlanmıştır. Bu kapsamda genetik kaynağı ülkemize ait ilk pancar çeşitleri olan TÜRKŞEKER-2023 ve TÜRKŞEKER-2053 pancar tohumlarının 2024 yılında ilk hasatları yapılmış olup 2025 yılında yaklaşık 850 dekar alanda ekilmesi planlanmaktadır. Ayrıca "Kurağa Dayanıklı Hibrit Şeker Pancarı Çeşit Geliştirme Projesi" devam etmektedir. Proje sonunda kurağa tolerant şeker pancarı çeşitlerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bakanlığımız bünyesinde yerli tohumculuğun geliştirilmesi amacıyla çeşitli Ar-Ge faaliyetleri gerçekleştirmekte ve bu kapsamda birçok yeni patates çeşidi geliştirilmektedir. Modem biyoteknolojik yöntemler ve markör teknolojisi kullanılarak yürütülen patates ıslahı çalışmalarıyla, hastalıklara ve kuraklığa dayanıklı, yüksek verimli ve kaliteli patates çeşitlerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Son 10 yılda Bakanlığımız Niğde Patates Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen 12 adet ve Erzurum Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen 2 adet olmak üzere toplamda 14 adet yerli patates çeşidi ülkemiz tarımına kazandırılmıştır. Ayrıca, Türkiye'de ilk defa doku kültürü yöntemi ile patates tohumluğu üretimi için pilot tesisler kurularak yerli üretim patates tohumluğu ihracatına başlanmıştır. Ülkemizde ilk defa yerli ve milli patates çeşitlerimizin özel sektöre "tohumluk üretim ve satış hakkı" devri gerçekleştirilerek farklı özellikte patates çeşitlerinin üretimine katkıda bulunulmuştur. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde). “2023 ve 2024 yıllarında ekimi yapılan tohumların yerlilik oranına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20212, 6 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20212-2023-ve-2024-yillarinda-ekimi-yapilan-tohumlarin-yerlilik-oranina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/64f111be-65fb-4eba-999b-0193ab135fcd Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.