# Tarım ürünlerindeki pestisit kalıntılarının kontrolüne ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/20290 - **Veren:** Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti, İstanbul) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 10 Aralık 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 22 Ocak 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/453eac34-07de-4bf9-964d-0193b100326b - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20290-tarim-urunlerindeki-pestisit-kalintilarinin-kontrolune-iliskin > Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti), 10 Aralık 2024 tarihinde 7/20290 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 22 Ocak 2025). ## Önerge metni Aşağıda yer alan sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 9/12/2024 anl d. Grup Başkanvekili Türkiye'den yapılan tarım ürünü ihracatlarında yüksek pestisit kalıntıları tespit edilmesi hem iç pazar hem de dış pazar için ciddi sağlık tehditleri oluşturmaktadır. Bu durum hem gıda güvenliği hem de çevre açısından büyük endişelere yol açmaktadır. Tarımda pestisit kullanımının artışı, denetimsizlik ve politikasızlık sorunu ile birleşerek hem üretici hem de tüketici için riskler ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda; 1. Türkiye'deki tarım alanlarında pestisit kullanımına ilişkin veriler nedir? Son 5 yılda bu kullanımda bir artış olmuş mudur? 2. Tarım ürünlerinde pestisit kalıntıları ve bu kalıntıların sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini engellemek için ne gibi önlemler alınmaktadır? 3. Avrupa'ya ihraç edilen Türk tarım ürünlerinde tespit edilen pestisit kalıntılarıyla ilgili yapılan denetimlerin sonuçları nedir? Bu ürünler neden geri gönderilmektedir? 4. Tarım ilaçlarının dozajı ve kullanım süreleri ile ilgili olarak denetimlerin artırılması için Bakanlığınız tarafından bir planlama yapılmakta mıdır? 5. Türkiye'deki tarım ilacı satan bayi sayısının yüksekliği, denetimsizlik ve doğru kullanım konusunda yaratacağı riskler nelerdir? Bu bayilerle ilgili denetim nasıl yapılmaktadır? 6. Tarımda pestisit kullanımıyla ilgili çiftçilere eğitim ve bilgilendirme çalışmalarının artırılması amacıyla hangi projeler uygulanmaktadır? 7. Tarım ürünlerinde görülen pestisit kalıntılarının kontrolü için tarım alanlarında laboratuvarların yaygınlaştırılması ve kooperatiflerin desteklenmesi adına Bakanlığınızca bir program başlatılacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı Zirai mücadele uygulamalarında kullanılan bitki koruma ürünlerinin kullanımına ilişkin veriler, Ilaç-İstatistikleri" adresinde Resmi Tarımsal İlaç İstatistikleri adı altında her yıl yayımlanmaktadır. Ayrıca bu veriler TÜİK ile de paylaşılmaktadır. Bakanlığımız tarafından zirai mücadele uygulamalarında kimyasal kullanmadan önce kültürel tedbirler, biyolojik, biyoteknik mücadele gibi alternatif yöntemlerin uygulanması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacı ile "Entegre Zararlı Yönetimi" (İPM) projeleri yürütülmektedir. Yürütülen projeler kapsamında üreticilere tarla, bağ, bahçe ve serada uygulamalı eğitimler verilmekte, üreticiler ve ürünler sertifikalandırılmaktadır. Ayrıca pestisit kalıntısı riski görülen ürünlerde alternatif mücadele uygulamalarının yaygınlaştırılması, üretici farkındalığının artırılması ve kalıntının önlenmesi amacıyla 2022-2025 yıllarını kapsayan Kalıntı Eylem Planı çerçevesinde çalışmalar yürütülmektedir. Eylem planı doğrultusunda zirai ilaç kalıntısının önlenmesi ve sürdürülebilir tarım konularında farkındalık oluşturulması amacıyla üreticilere yönelik kapsamlı eğitim, bilgilendirme ve denetim çalışmaları yapılmaktadır. Organik tarım faaliyetleri ile çevre, insan ve hayvan sağlığına zarar vermeyen bir tarımsal üretimin yapılması, doğal kaynakların korunması, tarladan sofraya kontrollü, izlenebilir, kayıtlı ve sertifikalı tarımsal üretim ile güvenilir ürün arzının sağlanması amaçlanmaktadır. Organik tarımı geliştirmek amacıyla Bakanlığımızca Organik Tarımın Yaygınlaştırılması ve Kontrolü Projesi kapsamında 2024 yılında 59 ilde 81 alt proje yürütülmüş olup demonstrasyon ve eğitim yayım çalışmaları ile 2008 yılından günümüze 8.685 eğitim düzenlenerek, 214.901 çiftçi ve 4.279 teknik personel eğitilmiştir. Organik tarım destekleri 2024 yılında 9648 ile 9667 oranında artırılmış olup kategorilerine göre birim fiyatları dekara 30 ile 180 TL iken 50 ile 270 TL'ye yükseltilmiştir. 2025-2028 yıllarında organik tarım, üretim planlaması kapsamında öncelikli alanlardan olup yeni bitkisel üretim desteklerinde "Bitkisel Üretimi Geliştirme" başlığı altında desteklenmeye devam edecektir. Ayrıca organik tarım üreticileri indirimli zirai kredi desteğinden yararlanabilmektedir. Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonuna bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFPF) üzerinden ilan edilmektedir. RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır. Ülkemiz menşeli ürünler hakkında da zaman zaman RASFF üzerinden bildirim alınabilmektedir. Her bir RASFE bildirimi için ayrı ayrı izlenebilirlik denetimleri gerçekleştirilmektedir. Bildirime konu ürünün birincil üreticisi tespit edilmekte ve ilgili birimlerimiz tarafından üreticiye yönelik gerekli eğitimler verilmektedir. Bakanlığımızca yapılan çalışmalar ve alınan önlemler AB Komisyona düzenli olarak iletilmektedir. Bildirim alan ihracatçı ve bildirime konu ürüne yönelik resmi kontroller de artırılmaktadır. Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen ürünlerin tamamında; öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılmakta, ayniyat tespiti yapıldıktan sonra ürünler Bitki Karantinası Yönetmeliği, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve yem mevzuatı kapsamında 90100 bitki sağlığı ve gıda/yem güvenirliği yönünden resmi kontrollere tabi tutulmaktadır. Ülkemiz mevzuatına uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine (piyasaya arzına) izin verilmemektedir. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Pestisitlerin doğru kullanımı konusunda Bakanlığımızca il ve ilçe tarım ve orman müdürlükleri teknik ekipleri tarafından eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılmaktadır. Çiftçi eğitim ve yayım faaliyetlerini yapan personelden 2023 yılında 8.103 personele 2024 yılında ise 12.000 teknik personele hizmet içi eğitim verilmiştir. Bakanlığımız bitki sağlığı uygulamaları eğitim ve yayım çalışmaları kapsamında 2023 yılında tarla okulu kapsamında 19.836 ve genel 167.272 çiftçiye eğitim verilmiş olup 2024 yılında tarla okulu kapsamında 23.631 ve genel 159.379 çiftçiye eğitim verilmiştir. Bitki ve bitkisel ürünlerin yetiştirildikleri ve muhafaza edildikleri ortamlarda zararlı organizmalara karşı kullanılan bitki koruma ürünlerinin kontrolü ile ilgili iş ve işlemler "Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Yönetmeliği", satışı ile ilgili iş ve işlemler ise "Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik" esaslarına göre yapılmaktadır. Bakanlığımız tarafından ruhsatlandırılan bitki koruma ürünlerinin satışları, ilgili mevzuat kapsamında yaptırılan sınavda başarılı olan kişiler tarafından bayilerde yapılmaktadır. Bitki koruma ürünleri ile ilgili kontroller ve denetimler Bakanlığımız tarafından düzenli olarak yapılmaktadır. Bitki koruma ürünlerinin ithalat ve üretim aşamasından kullanımına kadar süreçteki hareketlerinin izlenmesi için, Bakanlığımızca Bitki Koruma Ürünlerinin Takip Sistemi kurulmuş ve 01.01.2018 tarihi itibarıyla kullanıma geçilmiştir. Bitki koruma ürünlerinin kontrolleri piyasa ve şikâyet kontrolü olarak yapılmaktadır. Bitki koruma ürünlerinin piyasa kontrolleri, hazırlanan programlar çerçevesinde veya gerek görüldüğü zamanlarda, şikâyet kontrolleri ise şikâyetle ilgili müracaatın ilçe/il tarım ve orman müdürlüklerimize veya Bakanlığımıza bildirilmesi halinde yapılmaktadır. Yapılan bu kontrol sonuçlarında uygunsuzluk görülmesi halinde, idari ve/veya adli yaptırım tesis edilmektedir, İdari yaptırımlar; para cezası, şarj iptali, tavsiye iptali, ruhsat iptali, imha ve yetkinin askıya alınması veya iptali işlemlerini kapsamaktadır. Üretim aşamasından tüketime kadar tüm tedarik zincirine son 3 yılda 250 bin pestisit denetimi yapılmıştır. Taze meyve ve sebzelerde hatalı pestisit kullanımının denetlenmesi amacıyla tarla, bağ, bahçe, sera gibi üretim alanlarında pestisit denetimleri yapılmaktadır. Özellikle üretim alanlarının denetlenmesi için "Hasat Öncesi Pestisit Denetimi" yapılmaktadır. Denetimlerde uygunsuzluk tespit edilen üreticilere hasat geciktirme, ürün imha ve idari yaptırımlar uygulanmakta olup uygunsuzluk tespit edilen üreticiler izleme programlarına alınarak iki yıl boyunca hasat öncesi pestisit denetimi kapsamında denetime tabi tutulmaktadır. Bakanlığımızca yürütülen resmi denetim ve kontroller; işletmenin taşıdığı risk esasına göre uygun sıklıkta ve gıda maddesinin taşıdığı riskle orantılı olarak hasat sonrası 28 ürün çeşidinde pestisit analizleri yapılmaktadır. Riske dayalı denetim sisteminde; kalıntı riski görülen ürünler başta olmak üzere önceki kontrollerden edinilen bilgi ve deneyimler, yurt içi üretim ve tüketim miktarları ile ihraç edilen ürünlere yönelik AB'den alınan bildirimler (RASSP), ortaya çıkan gelişmeler, 81 il tarım ve orman müdürlüğümüzün kendi bünyesinde yürüttüğü resmi kontrollerin sonuçlarına göre risk çarpanları belirlenmektedir. Pestisit kalıntısı için alınan numunelerle ilgili olarak resmi denetim ve kontrol çalışmalarımız devam etmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti, İstanbul). “Tarım ürünlerindeki pestisit kalıntılarının kontrolüne ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20290, 10 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20290-tarim-urunlerindeki-pestisit-kalintilarinin-kontrolune-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/453eac34-07de-4bf9-964d-0193b100326b Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.