# Tokat T Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun tahliye talebine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/20311 - **Veren:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 9 Aralık 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 148 gün sonra, 6 Mayıs 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/be4471b8-d85c-4cde-b712-0193ab6fb7dd - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20311-tokat-t-tipi-kapali-cezaevinde-bulunan-bir-mahkumun-tahliye-talebine-iliskin > Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 9 Aralık 2024 tarihinde 7/20311 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 148 gün sonra, 6 Mayıs 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim 05.12.2024. Mahpusların koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik haklarından yararlanıp yararlanmayacaklarına karar vermek üzere 2021 yılı başında uygulanmaya başlanan Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik gereği İdare ve Gözlem Kurulları (İGK) oluşturulmuştur. Türkiye'de birçok baro ve önde gelen hukukçu tarafından bu kurullar, mahpusların politik ve etnik kimlikleri ile "suç" türünü esas alarak "iyi hal" değerlendirmesi yaptığı, devletçi ve ideolojik eksenli yaklaşım sergilemesi gibi gerekçelerle eleştirilmektedir. Kurulların aldığı kararların içerdiği keyfilik ise, İnfaz Kanunu'ndaki "iyi hal" kriterlerinin Anayasaya aykırı bir şekilde hukuki güvenlik/belirlilik içermemesi, yoruma açık, son derece sübjektif kriterler olmasından kaynaklandığı belirtilmektedir. Bu eleştirilerin yanı sıra bu kurulların Anayasa'nın 25. Maddesindeki "Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz' amir hükmüne aykırı bir şekilde mahpuslara sorular yöneltikleri, mahpusları düşünce ve kanaat açıklamaya zorladıkları belirtilmektedir. Maalesef bu eleştirileri haklı çıkaran birçok İGK kararları ile karşılaşmaktayız. Hakkında bu yönlü karar verilen mahpuslardan biri de 30 yıllık infazını tamamlamış olup halihazırda Tokat T Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan Adnan ÇELEBİ'dir. 30 yıllık infaz süresini tamamlayan Adnan ÇELEBİ, 11.09.2024 tarihinde kurul önüne çıkarılmıştır. Mahpus, kurul üyelerinin bulunduğu masanın önüne konulmuş, kurul üyelerinin oturdukları sandalyeden oldukça düşük ve üzerine bir bez bile atılmayan plastik bir sandalyeye oturtulduğunu, bu şekilde daha başlangıçta bir aşağılama ve psikolojik baskı ile karşılaştığını belirtmektedir. Mahpusun belirttiği üzere mülakat adı altında yapılan "sorgu"da mahpusa şu sorular yöneltilmiştir. • "Cezaevinde günlerini nasıl geçirdin? • Eğer dışarı çıkarsan ne yapacaksın? • -Geçirdiğin 30 yılda ne değişti pişmanlığın oldu mu? • Peki bu sorunu elinde keleşle neden çözmek istedin? • -Dışarı çıktığında bir örgüt ile alakalı bir kişi gelip tekrar bizimle birlikte olabilir misin derse ne dersin? • -Abdullah ÖCALAN hakkında ne düşünüyorsun? " Mahpus, bu provokatif sorulara fikir ve düşünce özgürlüğü kapsamında cevap verdiğini ancak verdiği cevapların çarpıtılarak karar belgesine geçirildiğini ifade etmektedir. Mahpus, bu durumu şu şekilde açıklamıştır: "... belgeye işlerine geldiği kadar diyaloğumuz cımbızlanarak yansıtılmıştır...diyalog karar belgesine çok yetersiz, bağlamından kopuk ve bazı cümleleri benim olmayan, kendi kurdukları cümle ve kelimelerle belgeye yetersiz ve çarpıtılarak yansıtılmıştır..." Ayrıca mahpus, Tokat Cezaevi'ne getirildiği günden bu yana tüm değerlendirme raporlarında iyi halli olduğunu, cezaevi idaresi ve personeli ile herhangi olumsuz bir sorun yaşamadığını, hatta 22.07.2024 ila 28.07.2024 tarihleri arasında bir kereliğine olmak üzerel0 dakikalık bir telefon hakkı "ödül" olarak kendisine verildiğini, 07.09.2024 tarihinde gelişim puanının 58.5 olup alt eşik olan 45 puanın üzerinde olduğunu belirtmektedir. Tüm bunlara rağmen düşünce ve kanaat açıklamaya zorlanarak infazının uzatıldığını, başta kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı olmak üzere bu kararla çoklu hak ihlallerine maruz kaldığını ifade etmektedir. Bu bağlamda; İdare ve gözlem kurulunun hükümlüye yönelttiği sorular, Anayasa'nın 25. maddesinde aykırı değil midir? 2- Anayasa'nın 25. maddesinde düzenlenen "Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz" hükmüne aykırı olması sebebiyle kurulun bu tip sorular yöneltmesinin önüne geçmek için yaptığınız bir çalışma var mıdır? 3- Sayın Abdullah Öcalan hakkında olumlu fikir sahibi olmak suç mudur? 4- İdare ve gözlem kurullarının özellikle siyasi hükümlülere iyi hal raporu vermemesinin nedeni Bakanlığınızca alınmış merkezi bir karara mı dayanmaktadır? 5. 1 Ocak 2021 tarihinden bu yana iyi halli olmadığı gerekçesiyle koşullu salıverilmeyen kaç hükümlü bulunmaktadır? Bu hükümlülerim kaç tanesi adli hükümlüdür? 6- Hükümlülerin cezaevlerinde gruplandırılması idare tarafından yasal düzenlemeler gereğince yapılmakta iken "hükümlünün barındığı koğuşun taraflı koğuş olması? gibi bir gerekçenin hukuki dayanağı nedir? 7- İdare ve gözlem kurulları tarafından düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanan mahpusların beyanları esas alınarak ve gelecekte bir suçun işleneceği ihtimali üzerinden karar oluşturulması hukuki midir? 8- Bugüne kadar hukuka aykırı ve keyfi kararlarla mahpusların infazlarını uzatan kurul üyeleri hakkında adli ve/veya idari açılmış herhangi bir soruşturma var mıdır? Bu kurul üyeleri hakkında herhangi bir soruşturma açmayı düşünüyor musunuz? ## Bakanlığın cevabı 1550133 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/20311 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. NN. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden FBRGLWP - mDgGV8FR - 6YGun5z - N/OYXxU- ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-1788-1045/1557 Konu : Yazılı soru önergesi 0410572025 Sayın Nevroz UYSAL ASLAN Şırnak Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/20311 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza ve infaz mevzuatımızda "siyasi hükümlü" kavramı bulunmamaktadır. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2. maddesinde terör suçlusu, 3. maddesinde ise terör suçları tanımlanmıştır. Ayrıca 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun, hükümlülerin gruplandırılmasını düzenleyen 24. maddesi ile hükümlünün barındırılması ve yatırılmasını düzenleyen 63. maddesinde "terör suçluları"ndan söz edilmektedir. Buna göre ceza infaz kurumlarında, terör suçlarından hükümlü terör suçluları ile terör suçlarından tutuklu veya hükümözlü kişiler barındırılmaktadır. 1i- A) 5275 sayılı Kanunun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 107. maddesinde, "Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri" kenar başlıklı 108. maddesinde ve 3713 sayılı Kanunun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 17. maddesinde, koşullu salıverilme süreleri ve oranları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. B) 5275 sayılı Kanunun; I- "Disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı, disiplin cezalarının infazı ve kaldırılması" kenar başlıklı 48. maddesinin üçüncü fikrasının (b) bendinde, disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işleminin yapılmayacağı, ancak bu sürenin hakederek salıverme tarihini geçemeyeceği; dördüncü fıkrasında, infaz edildiği tarihten itibaren disiplin cezasının kaldırılmasında ve iyi hâlin kazanılmasında verilen disiplin cezasının niteliğine göre fıkrada belirlenmiş sürelerin (onbeş gün ilâ bir yıl) esas alınacağı ve bu süreler sonunda yeni bir disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak koşuluyla bu cezaların kaldırılacağı, 2- "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 89, maddesinin birinci fıkrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fikra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden Vİ 5eDOb - kİIFE225 - Czc9)51 - gW3 knk ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı; altıncı fikrasında, açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma sürelerinin bir yılı geçemeyeceği, Hükümlerine yer verildiği malâmlarıdır. 5275 sayılı Kanunun 89. maddesinde, 14/04/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla yapılan ve yukarıya alınan değişiklikler, 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. C) 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin; I- "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 109. maddesinin; birinci fıkrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme risklerinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fikra gereğince yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirmeye yönelik psiko-sosyal ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetleri, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikaları, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı, 2- "Disiplin eylemi nedeniyle iyi hâl kararı verilmesine engel hâller ve şikâyet" kenar başlıklı 110. maddesinin birinci fıkrasında, gözlem değerlendirme raporu veya gelişim değerlendirme raporunda yazılı olup da henüz kaldırılmamış disiplin cezası bulunan hükümlü hakkında iyi hâl kararı verilemeyeceği, hükümlünün iyi hâline ilişkin değerlendirmenin, ancak daha önceden verilmiş olup da disiplin cezası infaz edilmiş ve bu cezası kaldırılmış olanlar hakkında yapılabileceği; ikinci fıkrasında, disiplin cezasını gerektiren bir eylemi işlemiş olmasına rağmen, koşullu salıverilme tarihinde bu eyleminden dolayı disiplin soruşturması henüz sonuçlandırılmayan hükümlüler hakkında iyi hâl kararının verilip verilmemesinin idare ve gözlem kurulunca takdir edileceği; üçüncü fıkrasında, idare ve gözlem kurulunca, hükümlü hakkında, süre belgesindeki muhtemel koşullu salıverilme tarihi de dikkate alınarak iyi hâle ilişkin olarak bir karar verileceği, Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. Bu kapsamda idare ve gözlem kurulunca verilen kararlara karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı da ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz kanun yoluna başvurulabilmektedir. UI- Tokat Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen cevapta; Mevzuat Genel Müdürlüğü A) Soru önergesinde adı geçen ve Tokat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan hükümlünün koşullu salıverilmesinin uygun olmadığına ilişkin 11/12/2024 tarihinde Kurum İdare ve Gözlem Kurulu tarafından verilen kararın infaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesinin denetiminden geçerek kesinleştiği, B) Soru önergesinde belirtilen iddialara ilişkin olarak başlatılan herhangi bir idari soruşturma bulunmadığı, C) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Ç) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden Üİ seDOb - kKİFE225 - Czcejb1 - gW3 knk ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Tokat T Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun tahliye talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20311, 9 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20311-tokat-t-tipi-kapali-cezaevinde-bulunan-bir-mahkumun-tahliye-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/be4471b8-d85c-4cde-b712-0193ab6fb7dd Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.